Morgunblaðið - 22.12.1982, Blaðsíða 6

38
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 22. DESEMBER 1982
VIÐSKIPTI
VIÐSKIPTI - EFNAHAGSMÁL - ATHAFNALÍF
Janúar-desember:
Lánskjaravísitalan
hefur hækkað um 55%
Viljum stuðla að fram-
förum í gerð ársskýrslna
— segir Arni Gunnarsson, framkvæmdastjóri Stjórnunarfélags Islands,
um ársskýrsluverðlaun félagsins
„MARKMIÐ Stjórnunarfélags ís-
lands með því að veita ársskýrslu-
verðlaun er fyrst og fremst það að
stuðla að framförum í gerð árs-
skýrslna og vekja sérstaka athygli á
þessum mikilvæga upplýsingamiðli
fyrirtækja og stofnana við þá sem
eiga hagsmuna að gæta af rekstri
þeirra. Með þessu vill félagið einnig
leggja áherslu á gildi góðrar árs-
skyrslu og mikilvægi þess að þær
séu vel unnar og hafi að geyma þær
upplýsingar sem nauðsynlegar eru.
Með bættum ársskýrslum má ætla
að áhugi manna á að kynna sér efni
þeirra muni aukast og lesendahópur-
inn stækka,“ sagði Árni Gunnars-
son, framkvæmdastjóri Stjórnunar-
félags íslands í samtali við Mbl.
„Tilefni þess að stjórn Stjórnun-
arfélagsins taldi rétt að taka upp
það verkefni að veita ársskýrslu-
verðlaun er að nýlega hafa tekið
gildi tvenn lög þar sem fjallað er
um gerð ársskýrslna. Annarsveg-
ar er um að ræða ný skattalög, en
þau hafa að geyma ákvæði sem
auka mikið gildi ársreikningsins
sem áreiðanlegrar skýrslu um
efnahag og afkomu fyrirtækja, en
hins vegar lög um hlutafélög þar
Árni Gunnarsson
sem eru ákvæði um hvernig árs-
skýrsla skuli úr garði gerð. Væntir
félagið þess að þær ársskýrslur
sem viðurkenningu hljóta hverju
sinni geti orðið öðrum leiðarvísir
um það hvernig best má ganga frá
ársskýrslu í fyrirtækjum eða
stofnunum.
Jafnframt hefur Félag löggiltra
endurskoðenda nýlega gert stór-
átak í þá átt að samræma reikn-
ingsskil fyrirtækja.
Fyrirmyndin að því að veita
ársskýrsluverðlaun er fengin frá
Noregi og Danmörku. í Noregi
veitir norska blaðið Farmand
ársskýrsluverðlaun og hefur það
veitt J)au árlega allt frá árinu
1955. I Danmörku veitir dagblaðið
Börsen ársskýrsluverðlaun og hef-
ur það einnig gert það um árarað-
ir. Ársskýrsluverðlauh eru veitt í
fleiri löndum og víðast eru það
blöð, tímarit eða samtök á borð
við Stjórnunarfélag íslands sem
veita viðurkenninguna. Að mati
manna í Noregi og Danmörku hef-
ur þessi samkeppni ýtt mjög undir
þróun í þá átt að ársskýrslur hafa
orðið vandaðri, ítarlegri og þægi-
legri aflestrar fyrir þá sem þær
nota.
Stjórnunarfélag íslands mun á
næsta ári efna á ný til samkeppni
um bestu ársskýrslu og væntir fé-
lagið þess að enn fleiri fyrirtæki,
stofnanir og félagasamtök taki
þátt í þeirri samkeppni," sagði
Árni Gunnarsson.
Dollar hefur hækkað um 100% og meðallaun um 45—46%
Októberlok sl.:
Rlkistekjur höföu auk-
izt um 62,7% milli ára
Hækkun lánskjaravísitölu á sama tímabili 54,5% — Hækkun verðbótavísitölu, miðað
við verðupptöku í nóvember, 37,4% — Hækkun framfærsluvísitölu liðlega 59%
Verðlagsbreytingar hafa verið
mjög miklar á þessu ári, þær mestu
um langt árabil. Lánskjaravísitala,
sem er reiknuð út að einum þriðja
hluta af byggingarvísitölu og tveim-
ur þriðju hlutum af framfærslu-
vísitölu, hefur á tímabilinu janúar-
desember hækkað um tæplega 55%,
eða úr 304 stigum í 471 stig.
