Morgunblaðið - 14.11.1982, Qupperneq 23

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 14. NÓVEMBER 1982
71
Spjallað við tvo
Vilhelm Sophus Hólm, 86 ára lagermaóur hjá Vélamiöjunni Héöni.
Morgunblaöiö/ RAX
sem láta ekki að sér hæða
Axel Clausen, 94 ára sölumaður, að fá sér ( nefiö.
„Miður hæddust konur að
okkur, þá er við vorum yngri“
Attugasti og áttundi kafli Eglu
hefst þannig: „Egill Skalla-
Grímsson varð maður gamall, en í
elli hans gerðist hann þungfær, og
glapnaði honum bæði heyrn og
sýn. Hann gerðist og fótstirður.
Egill var þá að Mosfelli með Grími
og Þórdísi.
Það var einn dag, er Egill gekk
úti með vegg og drap fæti og féll.
Konur nokkrar sáu það og hlógu
að og mæltu:
„Farinn ertu nú, Egill, með öllu,
er þú fellur einn saman." Þá segir
Grímur bóndi: „Miður hæddu kon-
ur að okkur, þá er við vorum
yngri.“ Þá kvað Egill:
Vals hef eg vofur helsis;
váfallr er eg skalla;
blautr erum bergis fótar
borr, en hlust er þorrin."
Þegar þarna er komið sögu er
Egill orðinn gamall og latur, og
hafði fyrir nokkru dregið sig út úr
skarkala lífsins: löngu hættur í
víking og varla svo mikið sem
krækt auga úr nokkrum manni um
árabil.
En það eru ekki allir sem draga
sig í hlé þótt aldurinn sígi á þá.
Egill varð blindur og heyrnar-
daufur og gat lítið aðhafst utan
þess að bakast við elda. En ein-
staka menn eru svo lánsamir að
halda góðri heilsu fram eftir öll-
um aldri, og þeim er oft lítið um
það gefið að hætta sínu ævistarfi
og fara að „taka því rólega".
Axel Clausen
Axel Clausen, sölumaður, er
einn þeirra. Hann er 94 ára gamall
og stundar sín störf af kappi enn
þann dag í dag. Reyndar er hann
nýkominn frá Bandaríkjunum, en
þangað var honum boðið af félagi
viðskiptamanna í Burlington,
Stowe.
En hvernig er það, ætlar maður-
inn ekki að fara að draga sig í hlé?
„Ég skal segja þér sögu. Fyrir
skömmu hitti ég mann á götu sem
ég hafði ekki séð lengi. Hann
spurði mig eins og gengur hvað ég
væri helst að gera, hvort ég starf- I
aði nokkuð ennþá. Ég sagðist gera
það. Og þá ekki mikið, er það,
spurði hann. Nei, nei, ekki meira
en þegar ég var fimmtugur. Hann
varð alveg eins hissa og þú og
spurði hvort ég ætlaði ekki að fara
að hætta þessu. Og þá svaraði ég
því til sem ég ætla að svara þér
núna: ég ætla að halda áfram að
vinna á meðan ég er ennþá ungur,
og hætti ekki fyrr en elli kerling
hefur náð á mér tökum."
— Hvernig ferðu að því að
halda þér í svona góðu formi?
„Ég veit nú ekki almennilega
hverju ég á að þakka mína góðu
heilsu. Nema kannski því helst að
mér hefur alltaf fundist að allir
sem ég hitti og á samskipti við séu
vinir mínir og vilji mér allt hið
besta. Það er kannski þess vegna
sem ég er eins og ég er.“
— Þú treystir sem sagt náung-
anum í hvívetna.
„Já, það geri ég. Ég hef t.d. allt-
af treyst þeim mönnum sem ég hef
átt viðskipti við, þrátt fyrir það að
sumir einstaklingar hafi brugðist
mér. Og ég held að mér sé óhætt
að segja að ég hafi traust minna
viðskiptavina.
Ég skal nefna þér dæmi. Ég er
vanur að fara í tvær til þrjár sölu-
ferðir í kringum landið á bíl ár-
lega. Ég hef að vísu ekkert farið í
ár, en í október ’81 fór ég í slíka
ferð. Ég var með fjórar töskur
fullar af sýnishornum. Ég seldi á
flestum stöðum, en opnaði þó
aldrei tösku! Og þó var ég með
leikföng og gjafavörur, sem yfir-
leitt er erfitt að selja. Fólk treyst-
ir því einfaldlega að ég viti hvað
því þénar.“
— Hefurðu látið þér detta í hug
að fara á elliheimili?
„Nei. Elliheimili eru góð fyrir
þá menn sem geta sætt sig við að
búa á þeim. En ég segi fyrir mig,
mér fyndist ég ekki eiga heima á
elliheimili, á meðan ég hef ráð og
rænu get ég ekki hugsað mér að
fara á elliheimili."
— Nú ertu nýkominn frá
Bandaríkjunum, Axel. Hvernig
fannst þér?
„Stórkostlegt, í einu orði sagt.
Ég hef ferðast svona 40—50 sinn-
um til Evrópu í gegnum tíðina, en
þetta var í fyrsta skipti sem ég hef
komið til Bandaríkjanna. Og það
segi ég satt, að Evrópa kemst ekki
í hálfkvisti við Bandaríkin. Það er
allt svo nýtískulegt þarna.“
— Mér er sagt að þú hafir farið
upp í loftbelg.
