Morgunblaðið - 12.03.1982, Qupperneq 11

MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 12. MARZ 1982
11
og geri breytingar á þeim áður en
til framkvæmda kemur, ef þurfa
þykir, eru þeir þá menn að meiri.
Mér þykir leitt að Hákon
Bjarnason skuli gefast upp við að
skilja samlíkingu Birnu G. Bjarn-
leifsdóttur á Þingvaliafurunni og
Geysi. Á það má minna, að oft er
gripið til samlíkinga til að koma
mönnum í skilning um máiefni,
sem viðkomanda er torskilið, eins
og gamla máltækið segir: „Kennir
ekki fyrr en kemur að hjartanu."
Því má búast við að Hákon skilji
enn betur furutrén á Þingvöllum
en kokið í Geysi.
Athygli vekur að í fyrirspurn
sinni leggur Birna ekki mat á
hvort enduriífga eigi Geysi með
því að bora í hann eða höggva rauf
í skál hans, heldur hver eigi að
vinna verkið ef svo færi, einstakl-
ingur á eigin vegum, eða sérfræð-
ingur í samráði við nefnd, sem
kosin er til að hafa umsjón með
staðnum.
Gera má ráð fyrir að sérfræð-
ingar gætu unnið þetta verk á
þann hátt, að bora lárétt gegnum
skálina og koma fyrir lokunar- og
stýribúnaði til hliðar, án þess að
höggva eða skerða kísilhrúðrið á
yfirborði Geysisskálarinnar, ef á
annaö borð á að gera eitthvað í
þessu máli.
Er ekki ráðlegra að láta Geysi í
friði og bora annarsstaðar á hita-
svæði landsins til að fá gosstrók
til að gleðjast yfir fyrir innlenda
sem erlenda áhorfendur?
Ef Geysir verður sundurboraður
hvort sem er að nóttu eða degi
verður hann ekki lengur það
óspillta náttúruundur, sem hann
hefur verið hingað til. Rösum ekki
um ráð fram, það verður ekki aft-
ur tekið ef við eyðileggjum Geysi.
Ég þakka Birnu G. Bjarnleifs-
dóttur fyrir þarfar athugasemdir
og ábendingar, og legg til að við
spörum fálkaorðuna, og gætum
okkar á rauðu rósunum, því sagt
er að engin þeirra sé án þyrna.
íbúar Árbæjar og Seláss:
Krefjast lokunar Vatnsendavegar
við Rofabæ vegna slysahættu
Mikil óánægja er meðal íbúa
Árbæjar og Seláss sökum þess
tómlætis sem þeim finnst borgar
yfirvöld hafa sýnt endurteknum og
afdráttarlausum óskum ýmissa fé-
laga í þessu hverfi um að loka
Vatnsendaveg við Rofabæ, en bent
hefur verið á vaxandi slysahættu
við Árbæjarskóla samfara aukinni
umferð.
Á fjölmennum borgarafundi,
sem Foreldra- og Kennarafélag
Árbæjarskóla gekkst fyrir 17. febr.
síðastliðinn, var m.a. samþykkt að
skora á Borgarráð og embættis-
menn borgarinnar að endurmeta
afstöðu sína.
í því skyni að afla nánari vitn-
eskju um þetta mál ræddi Mbl. við
skólastjóra Árbæjarskóla, Jón
Árnason.
Hann kvað það hafa verið
slæm mistök að leggja þennan
veg. Áður hefði vegurinn verið
fjær skólanum, en er byggingar-
framkvæmdir hófust við Árbæj-
arkirkju hefði hann verið færður
á lóð skólans. Að sögn Jóns hefði
bílaumferð vaxið til muna á
Vatnsendavegi er hesthúsum
Fáks hefði verið fjölgað, en
þangað liggur vegurinn. Auk
þess mundi umferð vafalaust
aukast verulega á þessum vegi
þegar Höfðabakkavegur verður
tekinn í notkun í vor, sökum þess
að þá lokast Vatnsveituvegur.
En þann veg hafa íbúar Breið-
holts notað til að komast upp að
áðurnefndum hesthúsum. M.ö.o.
mun umferðin að öllum líkind-
um tvöfaldast á Vatnsendavegi
með tilkomu Höfðabakkavegar.