Hækkun lánskjaravísitölu var á
fyrstu mánuðum ársins nokkuð
jöfn, á bilinu 3—4%, en á seinni
hluta ársins hefur hækkunin verið
mun meiri, eða á bilinu 5—6%
milli mánaða, síðast milli nóvem-
ber og desember var hækkunin
6,08%, eins og sjá má á meðfylgj-
andi línuriti.
Gengisbreytingar hafa hins veg-
ar verið enn meiri á árinu og þvi
til staðfestingar má líta á þróun
söluverðs dollarans á árinu. Á
meðfylgjandi línuriti yfir vísitölu
dollaragengis kemur fram, að
dollarinn hefur hækkað um 100%
á tímabilinu 1. janúar-1. desember
Chryslerfyrirtækið bandaríska til-
kynnti á dögunum, að rekstrarhagn-
aður þess á þriðja ársfjórðungi væri
um 9,4 milljónir dollara og er það í
fyrsta sinn í fimm ár, sem hagnaður
er af rekstri fyrirtækisins á þessum
tíma. Á þriðja ársfjórðungi sl. árs var
tap fyrirtækisins um 140,1 milljónir
dollara.
Rekstrarhagnaður Chrysler
fyrstu níu mánuði þessa árs er nú
um 266,2 milljónir dollara og er
þetta í fyrsta sinn síðan 1977, að
fyrirtækið er réttum megin við
strikið fyrstu níu mánuði ársins.
í bréfi til hluthafa nýlega sagði
Lee Iacocca, forstjóri fyrirtækis-
ins: „Árangur fyrirtækisins að
undanförnu, á tímum almenns
samdráttar í bílasölu í heiminum,
er staðfesting á getu starfsfólks
Chrysler til að halda öllum til-
kostnaði í skefjum, auka fram-
leiðni fyrirtækisins og almenna
hagkvæmni í rekstri."
Á þriðja ársfjórðungi jók
Chrysler markaðshlutdeild sína á
sl. Evrópugjaldmiðlar hafa hækk-
að nokkuð minna, eða á bilinu
70-80%.
Verðbótavísitala hefur á þessu
tímabili aðeins hækkað um 37,4%,
en launahækkanir hafa verið
7,51% 1. marz sl., 10,33% 1. júní
sl., 7,5% Useptember sl. og 7,72%
1. desember sl. Ef síðan samninga-
bundnar meðalhækkanir í sumar
eru teknar inn, þá er meðalhækk-
un Iauna á bilinu 45—46%.
bandaríska markaðnum, bæði i
fólksbílum og vörubílum. Hlut-
deild Chrysler í fólksbílamarkaðn-
um var um 10,5% á þriðja árs-
fjórðungi, samanborið við 9,5% á
þriðja ársfjórðungi í fyrra. Hlut-
deild fyrirtækisins í vörubíla-
markaðnum var um 9,7% á þriðja
ársfjórðungi þessa árs, samanbor-
ið við 7,4% á sama tíma í fyrra.
TEKJUR ríkisins í októberlok sl.
námu samtals 7.489 milljónum
króna, en til samanburðar námu þær
4.602 milljónum króna á sama tíma í
fyrra. Aukningin milli ára er því lið-
lega 62,7%. Almennar verðbreyt-
ingar í landinu voru nokkru minni.
Lánskjaravísitala hækkaði á tímabil-
inu um 54,4% og hækkun verðbóta-
vísitölu, miðað við verðupptöku í
byrjun nóvember, er um 37,4%.
