Morgunblaðið - 12.03.1982, Page 13

MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 12. MARZ 1982
13
Rússar hverfi
frá Afganistan
Bonn, 11. marz. AP.
Vesturþýzka stjórnin
endurtók í dag fyrri kröfur
sínar um að Rússar hyrfu
með heri sína á brott frá
Afganistan. Jafnframt voru
yfirvöid í Moskvu vöruð við
þeirri „einfeldni“ að ímynda
3,4 milljarðar
manna í Asíu
um aldamótin
Itangkok, Thailandi, 11. mars. AP.
TALIÐ er ad mannfjöldi í Asíu verði
orðinn 3,4 milljarðar um næstu alda
mót en sem stendur búa þar um 2,5
milljarðar manna. l»essar tölur er að
finna í nýútkominni skýrslu frá Sam-
einuðu þjóðunum.
Þótt nokkuð hafi dregið úr
mannfjölgun í ýmsum ríkjum Asíu
er því spáð, að áfram muni halla
undan fæti fyrir mörgum þeirra á
næstu tveimur áratugum. Minnst
er mannfjölgunin í Hong Kong,
Suður-Kóreu og Singapore, en mest
í löndum múhameðstrúarmanna,
Afganistan, Bangladesh og Pakist-
an.
Mannfjölgun í Asíu á árunum
1975—1980 var til jafnaðar 1,79%
en til samanburðar 0,94% í Norð-
ur-Ameríku og 0,40% í Vestur-
Evrópu. í Kína var fjölgunin á
þessum tíma 1,3%, 2% í Indlandi,
2,2% í Indónesíu, 2,8% í Bangla-
desh og 3% í Pakistan.
sér að þreyta mætti afgönsku
frelsisöflin til uppgjafar.
Hans-Dietrich Genscher utan-
ríkisráðherra sagði í þinginu, að
framferði Rússa í Afganistan væri
dæmigert fyrir það ábyrgðarleysi
sem einkenndi utanríkisstefnu
þeirra á tímum slökunar.
Genscher sagði íhlutun Rússa í
Afganistan lið í enn stærri áætlun
um áhrif og íhlutun á svæðum þar
sem óstöðugleiki ríkir. „Það er
takmark þeirra að „þrýsta" sér
nær „hlýju höfunum" og öðlast
áhrif yfir orkulindum og hráefna-
vinnslu á þessum slóðum," sagði
Genscher.
Ákveðinn hefur verið „Dagur
Afganistan" á Vesturlöndum
næstkomandi sunnudag, í þeim
tilgangi að beina augum manna að
íhlutun Rússa þar í landi. Sovézk-
ar hersveitir réðust inn í Afgan-
istan 27. desember 1979 og steyptu
af stóli marxískri stjórn Hafiz-
ullah Amins, sem þegar átti erfitt
uppdráttar vegna átaka viö
islamska ofsatrúarmenn.
Eftir að Rússar höfðu sett and-
stæðing Amins að völdum, Babrak
Karmal, reyndu þeir að láta líta út
fyrir að þeir hefðu farið með her
inn í landið að beiðni stjórnarinn-
ar í Kabúl til þess að aðstoða
stjórnarherinn að hemja skæru-
liða er nutu fulltingis Kínverja og
vestrænna afla. Jafnframt héldu
Rússar því fram, að Amin hefði
verið strengbrúða bandarísku
leyniþjónustunnar, CIA.
Olíulækkun kemur
illa við Norðmenn
Osló, U.marz. AP.
FYRIR TÆPU ári gerðu yfirvöld í Noregi ráð fyrir að tekjur ríkisins af olíu og
jarðgasi á árunum 1982 til 1985 myndu nema 170 milljörðum króna, en í Ijósi
verðlækkunar á Norðursjávarolíu að undanförnu er raunhæfara að gera ráð
fyrir meira en helmingi lægri upphæð, að sögn Rolf Presthus fjármálaráðherra.
Áætlaðar tekjur ríkisins hafa
minnkað um rúmlega helming á tíu
mánuðum, sagði Presthus í viðtali
við Aftenposten í dag. Ráðherrann
sagði hið óvænta tekjutap skerða
mjög það svigrúm sem ríkisstjórn-
in hefði til efnahagsaðgerða. Leita
yrði nýrra leiða til að sinna fjár-
þörf ríkissjóðs á þessu ári og
þremur næstu.
Norðmenn lækkuðu verð á fati af
Norðursjávarolíu um fjóra dollara
á þriðjudag, úr 35 dollurum í 31
dollar, en við gerð fjárlagafrum-
varps fyrir 1982 var reiknað með að
37,50 dollarar fengjust fyrir fatið.
Presthus sagðist ekki sjá neinar
horfur um betri tíð með vorinu,
hann væri þó ekki svartsýnn og
Norðmenn yrðu sjálfir að ráða
fram úr þeim vandamálum sem
olíuverðlækkunin ætti eftir að hafa
í för með sér.