Ennfremur kom fram að í þrjú
ár hefðu hverfisfélögin sent
óskir til borgaryfirvalda um að
veginum yrði lokað vegna slysa-
hættu, en án árangurs. Hefðu
jafnvel öll hverfisfélögin staðið
að sameiginlegri beiðni þar að
lútandi.
Ekki kvaðst Jón vera fær um
að gefa neina skynsamlega skýr-
ingu á skilningsleysi borgaryf-
irvalda á óskum íbúanna nema
ef til vill þá að þau hefðu gert
einhvers konar samkomulag við
hestamennina sem ekki hefur
verið kunngert. Að hans dómi
bæri embættismönnum borgar-
innar að fara eftir óskum íbú-
anna. Ef þeir ætluðu að starfa í
þágu íbúanna ættu þeir að taka
tillit til bæna þeirra.
Taldi Jón það alls ekki kosta
mikla fjármuni að tengja Vatns-
endaveg við annan veg sem er
talsvert fyrir ofan hverfið. Er
Jón var að því spurður hvort
borgaryfirvöld hefðu svarað
ítrekuðum óskum hverfisfélag-
anna um lokun vegarins sagði
hann að á borgarafundinum 17.
febr. hefði borgarverkfræðingur
skýrt frá því að ætlunin væri að
leggja veg á svæði nokkuð fyrir
ofan hverfið í tengslum við
byggingu íbúða í Suður-Selás-
hverfi. En framkvæmdir þar
hefjast í fyrsta lagi 1983.
Áð lokum sagði Jón að íbúar
hverfisins ætluðu ekki að gefa
sig í þessu máli. Því mundu þeir
' halda áfram að berjast fyrir lok-
un Vatnsendavegar við Rofabæ.
Páll Guðmundsson frá Húsafelli
Myndlist
Bragi Asgeirsson
betra," sagði Churchill en Roose-
velt lýsti því yfir, að fréttirnar
væru „þýskur áróður og þetta
væri þýskt samsæri". Rúmlega
fjögur þúsund lík Pólverja fund-
ust í Katyn. Sovésk stjórnvöld
hafa aldrei viljað kannast við
þennan glæp og jafnvel enn í dag
sýnast viðhorf Churchills og
Roosevelts ráða hjá mörgum á
Vesturlöndum — sama verður
ekki sagt um Pólverja.
Leynistríðið háði Stalín við
sovésku þjóðina, íbúa
Eystrasaltslandanna og allra
annarra landa, sem hann lagði
undir sig. Myndin, sem dregin er
upp af einræðisherranum, gefur
til kynna, að þar hafi farið hug-
lítill maður, sem var svo hrædd-
ur um líf sitt, að hann þorði
varla að láta sjá sig opinberlega.
Þegar hann stóð á grafhýsi Len-
íns á tyllidögum eða fylgdi
flokksbræðrum til grafar, var
hann umkringdur hollum sveit-
um úr leynilögreglunni. Félagar í
henni voru jafnvel látnir ganga
næst grafhýsinu við hersýningar,
því að síst af öllu treysti Stalín
rauða hernum. Þessi tortryggni
og hræðsla flokksforingjanna við
fólkið, sem þeir kúga, er enn að-
alsmerki sovéskra leiðtoga. Stal-
ín varð aðalritari flokksins 1922,
fyrir 60 árum. Aðeins tveir menn
hafa gegnt þessu embætti síðan:
Krútsjoff og Brezhnev. Báðir
eiga þeir frama sinn kerfi Stalíns
að þakka, Brezhnev var til að
mynda handlangari hans í blóð-
baðinu í Úkraínu. Tortryggni,
ógnarstjórn, fangabúðir og virð-
ingarleysi fyrir manneskjunni
setja enn svip sinn á sovéska
stjórnkerfið jafnt inn á við sem
út á við. Rússneska útlagaskáldið
Joseph Brodsky sagði í viðtali,
sem birtist við hann hér í blaðinu
7. mars sl., þegar hann var
spurður álits á þeim Vestur-
landabúum, sem enn eru hlynntir
Sovétkerfinu: „Þá, sem enn eru
hlynntir stjórnkerfi þar sem 60
milljónum þegnanna hefur verið
slátrað til að tryggja að kerfið
fari ekki úr skorðum, ætti að úr-
skurða blábjána eða þroska-
hefta."
