Morgunblaðið - 26.01.1983, Side 20

60
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 26. JANÚAR 1983
Leiöbeiningar varðandi skíðakennslu barna:
Hvernig þú getur farið
á skíði með barninu
þínu og haft ánægju af
Skíðaskóli er besti staður-
inn fyrir barnið til að læra á
skíði, en ef hann er ekki fyrir
hendi, þá eru hér nokkrar
gagnlegar ráðleggíngar sem
gætu komið hjálpfúsum að-
standanda að notum.
Það er ánægjulegt að sjá
börn renna sér vel á skíðum,
sérstaklega ef maður á eitt
þeírra. Börnum er það eins
eðlilegt að skíöa eins og að
henda snjóbolta. Þau hafa
gaman af að renna, en þau
óttast þaö ekki. Þau eru vön
að veltast um og hrasa svo að
virðing þeirra er ekki í veði þó
þau detti, og þar hafa þau for-
skot á fulloröna.
Eins og ungabarnið þarf að læra
að ganga án þess að detta, áöur
en þaö lærir að hlaupa, þarf barniö
aö læra að standa á skíöunum áö-
ur en því tekst að skíöa. Þaö krefst
góörar jafnvægisstööu og jafn-
framt þurfa þau aö hafa gott vald á
skiöunum. Þessi grundvallaratriði
lærir barnið best í skíöaskóla. En
þú getur hjálpaö barni þínu meö
því aö skíöa á sama hátt og þaö og
meö hjálp leikja má strax í upphafi
koma í veg fyrir aö barniö temji sér
slæma siöi, sem börnum hættir
svo til.
Áöur en þú ferö aö kenna barn-
inu þínu aö skíöa þarf þín skíða-
kunnátta aö vera a.m.k. í meöal-
lagi. Börn eru góöar hermikrákur
og munu taka jafnt upp slæmu siö-
ina þina eins og þá góöu.
Hér eru nokkrar gagnlegar æf-
ingar fyrir þig áöur en þú byrjar aö
skíöa með barninu: Renndu þér
mjúklega og hægt svo að barniö
geti fylgt þér eftir. Taktu stórar
góöar beygjur — svo stórar að
skíðin þín næstum snúi upp í
brekkuna áöur en þú tekur þá
næstu. Hallaöu örlítiö afturábak
þegar þú skíöar til aö geta fylgst
betur meö nemandanum. Vertu af-
slöppuö í kyrrstööu þá gengur bet-
ur aö snúa sér í brekkunni og færa
sig upp og niður. Ef þú getur leyst
þetta vel af hendi, þá kemur þaö
ekki einungis barni þínu aö notum
heldur einnig þér sjálfri við skíða-
iökunina.
Hversu mikils hægt er aö krefj-
ast af ákveönum aldri er undir
hverju einstöku barni komiö. Sum
fjögurra ára börn eru svo dugleg
aö erfitt er aö fá þau úr brekkun-
um. Önnur sýna alls engan áhuga
fyrr en þau eru eldri. í mörgum
tilfellum er áhuginn sveiflukenndur
og getur fariö eftir veöri, skapi eöa
hverju ööru. Best er aö vera hvetj-
andi viö barnið, án þess aö beita
því þrýstingi. Látiö barniö ráöa
feröinni.
Aö vera á skíðum meö þeim
yngstu, sem eru undir skólaskyldu-
aldri, getur krafist meiri lagni en
með sex til sjö ára gömlum því
líkamsburöur þeirra og styrkur er
svo lítill aö þeim veitist öröugt aö
ganga, klifra og reisa sig upp eftir
falliö. Sama hversu oft er hrópaö
og kallað á fjögurra ára gamalt
barn, sem segir „ég get ekki“, ekk-
ert fær þaö til að standa upp. Trú-
ið barninu. Verið hvetjandi, lag-
færiö skíöin og hjálpiö barninu viö
aö rísa á fætur. Þegar þiö eruö i
lyfturöö eöa aö ganga er gott aö
láta barnið halda í skíöastafinn, án
þess þó aö draga þaö. Þaö veitir
barninu meira jafnvægi og hindrar
aö það renni afturábak.