„Já, ég gerði það. En ég verð að
játa að ég var svolítið smeykur.
En ég held að mér hafi þó tekist að
leyna því!
Þetta var risastór loftbelgur og
við fórum upp í 4000 feta hæð. Mér
fannst nokkuð svalt, það var mik-
ill gustur þarna, en það hlýnaði
þegar maðurinn lét eldgas spraut-
ast upp í loftbelginn. Það var víst
gert til að hann hrapaði ekki.“
— Hvað dreif fleira á daga þína
þarna úti?
„Ja, það er nú svo margt. Dag-
inn sem ég kom tók á móti mér
Ólafur G. Jónsson í New York, og
gisti ég hjá honum um nóttina. Ég
vil endilega nota tækifærið og
hvetja fólk sem fer til New York
að gista hjá Ólafi. Það er bæði
gott og ódýrt.
Nú, daginn eftir fór Ólafur með
mig út á La Guardia-flugvöll og
reyndi ég þar að koma fólkinu í
skilning um að ég væri ekki góður
i ensku. Var þá hengt á mig
eitthvert visst merki. En eftir að
ég setti þetta merki á mig, hafði
ég engan frið, hvorki fyrir konum
né körlum, því menn streymdu til
mín og buðust til að hjálpa mér.
Ég tók því fljótlega merkið af mér
til að fá frið.
Við komum svo til Burlington,
sem er aðeins 2000 manna bær, þó
að sjaldgæft sé að þar séu staddir
færri en 6000 manns. Þetta er
ferðamannabær og þarna er mikið
gert af því að stunda íþróttir. En
aldrei sá ég nokkurn mann vinna
þarna.
Þarna var fjall, Mansfield-fjall,
sem er 4000 feta hátt. Það er sjón-
auki efst á fjallinu og þegar mað-
ur leit í hann var hægt að sjá allt
að 150 km frá sér. Það var stór-
kostleg réynsla.
Og ég skal segja þér, í Burling-
ton sá ég hund sem var með annað
augað blátt og hitt augað rautt.
Þetta hafði ég aldrei séð áður og
lét því taka mynd af fyrirbærinu,
því ég hélt að menn tryðu mér
ekki hér heima nema ég hefði
sönnun. En svo hef ég frétt af því
núna að það muni vera til fólk sem
hefur svona mislit augu.
Jú, jú, ég gæti nefnt þér ótal-
margt fleira sem gerðist í þessari
ferð. Mér voru t.d. haldnar þrjár
veislur og í þeim öllum var fólkið
látið giska á hvað ég væri gamall.
Það komst nú enginn hærra en 75
ár, en kannski var það nú af kurt-
eisi.“
Vilhelm Sophus Hólm
Annar maður, aldraður vel, en
þó í fullri vinnu ennþá, heitir
Vilhelm Sophus Hólm. Hann er 86
ára gamall og vinnur sem lager-
maður á járnalagernum hjá
Vélsmiðjunni Héðni. Þess á milli
dyttar hann að ÍNU, sem er 12
tonna bátur sem hann á og rekur á
sumrin.
„Ég væri löngu dauður ef ég
hefði hætt að vinna einhvern
tíma. A.m.k. kalkaður. Nei, ég held
að það sé langbest fyrir fullorðna
menn að vinna ef þeir mögulega
geta.“
— Þú ert þá ekkert á þeim bux-
unum að fara að draga þig í hlé?
„Nei, ekki aldeilis. Og því skyldi
ég gera það, ég er við hestaheilsu,
eins hraustur og ég var um þrí-
tugt!“
— Hvers vegna ertu svona
hraustur, heldurðu; hefurðu
stundað heilsurækt reglulega eða
hvað?
„Nei, ekkert svoleiðis. Ég held
að þetta sé ættgengt. Það hefur
alla tíð verið hraust og langlíft
fólk í minni átt. Pabbi varð t.d. 96
ára, og ég á bræður sem eru komn-
ir yfir áttrætt og eru í fullu fjöri."
— Hvað hefurðu helst unnið við
um ævina?
„Lengst framan af var ég á sjón-
um. Ég er fæddur og uppalinn á
Flateyri í Önundarfirði og þaðan
stundaði ég sjóinn á mótorbátum
fram til 1924, en þá fluttist ég til
Reykjavíkur.
Seinna fór ég á farskipin og
sigldi m.a. á milli Spánar og Eng-
lands á árunum sem borgarastyrj-
öldin geisaði á Spáni. Og á árum
heimsstyrjaldarinnar sigldi ég á
Heklu og Kötlu.
En svo var ég orðinn leiður á
sjónum og árið 1952 byrjaði ég að
vinna hjá Héðni en þá í Keflavík.
Og lengstum hef ég starfað sem
viðgerðarmaður, það er aðeins
núna seinni árin að ég vinn á lag-
ernum.“
— Þú segist hafa orðið leiður á
því að vera á sjónum. En þú átt
samt sem áður 12 tonna bát.
„Það er nú sitt hvað að vera allt-
af úti á sjó eða skemmta sér við
þetta á sumrin. Ég hef geysilega
gaman af að dunda við bátinn
minn, ÍNU RE 81. Þessa dagana er
ég öllum stundum eftir vinnu að
gera klárt fyrir veturinn. Stund-
um jafnvel fram á rauða nótt.“