Morgunblaðið - 03.06.1977, Blaðsíða 16

16
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 3. JUNI 1977
Brezhnev býr sig undir
að taka við af Podgomy
ÞESS er greinilega skammt að bfða að Leonid Brezh-
nev flokksleiðtogi taki við embætti forseta Sovét-
ríkjanna af Nikolai Podgorny sem var sviptur þvf
fyrir rúmri viku. Podgorny gegnir embættinu ennþá
að nafninu til, en hann er horfinn af sjónarsviðinu og
virðist ekki eiga sér viðreisnar von.
Heimsókn búlgarska forsætisráðherrans Todor
Zhivkovs til Moskvu f vikunni sýndi hvert þróunin
stefndi. Hann er handgengnari sovézkum valda-
mönnum en flestir aðrir erlendir kommunistaleið-
togar og í veizluræðu ávarpaði hann Brezhnev
„fremsta leiðtoga flokksins og rfkisins.“
Sjálfur kom Brezhnev fram í hlutverki Podgornys f
heimsókninni og sæmdi Zhivkov meðal annars Lenfn-
orðunni. Við þá athöfn sem var sjónvarpað um öll
Sovétrfkin, klöppuðu viðstaddir forystumenn ákaft
þegar Zhivkov kallaði Brezhnev á ný leiðtoga Sovét-
rfkjanna.
Fyrir utan Brezhnev bar
mest á hugmyndafræðingnum
Mikhail Suslov, sem ér 74 ára
gamall og hefur jafnan gegnt
úrslitahlutverki þegar barizt
hefur verið um völdin í Kreml.
Milli þeirra stóð Alexei
Kosygin forsætisráðherra, sem
hefur deilt völdunum með
Brezhnev ojj Podgorny síðan
1965 þegar svokallaðri
þrístjórn þeirra var komið á
laggirnar.
Tugir þúsunda söfnuðust
saman þegar Kosygin og Brezh-
nev óku um götur Moskvu
ásamt Zhivkov og atburðinum
var sjónvarpað tvisvar sinnum,
en sjónvarpsmyndavélin
beindist aðallega að Brezhnev
sem ók með Zhivkov í fremsta
bílnum í bílalestinni.
Engin skýring hefur enn
verið gefin á brottvikningu
Podgornys, en almennt er gert
ráð fyrir því að honum verði
formlega vikið úr forseta-
embættinu á fundi Æðsta
ráðsins 16. júní og að Brezhnev
taki þá við embættinu.
Drög að nýrri stjórnarskrá
verða birt um helgina og gefið
hefur verið í skyn að í þeim
verði ákvæði um að sami maður
gegni stöðu flokksleiðtoga og
forseta eins og í öðrum
kommúnistaríkjum. Nýja
stjórnarskráin verður sam-
þykkt á fundi Æðsta ráðsins á 6
ára afmæli októberbyltingar-
innar og upphaflega mun
ætlunin hafa verið sú að
Brezhnev tæki þá við forseta-
embættinu.
Kosygin
Podgorny mun hins vegar
ekki hafa sætt sig við að láta af
embætti og það virðist skýringi
á því að miðstjórnin vék honum
úr stjórnmálaráðinu þótt stutt
Podgorny
Zhivkov
væri liðið síðan hann fór i vel-
heppnaða ferð til Afriku og
brottvikningin gæti stofnað
árangri ferðarinnar í hættu.
Það virðist hafa komið
Suslov
Podgorny á óvart að lagt var til
á fundi miðstjórnarinnar um
stjórnarskrárdrögin að Brezh-
nev tæki við forsetaembættinu.
Hann virðist hafa talið mikil-
vægt framlag sitt á sviði utan-
ríkismála tryggingu fyrir því að
hann yrði ekki látinn víkja
gegn vilja sínum.