Framfarirnar munu ekki láta á
sér standa. Mikilvægt er aö hafa
góöar gætur á aö barniö taki ekki
upp leiðinlega siöi, einkanlega þá
sem virðast ekkert spilla fyrir
Tveir skíöagarpar í fullum
skrúöa. Gefið börnunum vandað-
an útbúnaö, þaö hjálpar þeim aö
læra fyrr.
skíöamennskunni sjálfri, en sem
gætu valdiö örðugleikum þegar
leggir og líkami eru orönir stærri
og þroskaðri. Besta leiöin til aö fá
barniö til aö beita líkamanum rétt
er aö fara um leið í skemmtilega
leiki sem viö eiga.
Hér á eftir er fjallaö um sjö al-
geng skíðavandamál barna og
nokkra leiki til lækninga.
„Afturábak-halli“
Ein af algengustu áráttum barna
er aö halla sér alltof mikiö afturá-
bak. Smábörn ganga svo langt aö
láta leggina hvíla á bakhlutanum á
skónum og skíöa svo þannig. Þökk
sé stuttum fótleggjum og litlum lík-
amsþunga aö þau komast upp
meö þetta furöulega uppátæki. En
þegar þau eru oröin ca.lsjö-árg og
fæturnir lengri halda þau ekki
lengur jafnvæginu í þessari stööu,
svo þaö er best aö hafa þau ofan
af þessum leiöa ávana strax i byrj-
un.
Kanínuhoppið, þar sem þú
beygir þig niöur og hoppar síðan
upp krefst þess aö barniö standi
jafnt í fæturna — því það getur
ekki hoppaö upp ef þaö hallar sér
afturábak. Geriö þetta hopp í litl-
um halla og komiö ýmist niöur
meö stíf hné eöa mjúklega og meö
hné bogin.
Annar leikur; hermaöurinn og
Þaö er mikil ánægja því samfara aö
kenna börnum sínum á skíöum.
músin, gæti leiöbeint barninu.
Skíöiö mjög stíf og bein eins og
hermaöur, svo eins og lítil mús,
sem beygir sig niöur og hnén bog-
in eins og hægt er. Þannig finnur
barniö sjálft muninn og hvernig
best er aö vera á skíðunum, i staö
þess aö hrópa á þaö: „Beygöu þig
meira í hnjánum."
Fótleggir saman
Þó að „breiði plógurinn" sé al-
gengara vandamál, þá temja sum
börn sér hiö gagnstæöa — þau
halda skíðum og fótum eins og
límdum saman. Þetta hindrar þau í
aö beita hvorum fótlegg fyrir sig
og þau ná því ekki eins góöu jafn-
vægi.
Oft dugir að biöja þau aö hafa
fótleggi betur í sundur eöa láta
þau ímynda sér aö þau séu á
hestbaki, en þau sem eru þrjóskari
má lækna með aö láta hafa hæfi-
lega stóran bolta milli hnjánna.
Eftir nokkrar feröir meö boltann
finnur barniö aö jafnvægiö eykst
meö því aö hafa fótleggi sundur og
jafnframt aö betra er aö ráöa
þannig viö beygjurnar.
Standa stíf
Börn hafa mörg hver tilhneig-
ingu til aö standa of stíf á skíðun-
um. í staö þess aö rétta úr sér í
upphafi beygju og beygja sig svo
niöur í lok hennar, færa þau frekar
skíöin eöa nota bossann til aö
skipta um stefnu.
Þar má aftur nota leikinn um
hermanninn og músina til aö þau
nái meiri mýkt og réttum hreyfing-
um; standa bein eins og hermaöur
Leiðbeiningar
varðandi
smurningu á
gönguskíðum
Til hvers er
gönguáburður?
Venjulegur rennslisáburöur,
sem notaður er á svigskíöi, er ein-
göngu til aö gefa rennsli áfram.
Gönguáburður þarf auk þess aö
gefa spyrnu, þ.e. draga úr bak-
rennsli. Sá eiginleiki kemur ekki aö
fullu í Ijós fyrr en eftir nokkur
hundruð metra göngu eöa rennsli.
Skíön renna fyrst og fremst á end-
unum, en miöjan þrýstist niöur í
snjóinn og grípur í viö spyrnuna.
Hvaða áburð
á aö nota?
Áburöinum má skipa í tvo meg-
inflokka: áburö í staukum fyrir nýj-
an snjó og klístur í túbum fyrir
mjög blautan snjó, haröfenni og
grófkornaöan, blautan „vorsnjó".
Lítum fyrst á staukana fyrir nýja
snjóinn.
