Morgunblaðið - 18.02.1983, Blaðsíða 8

Morgunblaðið - 18.02.1983, Blaðsíða 8
40 MORGUNBLADID, FÖSTUDAGUR 18. FEBRÚAR 1983 FJARMAL FJÖLSKYLDUNNAR Umsjón: Sigurður H. IngimarMon, viöskiptafraeöingur, framkvæmdatjóri Fjárfestingarfélags Islands hf. Pétur Kriatinsson, forstöoumaöur Veröbréfamarkaðar FJárfestingarfélagsins. Pérur Þór Sigurðaaon, hdl., fram- kvæmdastjóri Fasteignamarkaðar Fjárfestfngarfélagsfns hf. HVAÐ ER VERÐBOLGA? í því sem hér fer á eftir mun í stuttu máli verða gerð grein fyrir verðbélgu, áhrifum hennar og afleiðingum. Eingöngu verður stiklað á stóru og öllum faglegum útskýringum sleppt. í næsta þætti mun svo verða fjallað um verð- tryggíngu og þær breytingar á lánskjörum sem átt hafa sér stað henni_____ samfara, enda má telja slíkt nauðsynlegt þar sem gætt hefur mikils misskiln ings á eðli hennar.________________________________________________ Hvernig mælum við verðlags- breytingar? Til aö mæla verölagsbreytingar eru notaöar svokallaoar vísitölur. Mjög margar tegundir vísitalna eru reiknaöar út hér á landi og birtar reglulega. Helstu tegundir þeirra eru: framfærsluvísitala, byggingar- vísitala og lánskjaravísitala. Framfærsluvísitalan mælir breytingar á framfærslukostnaöi meðalfjölskyldu. Meðalfjölskyldan, sem miöaö er viö, er hin svokall- aöa vísitölufjölskylda þ.e.a.s. reykvísk hjón með tvö börn (3,98 einstaklingar). Byggingarvíaitalan mælir hvernig kostnaður viö húsbygg- ingar breytist frá einum tíma til annars. Lánskjaravísitalan er síðan reiknuð út frá þessum vísitölum þannig: Framfærsluvísitala % Bygg- ingarvísitala'/3 = Lánskjaravísitala. Framfærslu vísitalan Grunnur núverandi framfærslu- vísitölu byggir á niöurstööum rannsóknar sem gerð var á vegum Hagstofunnar á neysluvenjum 100 fjölskyldna í Reykjavík á árunum 1964 og 1965. Þeir útgjaldaþættir sem mest vægi hafa í núverandi vísitölu eru: matvara — húsnæöi — föt og skófatnaður — lestrarefni, hljóð- varp, sjónvarp, skemmtanir o.fl. — eigin bifreið og fargjöld. Vísitala framfærslukostnaöar er reiknuö fjórum sinnum á ári og sýnir verölag í byrjun febrúar, maí, ágúst og nóvember. vi Viö hvern vísitöluútreikning má segja aö fariö sé út í búö og inn- kaupakarfan fyllt af þeim vörum sem vísitölufjölkyldan er sögö kaupa. Þá fæst út hvaö þessar vörur kosta og vísitalan hækkuö um þá hlutfallslegu veröþreytingu sem átt hefur sér stað frá síöasta útreikningi vísitölunnar fyrir þrem- ur mánuöum. Nýr vísitölugrunnur framfærslu- kostnaöar er nú til umfjöllunar inn- an ríkisstjórnarinnar eins og öllum er vafalaust kunnugt. Hinn nýi vísitölugrunnur byggir á neyslurannsókn sem framkvæmd var á vegum Hagstofunnar á árun- um 1978—1980. í þvi úrtaki sem neyslurann- sóknin byggir á eru 177 fjölskyldur af Reykjavíkursvæöinu og 75 fjöl- skyldur af landsbyggöinni. Vægi einstakra þátta vöru og þjónustu í hinum nýja grunni hefur breyst verulega frá hinum eldri s.s. matvöru og feröalaga. Einnig hafa nýir þættir komiö til og enn aörir horfiö, sem eölilegt er, því nú eru liðin rúm 15 ár frá síðustu neyslu- rannsókn og á þeim tíma hafa neysluvenjur okkar íslendinga breyst verulega. Verðbólgugróðinn er oft annar en sýnist Hugsum okkur mann sem fékk í arf kr. 145.000 (gkr. 14,5 milljónir) árið 1978. Hann keypti sór strax á