Talið er að kjarasamningar í vor
eigi eftir að draga dilk á eftir sér
fyrir norskt efnahagslíf, og bæta á
erfiðleikana sem olíulækkunin
kann að leiða af sér. Nú þegar er
aðstoðarfólk á ríkisspítulunum í
Ósló í verkfalli út af kjaramálum,
og yfirvofandi er verkfall í fjórum
verksmiðjum Norsk Hydro,
stærsta vinnuveitanda Noregs.
Rúmlega 800 skrifstofumenn hjá
fyrirtækinu hafa hótað verkfalli í
vikulok, og sett hefur verið verk-
bann á annað starfsfólk, samtals
um 6.500 manns.
Reagan ávarpar
þýzka þingmenn
Bonn, London, 11. marz. AP.
RONALD REAGAN BandarfkjaforseU verður boðið að ávarpa vesturþýzka
þingið í Þýzkalandsferð sinni í júnímánuði, en þá kemur Bandaríkjaforseti til
Bonn til fundar leiðtoga Atlantshafsbandalagsríkja. Síðastur Bandaríkjafor
seU til að ávarpa vesturþýzka þingið, BundesUg, var Rirhard M. Nixon árið
1969.
Samstaða hefur náðst meðal
allra vestur-þýzku stjórnmála-
flokkanna að bjóða Reagan að
ávarpa þingið, og er það til marks
um góða sambúð Bandaríkjamanna
og Þjóðverja, að sögn háttsettra
stjórnmálaleiðtoga í Bonn.
Þessi samstaða vestur-þýzkra
stjórnmálamanna er hins vegar í
hróplegri mótsögn við afstöðu
brezkra þingmanna, sem sumir
hverjir ærðust þegar brezka
stjórnin tilkynnti að Reagan mundi
ávarpa sameiginlegan fund neðri
málstofunnar og lávarðadeildar-
innar.
Þingmenn Verkamannaflokksins
ruku upp til handa og fóta þegar
tilkynningin var birt, og hermt var
að Michael Foot flokksleiðtogi væri
sár út í Margréti Thatcher fyrir að
fá ekki að vita um ráðabrugg henn-
ar fyrirfram.
Brezk blöð sögðu í dag, að mögu-
legt væri að draga úr mikilvægi
ávarps forseta með því að halda
fund þingmanna með honum utan
þingsalanna. Sögðu blöðin skugga-
ráðuneyti Verkamannaflokksins
hafa hótað því að hvetja þingmenn
til að hundsa fyrirhugað ávarp
Bandaríkjaforseta í þinghúsinu í
hefndarskyni við Thathcer, sem
ekki hefði ráðfært sig við stjórnar-
andstöðuna, heldur ákveðið ein-
hliða að Reagan skyldi ávarpa
þingdeildir.
Joaquin Villalobos, einn helsti foringi skæruliða í E1 Salvador, bendir á kort um leið og hann leggur á ráðin um árás
á hermenn stjórnarinnar. Með honum eru aðrir foringjar i skæruliðahreyfingunni og eru þeir fiestir marxistar.
Sagan mun skera úr um hvort þeir ætla að hafa að leiðarljósi lýðræðisást forseta samtaka uppreisnarmanna, Manuel
Ungos, eða þá stjórnarhætti, sem alls staðar eru við lýði í ríkjum marxista. Þ.e.a.s. ef þeir komast til valda.
Stefna uppreisnarmenn í
E1 Salvador að lýðræði
„Munu hinir marxísku banda-
menn þínir ekki varpa þér út í ystu
myrkur þegar byltingin er um garð
gengin í El Salvador?“ Spurning-
unni er beint til jafnaðarmannsins
Guillermo Manuel Ungo, sem nú
er í forsvari fyrir uppreisnarmenn í
El Salvador, og hann brosir þegar
hann heyrir hana. Hann hefur svo
oft þurft að svara henni áður.
„I stjórnmálunum reyna menn
að ráða í það, sem þeir telja lík-
legt, og ég tel engar líkur á að
þannig fari,“ svarar Ungo. „Ég
stjórna þeim ekki og þeir ekki
mér. Ég þarfnast þeirra og þeir
mín.“
Ungo býr yfir einhverjum
hljóðlátum myndugleik. Hann
tók við formennsku í samtökum
byltingarmannanna fyrir rúmu
ári þegar fyrirrennari hans hafði
verið myrtur og síðan hefur hann
áunnið sér virðingu á erlendum
vettvangi og að því er virðist ekki
síður meðal marxískra banda-
manna sinna. Fyrir nokkrum
dögum var Ungo staddur í Wash-
ington þar sem hann átti viðræð-
ur við ýmsa frammámenn í
bandarísku þjóðlífi, að vísu ekki
við embættismenn Reagan-
stjórnarinnar, sem lítur á hann
sem vinstrisinnaðan öfgamann,
heldur við nokkra þingmenn, sem
eru honum sammála um, að eina
vonin um frið í E1 Salvador sé að
samið verði við stjórnarandstöð-
una í landinu.