Nikolai Tolstoy fjallar um af-
stöðu Vesturlandabúa til Stalíns.
Hann minnir á þau tök, sem
Stalín hafði á kommúnistum víða
um lönd fyrir og eftir heims-
styrjöldina. Þáttur franskra
kommúnista er einna verstur. Á
meðan griðasáttmálinn var í
gildi milli Stalíns og Hitlers
unnu þeir með nasistum og
hjálpuðu þeim við að leggja und-
ir sig Frakkland. Kommúnistar á
Bretlandseyjum voru sama sinn-
is í afstöðu sinni til nasista og
þannig má áfram telja. Tolstoy
lítur ekki til íslands, en hér eins
og annars staðar trúðu kommún-
istar Stalín í blindni og héldu
með nasistum, á meðan húsbónd-
inn í Kreml gerði það.
Öll er þessi saga óhugnanleg
en tímabær fyrir okkur, sem alist
höfum upp á tímum kalda stríðs-
ins, síðan slökunar og nú óvissu.
Ekki er með rökum unnt að
segja, að islenskt þjóðfélag hafi
verið staðnað síðastliðin 60 ár. Á
þessum tíma hefur orðið einhver
mesta umbylting hér á landi,
engu að síður höldum við fast í
hefðir okkar og stjórnarhætti.
Öllum er kunnugt um, hve illa
gengur að sameina menn um
breytingar á stjórnarskrá ís-
lands, sem þó er að stofni frá
1874. Á liðnum 60 árum hefur
stjórnarskrá Sovétríkjanna að
vísu verið breytt og það oftar en
einu sinni. Hins vegar er þjóðfé-
lagið staðnað og stjórnkerfið enn
hið sama og á tímum Stalíns,
tortryggni valdaklíkunnar enn
hin sama í garð þegnanna,
fangabúðirnar enn við lýði og
hræðslan við breytingar leiðir
enn til valdbeitingar innan lands
sem utan, minnumst Austur-
-Þýskalands 1953, Ungverjalands
1956, Tékkóslóvakíu 1968 og Pól-
lands og Afganistan nú. Leyni-
ræða Krútsjoffs átti að vera upp-
gjör við stjórnarhætti Stalíns en
í kjölfar hennar hefur leynistríði
Kremlverja verið haldið áfram
miskunnarlaust.
Sumar sýningar láta lítið yfir
sér og eru ekki settar upp í hin-
um viðurkenndu og grónu sýn-
ingarsölum heldur sér þeirra
stað á veggjum kaffihúsa eða
veitingastaða. Þær geta þó verið
þess eðlis að þær verðskuldi
fyllilega umfjöllun á siðum
dagblaðanna og það mörgum
stærri sýningum fremur. Ein
slíkra sýninga er tvímælalaust
sú er um þessar mundir hangir
uppi í kaffiteríu Loftleiðahótels-
ins, en þar sýnir ungur maður
Páll Guðmundsson að nafni 17
verk, unnin í vatnslit og olíu.
Páll Guðmundsson lauk námi
úr málaradeild Myndlista- og
handíðaskóla Islands sl. vor og
hefur málað baki brotnu siðan.
Hann er einn þeirra ungu
manna, sem eru símálandi og
láta sér ekki nægja að mæta
reglulega í skóla heldur nota
hverja frístund til að munda
Það er mikið um Hollenzka
myndlist í Nýlistasafninu, og er
á köflum líkast því sem að þeir
góðu menn, er þar ráða húsum,
álíti, að nafli heimslistarinnar
sé í Hollandi. Enginn heldur því
fram, að ekki sé margt ágætt að
gerast í myndlistinni í því
merkilega landi, en það er eins
víst, að ótal margt annað og
merkilegt sé að gerast um alla
álfuna. Listtímarit segja manni
einmitt, að margt og merkilegt
megi líta á stórsýningum kom-
andi sumars svo sem Dokumenta
í Kassel og víst er að þeir hlutir
munu koma víðar að en frá Hol-
landi!