Því virðist líklegt að
Podgorhy hafi reynt að fá
stuðning við tillögu um að ekki
yrði gengið til atkvæða um
sjálfviljuga afsögn hans. Þar
með hefur hann gert sig sekan
um brot á þeirri reglu að styðja
verði meirihlutaákvarðanir til
að varðveita flokkseiningu. En
raunar vissi Podgorny eins og
aðrir að Brezhnev hefur stefnt
að þvi í að minnsta kosti þrjú ár
að verða bæði forseti og flokks-
leiðtogi til að auka áhrif sín í
utanrikismálum.
Afram miðar á
fundumBegins
Danir semja
við Víetnam
Tel Aviv, 2. júní. Reuter. AP.
ÁFRAM miðaði í samkomulags-
átt í viðræðum um myndun nýrr-
ar samstev pustjórnar i ísrael í
dag og annar viðræðufundur er
ráðgerður á sunnudaginn.
Talsmaður Likud-flokksins
kvaðst „geysilega bjartsýnn" eft-
ir þriggja tíma fund Likuds og
Lýðræðisbreytingaflokksins.
Simeha Ehriich, sem talið er að
verði fjármáiaráðherra í næstu
stjórn, talaði um „eindrægni
flokkanna" þótt hann teldi að
„samkomulag væri enn langt und-
an“.
Einn af leiðtogum Lýðræðis-
breytingaflokksins, Shmuel
Tamir, var varkárari og sagði að-
eins að árangur viðra'ðnanna
hefði verið „viðunandi“.
Viðræöurnar i dag fjölluðu um
drög að stefnuskrá næstu stjórnar
er Likud-leiðtoginn Menachem
Begin hefur samið.
Samkvæmt drögunum er því
heitið að hafa í heiðri alla samn-
inga úr tíð stjórnar Verkamanna-
flokksins og að sækja ráðstefnu í
Genf um deilumál Araba og ísra-
elsmanna.
Því er lýst yfir að Gyðingaþjóð-
in eigi tilkall til alls sögulegs yfir-
ráðasvæðis ísraelsrikis. og þótt
orðalagið sé loðið er staðfest að
israelsmenn séu staðráðnir í að
nema land á vesturbakka Jórdan.
En sagt er að nýtt landnám ísra-
elsmanna á herteknum svæðum
eigi að einskorðast við staði sem
séu taldir lífsnauðsynlegir frá
landvarnasjónarmiði.
Tillögurnar um stefnuskrána
eru keimlíkar opinberri stefnu
fráfarandi stjórnar Verkamanna-
flokksins og kosningastefnuskrá
prófessor Yigael Yadins, leiðtoga
Lýðræðisbreytingaflokksins. En
mikið er komið undir túlkun á
ýmsum atriðum í stefnuskrár-
drögunum.
Blöð í ísrael geta sér þess til að
Begin bjóði prófessor Yadin stöðu
varaforsætisráðherra.
Kaupmannahöfn, 2. júnf AP
VÍETNAM og Danmiirk hafa gert
með sér samning um samvinnu 1
efnahagsmálum og tæknimálum
eftir tveggja daga heimsókn
Pham Van Dong, forsætisráð-
herra Vfetnams.
Samningurinn er kallaður
viljayfirlýsing 1 grundvallar-
atriðum um nánari samvinnu.
Slðan Víetnam-strlðinu lauk hafa
Danir veitt Víetnömum rúmlega
60 milljón dollara aðstoð. Dong
kvaðst enga ástæðu hafa til að
ætla að aðstoðin yrði minni fram-
vegis.
Viðræður Dongs og Anker
Jörgensens forsætisráðherra voru
sagðar mjög hlýlegar og Dong var
fullvissaður um stuðning Dana
við aðild Víetnams að Sameinuðu
þjóðunum. Samstarfssamningur-
inn gerir ráð fyrir árlegum fundi
sameiginlegrar nefndar um við-
skipti og nýja tækni.