í október jók Chrysler sölu sína
í fólksbílum um 21%, borið saman
við sama tíma í fyrra. Alls voru
seldir 66.156 bílar á móti 56.992
bílum í fyrra. Markaðshlutdeildin
fór úr 9,9% í 10,8%. Aukningin í
vörubílasölunni varð enn meiri í
október, en aukningin milli ára er
um 33%. Seldir voru 17.978 bílar á
móti 14.082 bílum í fyrra.
Framfærsluvísitala hækkaði um lið-
lega 59% á tímabilinu.
Hlutur óbeinna skatta í tekjum
ríkisins er mjög mikill, eða liðlega
83,7%. Óbeinir skattar námu í
októberlok um 6.265 milljónum
króna, en til samanburðar námu
þeir 3.875 milljónum króna á sama
tíma í fyrra. Aukningin milli ára
er um 61,7%.
Hlutur beinu skattanna í tekj-
um ríkisins er liðlega 14%, en þeir
námu um 1.052 milljónum í októ-
berlok sl., samanborið við 656
milljónir króna á sama tíma í
fyrra. Aukningin milli ára er því
um 60,4%.
Þá koma svokallaðar „aðrar
tekjur", en þær námu um 173
milljónum króna í októberlok sl.,
en til samanburðar voru þær að
upphæð 71 milljón króna á sama
tíma í fyrra. Aukning þeirra milli
ára er því tæplega 144%.
í óbeinu sköttunum er hlutur
söluskatts og orkujöfnunargjalds
stærstur, en innheimta þeirra í
októberlok var um 2.728 milljónir
króna, eða um 43,5% af óbeinu
sköttunum. Til samanburðar
námu söluskattur og orkujöfnun-
argjald um 1.676 milljónum króna
á sama tíma í fyrra. Aukningin
milli ára er því liðlega 62,7%.
Almenn aðflutningsgjöld eru
um 18% af óbeinum sköttum
ríkisins, en þau námu um 1.129
milljónum króna í októberlok sl.,
samanborið við 679 milljónir
króna á sama tíma í fyrra. Aukn-
ing þeirra milli ára er því um
66,3%.
Þá má nefna það, að rekstrar-
hagnaður af Áfengis- og tóbaks-
verzlun ríkisins var í októberlok
orðinn um 494 milljónir króna, en
hann var til samanburðar um 326
milljónir króna á sama tíma í
fyrra. Aukningin milli ára er því
liðlega 51,5%.
Erlendar stuttfréttir ...
FIAT — PRATT
& WHITNEY
Flugvéladeild ítalska fyrir-
tækisins Fiat og hið kunna
flugvéla- og þotuhreyflafram-
leiðslufyrirtæki Pratt & Whitn-
ey hafa ákveðið að taka upp
samstarf um framleiðslu flug-
véla- og þotuhreyfla í framtíð-
inni.
GRUNDIG —
THOMSONS
Max Grundig ákvað á dögun-
um, að selja 75% hlutafjár síns
til Thomsons-Brandt, fyrirtæk-
isins franska, sem er í eigu ríkis-
ins. Max Grundig sagði, að ekki
vaéri um aðra útgönguleið úr
vandræðum fyrirtækisins að
ræða. Gert er ráð fyrir, að
Frakkarnir muni fjárfesta fyrir
liðlega 50 milljónir vestur-
þýzkra marka þegar í upphafi
næsta árs í framleiðslu Grundig.
Óstaðfestar fréttir herma, að
Thomsons-Brandt hafi greitt 750
milljónir vestur-þýzkra marka
fyrir hlutabréfin.
UNGVERJALAND
Ungverjar tilkynntu nýverið,
að búizt væri við hagvexti á bil-
inu 0,5—1,0% á næsta ári, sem
er sá minnsti síðan í stríðslok.
Þá sé gert ráð fyrir, að rauntekj-
ur muni minnka um 1,5—2,0%,
en þess má geta, að rauntekjur
jukust um 1% á fyrra helmingi
þessa árs, samanborið við 2,6%
aukningu á sama tíma í fyrra.
Hagnaður Chrysler fyrstu níu mánuði ársins 266,2 millj. dollara:
Fyrirtækið eykur stöðugt
markaðshlutdeild sína