Manuel Ungo tekur sjaldan
djúpt í árinni í viðræðu nema
kannski helst þegar lýðræðisást
hans er dregin í efa. „í heilan
áratug tók ég þátt í kosningum í
landi þar sem litið var á lýðræð-
issinna sem drottinsvikara,“ seg-
ir Ungo, „og ég efast um að
margir bandarískir þingmenn
vildu taka þátt í kosningum þar
sem útkoman er fangelsi, ofsókn-
ir, ótti og svik, þar sem menn eru
taldir fífl fyrir það eitt að gefa
kost á sér.“
- eda munu marxískir
bandamenn Manuel
Ungos bregðast honum
ef byltingin tekst?
1972 var Ungo í framboði til
varaforseta á lista þar sem Jose
Napoleon Duarte, kristilegi
demókratinn, sem nú er forseti
herforingjastjórnarinnar í E1
Salvador, var fremstur í flokki.
Ekki fer á milli mála, að þeir
unnu glæsilegan sigur en herfor-
ingjunum líkaði það ekki og ráku
þá báða í útlegð. Nú eru þeir Du-
arte og Ungo ekki lengur sam-
herjar.
Vinstrimenn í E1 Salvador
ætla að hundsa kosningarnar,
sem þar verða haldnar 28. þ.m.
en Ungo segir, að „heiðarlegar
kosningar" séu nauðsynlegur
undanfari raunverulegs lýðræðis
í landinu. „Fyrst verður þó að
koma á vopnahléi og viðræðum
milli deiluaðilja og að kosningum
loknum breiðri stjórn, sem gæti
tryggt lýðræði í landinu.” Á
þessa skoðun hafa nú marxískir
bandamenn hans fallist, a.m.k. í
orði kveðnu. „Skoðanir Ungos
hafa breyst á síðustu tveimur ár-
um að því leyti, að nú telur hann
vopnaða baráttu óhjákvæmi-
lega,“ er haft eftir einum vini
hans og landa, „en ég tel þó, að
hann hafi haft jafnvel enn meiri
áhrif á skæruliðana með því að
draga úr öfgakenndum skoðun-
um þeirra og gera þeim ljósar
hinar raunverulegu staðreyndir
lífsins.“
Guillermo Manuel Ungo er af
miðstéttarfólki kominn, fæddur
3. september 1931 í höfuðborg-
inni San Salvador. Þegar hann
var 18 ára kostaði faðir hans
hann í skóla í Pittsburgh í
Bandaríkjunum til náms í prent-
verki og ætlaðist til að hann tæki
við rekstri prentsmiðjunnar, sem
fjölskyldan átti. Þegar hann
sneri heim aftur, 1952, fór hann
hins vegar í laganám í háskólan-
um í San Salvador og þar hóf
hann sín fyrstu afskipti af póli-
tík.
Á sjöunda áratugnum gekk
hann til liðs við samtök jafnað-
armanna og 1%9 varð hann aðal-
ritari þeirra. Þegar ungir liðsfor-
ingjar í hernum steyptu af stóli
Carlos Humberto Romero hers-
höfðingja síðla árs 1979, þótti
það ekki nema sjálfsagt, að Ungo
tæki sæti í stjórninni, sem þá var
skipuð. Það fór þó svo, að tíu vik-
um seinna sagði Ungo af sér
ásamt öðrum frjálslyndum
mönnum í stjórninni vegna þess,
að nýju ráðamennirnir í hernum
vildu ekki koma á þeim umbót-
um, sem þeir höfðu þó lofað.
Nokkru síðar, eftir að honum
hafði margsinnis verið hótað
dauða og fyrirtæki fjölskyldunn-
ar verið lagt í rúst í sprengingu,
flúði hann land og kom konu si-
nni og þremur dætrum fyrir í
Panamaborg.
Ungo hefur síðan verið á far-
aldfæti jafnt innan E1 Salvador
sem utan og oft í fylgd með
skæruliðaforingjunum, sem í
eina tíð litu hann smáum augum
og kölluðu „smáborgaralegan
lýðræðissinna". „Það, sem ein-
kennir Ungo ekki hvað síst, er
gamansemin," segir einn af að-
dáendum hans úr hópi marxista.
„Jafnvel á hættustund kann
hann að skopast að sjálfum sér
og forðast of mikla alvörugefni."
I rökræðum um stjórnmál og
þjóðfélagsmál tekur Ungo oft
dæmi af fjölskyldunni og fjöl-
skylduböndunum og af þeim sök-
um hafa kunningjar stundum
nefnt hann til gamans „hug-
myndafræðing hinnar ástleitnu
vinstristefnu". Þegar Ungo er
ávarpaður á þann hátt, brosir
hann gjarna og segir: „Já, við er-
um öll ein stór fjölskylda í E1
Salvador."
Ken [xpai ifi á
1 V , I c M F V