Dong sagði að líkum banda-
rískra flugmanna i Víetnam yrði
skilað ef Bandaríkjamenn
greiddu striðsskaðabætur, veittu
aðstoð við viðreisn landsins og
samskipti Iandanna yrðu færð í
eðlilegt horf.
Fær ekki
að hitta
Ginzburg
Washington, 2. júnf AP
SOVÉZKA sendiráðið 1 Washing-
ton hefur neitað bandarfska lög-
fræðingnum Edward Bennett
Williams um leyfi til að fara til
Sovétríkjanna til að verja andófs-
manninn Alexander Ginzburg.
Williams segir Anatoly
Dobrynin sendiherra hafa sagt
sér að beiðnin hafi verið „ósvifin,
átt sér enga hliðstæðu og borið
vott um hroka.“ Nóbelsskáldið
Alexander Solzhenitsyn, sem býr
í Vermont, bað Williams að verja
Ginzburg.
Lögfræðingurinn kvaðst
mundu skjóta málinu „fyrir dóm-
stól almenningsálitsins“ sem
hánn kallaði siðasta vopnið.
Hann sagði að Ginzburg hefði
ekki fengið að hitta nokkurn
mann síðan hann var handtekinn
4. febrúar, ekki verið ákærður og
ekki fengið að hitta lögfræðing.
Hann var handtekinn er hann
hafði afhent aðstandendum póli-
tískra fanga 360.000 dollara frá
Solzhenitsyn.
Rússum sagt að læra mannasiði
RÚSSAR hafa fengið áhuga á siðareglum sem þeir hafa fyrirlitið til
þessa og talið smáborgaralega tilgerð. En gallinn er sá að Rússar
hafa við fáar bækur aðstyðjast um góða siði.
Þær bækur sem til eru eru aðallega þýðingar, einkum úr pólsku
og Rússar fá ekki séð hvað þeir geti lært af Pólverjum í manna-
siðum.
Þó kom út bók um mannasiði í Sovétrfkjunum fyrir tveimur árum
og þar er bent á eftirfarandi:
Dansið aldrei drukknir og með hatt á höfði.
Það er ókurteisi að drekka áfengi í járnbrautarlest.
í>egar konur eru viðstaddar er meiri þörf á kurteisi (það er tala
ekki dónalega.)
0 Þegar gestum er boðið heim verður áður að hugsa upp á
umræðuefni og nokkrum leikjum sem þeir geta farið í.
0 Varizt að horfa of mikið á líkamslýti og spyrjið til dæmis ekki
kryppling hvort hann hafi alltaf verið bæklaður.
Blaðið Literaturnaya Gazeta segir að Rússar geti mikið lært af
Emily Post, einum fremsta höfundi siðareglna á Vesturlöndum, en
telur þó að bækur hennar séu of borgaralegar og að þær henti því
ekki sovézkum aðstæðum.
Blaðið leggur áherzlu á að siðareglur séu ekki alger vitleysa og
telur þær nauðsyn þar sem Rússar séu komnir á hærra menningar-
stig. Það bendir á :ð mörgum finnist erfitt að skrifa bréf þar sem
þeir kunni ekki formið; að margir viti ekki hvernig láta skuli i ljós
samúð þegar einhver falli fá; að margir komi óboðnir í heimsókn á
óheppilegum tima, vaði inn á gólf í skítugum skóm, og sitji lengi; að
Rússar sýni kunnáttuleysi í viðurkenndum mannasiðum þegar þeir
séu erlendis.
Auk þess segir blaðið að margir fái ekki stöðuhækkun vegna
hroka og stífni; margir séu hryggbrotnír af þvi þeir kunni ekki
mannasiði; að stúdentar fái prófessora upp á móti sér með framí-
köllum.
Við þetta bæta vestrænir fréttaritarar að Rússar eigi margt ólært
af Vesturlandabúum; þeir ættu til dæmis að hætta að snýta sér á
almannafæri og tala ekki með munninn fullan.