því ári 4 herbergja íbúö í blokk á kr. 145.000. í febrúar 1983 selur hann íbúö- ina fyrir kr. 1.300.000. Mismunurinn á söluveröi og kaupveröi samkvæmt þessu er því kr. 1.155.000. Hann hefur því grætt á 5 árum kr. 1.155.000 — eða hvaö? Nei aldeilis ekki — enda þótt margur vildi halda slíku fram. Þaö eina sem hefur gerst er þaö, aö hann hefur komiö í veg fyrir að arfurinn rýrnaöi að raun- gildi af völdum veröbólgunnar á þessu 5 ára tímabili. Hann átti fyrir 4 herbergja íbúð í blokk fyrir 5 árum og hann á enn fynr 4 herbergja íbúð í blokk en ekkert fram yfir það. Vísitölufjölskyldan í hinum nýja grunni er 3,66 einstaklingur á móti 3,98 einstaklingum í hinum eldri. Hann á t.d. ekki fyrir raöhúsi í dag en það kostar nú um kr. 2.500.000. Því má með sanni segja að veröbólgugróöinn er oft annar en sýnist. Verðbólgugróði eins er annars tap Hugsum okkur aö sá maður sem áður var minnst á og keypti 4 herbergja íbúð í blokk á kr. 145.000 1. febrúar 1978 hafi feng- ið alla upphæöina lánaöa í banka tii 5 ára með hæstu leyfilegum vöxtum og einni afborgun á ári. 1. febrúar 1983 selur hann íbúö- ina fyrir kr. 1.300.000. Sama dag greiðir hann loka- greiðslu lánsins, sem hann tók fyrir 5 árum. Á þessu 5 ára tímabili hefur hann greitt í afborgun og vexti af láninu sem nemur um kr. 800.000 m.v. verölag í dag að þvi gefnu að HVAÐ ER VERÐBÓLGA? Verðbólga er hækkun á almennu verölagi, eink- um þannig, að hver hækkunin rekur adra. Framfærsluvísitalan er oftast notuð þegar verð- bólguhraðinn er mældur. Þróun verðlags 1974—1982 á framangreindu tímabili hafi meö- alveröbólgan á ári veriö 50%. Hann stendur sem sagt uppi eft- ir þessi viöskipti meö mismun, að upphæö kr. 500.000, sem er verð- bólgugróði hans. En sparifjáreigandinn sem geröi honum kleift aö fá lán í banka vegna sparnaðar síns hefur aftur á móti tapaö sömu upphæö. Á þennan hátt hefur á undan- förnum árum átt sér stað umtals- verður fjármagnsflutningur frá sþarifjáreigendum til þeirra sem notið hafa óverötryggðra lána, en það hefur leitt af sér misrétti og misvægi í þjóöfélaginu. Því má meö sanni segja aö verðbólgugróði eins sé annars taþ. Að síðustu tapar öll þjóðin á verðbólgunni Hver hefur ekki heyrt fullyrðing- una: „Það skiptir ekki máli hversu vitlausa fjárfestmgu lagt sé í því veröbólgan sjái til þess aö hún borgi sig." Þetta er lýsandi fyrir afstööu manna, en jafnframt um leið meinsemdin. Veröbólgan hefur leitt til kæru- leysislegra ákvaröana um fjárfest- ingu þar sem ekki hefur að neinu marki veriö tekið tlllit til arösem- issjónarmiöa. Slíkar óaröbærar fjárfestingar hafa ekki komið mönnum í koll þar sem þær hafa veriö fjármagnaðar með óverötryggðu lánsfjármagni sem veröbólgan hefur síöan séð um að gera aö engu. Á þennan hátt hefur umtals- veröum fjármunum verið sóaö til einskis sem leitt hefur til stöðnunar í atvinnulífinu og komiö niöur á þjóðfélagslegum framförum. Aukinn hagvöxtur er forsenda aukinnar velmegunar. Forsenda aukins hagvaxtar er aukin framleiöni í atvinnulífinu. Aukin framleiðni kemur hins vegar ekki til nema fjármagninu sé tísku verslunin Laugavegi]I8 105Reykjavík sími 28980 pósf.hólf/5226 Siöasti dagur útsölunnar á morgun laugardaginn 19.2. Opiöfrákl. 9—13.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.