Þessar staðreyndir gera þó
sýningarnar í Nýlistasafninu
engu rýrari í roðinu, en óneitan-
lega það einhæfar, að fólk tekur
að þreytast og jafnvel þeir fáu,
sem allajafna leggja leið sina
þangað.
Um þessar mundir sýna þar
tveir fulltrúar hugmyndafræði-
pæntskúfinn.
Það má með sanni segja, að
þessi maður sé gæddur málara-
gleði í óvenju ríku mæli og að
auk hefur hann þann nauðsyn-
iega eiginleika til að bera, að
láta ekki hugfallast þótt að hlut-
irnir mistakist, heldur einungis
ótrauður áfram <y, það er ein-
mitt aðal þeirra e: vilja ná langt
i list sinni.
Páll Guðmui.dsson er frá
Húsafelli og þiðan eru mörg
myndefni hans sótt, ekki vegna
þess að Ásgrímur málaði þar,
heldur einungis vegna þess að
þetta er hans nánasta umhverfi.
Jafn kært myndefni og skógur-
inn, jörðin, himininn og fjalla-
garðurinn er honum t.d. andlit
legar listar, Hollendingurinn
Robin van llarreveld og Islend-
ingurinn Ingólfur Örn Arnarson.
Hinn fyrrnefndi fékkst áður að-
allega við kvikmyndagerð en
hefur hin siðari ár stundað
ljósmyndun, sækir þar myndefn-
ið í sitt nánasta umhverfi. Mað-
urinn virðist mjög upptekinn af
augnablikinu og hugmyndafræði
augnabliksins eins og sést af
hinum rituðu línum hans: „And-
artakið er þáttur rúmsins/ tím-
inn er burtu í andartakinu."
Þykir mér þessi veruleikasýn
jafnvel ennþá dýpri í skilningn-
um en ljósmyndir hans, sem
vafalaust má spá í út í það
óendanlega án þess að fieka
raunveruleikann um of. Ljós-
myndaröð van Harreveld þótti
mér hvorki betri né verri í veru-
leikanum en ótalmargar aðrar,
sem ég hefi séð á sýningum víða
um álfuna. Félagi hans íslend-
ingurinn Ingólfur Örn Arnarson
sýnir 5 nýleg verk unnin í hin
fjósamannsins á staðnum eða
bændanna í sveitinni. Sýningin
er lítil og sýnir ekki umfang Páls
sem myndlistarmanns slíkt
kemur siðar er hann er tilbúinn
og þangað til er hann vís til að
flýta sér hægt þrátt fyrir all
eljusemina. Páll hefur timann
fyrir sér og fáa menn þekki ég,
sem eru vænlegri til að nota
hann vel.
Litirnir í myndum Páls á sýn-
ingunni á Loftleiðahótelinu eru
mjög ferskir og hreinir og það
skín í gegn þessa hefðbundna
myndstíls sem hann hefur til-
einkað sér, ásamt þörfinni til að
mála. Ætti ég að benda á ein-
stakar myndir sem vöktu athygli
mína yrðu það myndirnar
„Skáldið" (7), „Einsetumaður-
inn“ (10) og „Vatnslitamynd"
(16). Skáldið er Sveinbjörn í
Draghálsi en einsetumaðurinn
Gísli í Uppsölum.
ýmsu efni. Verkin eru hugsuð
sem nokkurskonar heild og þá
sennilega umhverfisverk (envir-
onment) en þau vísa sterklega til
hvors annars og tengjast þannig
innbyrðis.
Það er auðséð, að Ingólfur er
hrifinn af hinu hreina, tæra og
einfalda því að hann notar eins
knappan tjámiðil og honum er
unt. Ekki vil ég spá i verkið en
hér hefði verið útskýringa þörf
en þær eru ekki til staðar á
staðnum, sýningarskrá engin og
myndirnar nafnlausar og ónúm-
eraðar.
Það er annars ótvírætt mögn-
uð stemning í þessum húsakynn-
um og myndir Ingólfs Arnar
falla vel inn í þessa stemningu
einkum kassinn á gólfinu með
hinum fína sykursalla. Máski er
fullkomleikinn of fullkominn i
þessari sýningu er lýkur nk.
fimmtudag og stóð of stutt við.
Tveir í Nýlistasafninu