Eftir hitastigi þarf aö nota mis-
munandi áburö samkvæmt því
sem stendur á umbúöunum. Litur-
inn segir einnig til um þaö, fyrir
hvaöa hitastig áburöurinn er gerö-
ur. Þannig er grænu staukarnir
fyrir mesta frostiö, þeir bláu fyrir
minna frost (t.d. h-2 til +6 eöa -i-8
stig), þeir fjólubláu fyrir frostmark-
iö, en þeir rauöu og gulu fyrir hita-
stig yfir frostmarki. Stundum er
Skrá um lengd á gönguskíðum og stöfum
Börn: Konur: Karlar:
aldur hæð þyngd skíöal. stafal. hæð þyngd skíðal. stafal. hæð þyngd skíðal. stafal.
4 104 17,0 120 80 155 55 180 120 160 60 195 130
5 110 18,7 130 85 160 60 190 125 165 65 205—210 135
6 117 21,4 140 90 165 60 195 130 170 70 205—210 140
7 123 24,0 150 95 170 65 200 135 175 70 210 145
8 128 26,2 160 100 175 70 205 140 180 75 210—215 145—150
9 134 29,0 170 105 185 80 215 150
10 139 32,0 180 110 190 85 220 155
11 144 35,0 180 110
12 150 40,0 185 115
13 155 45,0 185 115
14 160 50,0 190—195 120
15 170 55,0 190—200 125
Það er fyrst og fremst þyngd sem ræður skíðalengd. Þegar þyngd er mjög frábrugðin
ofangreindri skrá, skal taka tillit til hæöar.
nákvæmari skipting táknuö meö
t.d. tveimur grænum eöa tveimur
bláum litum.
Hvernig er best
að smyrja?
Léttast er aö smyrja fyrir nýsnjó
í frosti undir 10 stigum og nota þá
bláan eöa grænan áburö. Áburö-
urinn er borinn jafnt á hrein og
þurr skíöin og nuddaöur út meö
korki eöa sérstökum til þess gerö-
um klossa úr gerviefni. Best er aö
bera þunnt lag á og jafna úr því
meö korkinum, en endurtaka síöan
ef óskaö er þykkari smurningar.
Áburöurinn er því haröari sem
hann er fyrir lægra hitastig. Ef vafi
er á hvaöa litur hentar best, þá er
rétt aö byrja meö haröari áburö-
inn, sem til greina kemur, því aö
betra er aö setja mýkri yfir haröan
heldur en öfugt. Ef t.d. hitastig er
-i-2 stig, mætti byrja meö bláan
áburö yfir allan sólann. Ef hann
gefur ekki spyrnu, má prófa aö
bera þunnt lag af fjólubláum
áburöi undir miöjuna. Ef þaö gefur
enn ekki spyrnu, má bæta viö öðru
lagi eöa setja undir allan sóiann.
Viö hækkandi hitastig má síðan
bera rauðan undir miöjuna. Lang
auöveldast er aö smyrja fyrir ca.
tveggja til tíu stiga frost, og ættu
því byrjendur aö hefja æfingar sín-
ar viö þau skilyrði. Fyrir frost-
markssnjó er oft erfitt aö finna
góða smurningu. Þá þarf að gæta
þess aö setja ekki of þykkt lag af
áburöinum, svo aö ískristallar nái
ekki aö festast í honum.
Þegar kemur fram á vor, verður
snjórinn allt annars eölis en hann
er þessa dagana. Sólbráö og hlý-
indi breyta honum í grófkornaöan
vorsnjó, sem veröur haröfenni viö
frost. Þá duga staukarnir ekki
lengur, heldur þarf aö nota klístur í
túbum. Þar er um tvær aöalteg-
undir aö ræöa, rautt fyrir blautan
snjó, og blátt fyrir haröfenni.
Þennan áburö þarf aö bera á viö
herbergishita, því annars er erfitt
aö jafna úr honum. Klístriö er bor-
iö undir skíöin og jafnaö meö
sköfu eöa höndunum. Þá þarf
handhreinsikrem til aö ná því af
höndunum.
Almenn atriði
Ný tréskíöi þarf að innbrenna
meö þar til geröum tjörugrunni áö-
ur en þau eru notuö, ef þau eru
ekki innbrennd frá verksmiöjunni.
Þegar hreinsa þarf áburö af
skíöunum, er best aö bræöa hann
með gaslampa og þurrka jafnóö-
um af meö klút. Varist aö ofhita
sólann.
Þægilegt getur veriö aö hafa
sköfu til aö skafa mesta áburðinn
af og jafna hann, ef of þykkt hefur
veriö smurt.