Tíminn - 19.08.1965, Blaðsíða 5

FIMMTUDAGUR 19. ágúst 1965
5
Útgefandi: FRAMSOKNARFLOKKURINN
Frarakvæn>dast.ión: Kristján Benediktsson tíitstjórar Þórarinn
Þórarinsson (áb). Andrés Kristjánsson Jón Helgason og IndriSi
G Þontceinsson Fulltrúi ritstjórnar Tómas Karlsson Aug
lýsingastj.: Steingrimur Gíslason Ritstj.skrifstofur i Eddu
húsinu, símar 18300—18305 Skrifstofur. Bankastræti 7 Af
greiðslusimi 12323 Auglýsingasími 19523 Aðrar skrifstofur,
sími 18300 Askriftargjald kr 90.00 á mán mnanlands — í
lausasölu kr. 5.00 eint. — Prentsmiðjan EDDA h.f
Er starf Menningar-
rjóðs kommúnismi?
Stul'nun Menningarsjóðs og menningarstarf hans er
gildur þáttur í menningarsókn þjóðarinnar á síðustu
áratugum, og margt væri verr farið, ef starfsemi Menn-
ingarsjóðs hefði ekki notið við. Síðustu árin hefur Mbl.
haldið uppi undarlegum áróðri gegn þessari menningar-
stofnun, en þó keyrir um þverbak í forystugrein blaðs-
ins í gær. Hún hefst á þessa leið:
„Menningarsjóður er ein af skrautfjöðrum hins opin-
bera. Hann hefur vafalaust átt sér einhvern rétt á
sínum tíma og unnið þarft verk með útgáfu ýmissa
þeirra rita, sem hann hefur ráðizt í. Þó eru fæstir, sem
sjá kost á því nú, að íslenzka ríkið standi beinlínis að
útgáfustarfsemi. Slík útgáfustarfsemi á yfirleitt ekki
rétt á sér og tíðkast ekki nema í kommúnistaríkjunum“.
Nú jafnar Mbl. starfi Menningarsjóðs við kommúnisma!
Menningarsjóður hóf útgáfu valinna rita 1 heimilis-
bókasafn á undan öðrum og hafði þannig forgöngu fyr-
ir þeim bókafélögum, sem síðar komu.
Á síðari árum hefur Menningarsjóður snúið sér æ
meira að útgáfu rita, sem brýnt er að fá út gefin, en
eru öðrum útgáfum erfiðar í vöfum, svo sem orðabók-
um, fræðiritum og sérútgáfum valinna skáldrita.
En augljóst má verá, að Menningarsjóður getur ekki
skyndilega svikið þá 6—7 þúsund áskrifendur almennra
bóka, sem hann aflaði sér með útgáfunni upp-
haflega og hlýtur því að gegna skyldum við þetta fólk.
Vegna þeirra ummæla Mbl., að síður sé þörf fyrir
starf Menningarsjóðs nú en áður, verður að spyrja,
hvað hafi breytzt og minna um leið á, hve starfsemi
Menningarsjóðs er margþætt. Og að endingu: Vill Mbl.
leggja Menningarsjóð niður og halda fast við það álit
sitt, að hann sé kommúnistísk stofnun?
,,Víðsýni“ Mbl.
Það fór ekki svo, að Mbl, þyrfti ekki að væna Eystein
Jónsson um að vera snúinn til kommúnisma fyrir að
þiggja boð um að heimsækja Búlgaríu! Ekkert er mikils-
verðara fyrir stjórnmálamann en að geta kynnt sér mál
af eigin raun og ekkert er mikilvægara fyrir 'bætta sam
búð ríkja en aukin kynni. Á síðustu árum hefur skilning
ur á mikilfvægi þessa vaxið og stjórnmálamenn hafa lagt
sig fram um það að kynnast öðrum þjóðum aí eigin raun
og t. d. hafa vestrænir stjórnmálamenn gert sér sérstakt
far um að heimsækja Austur-Evrópuríkin. — Sú
árátta ofstækismanna, að telja það jafngilda því að selja
kommúnismanum sálu sína að heimsækja kommúnista-
ríkin, virðist hvergi eiga sér greiða braut lengur nema á
síðum Morgunblaðsins á íslandi. Vekur þetta ugg um að
vissir menn í Sjálfstæðisflokknum telji sig handgengna
valdamönnum þeirra ríkja, sem þeir einkum heimsækja,
því margur heldur mig sig. Vonandi er þetta ofstæki ekki
mjög almennt í Sjálfstæðisflokknum þótt það eigi greiðan
aðgang að Mbl. Eerðir íslenzkra ráðherra til kommúnista
ríkjanna á síðustu árum benda og til. að hér sé um til-
tölulega fámennan hóp þröngsýnna ofstáek.smanna að
ræða. Emil Jónsson er nýkominn heim úr rieimsókn til
Moskvu. Gylfi Þ Gíslason heimsóttí Kína n° átti 'HfSræð
ur við valdamenn þar svo nær’iek ■tmmi en aelnd
Og Ingólfur er sagður hyggja á Rúmeniuierð.
James Reston:
berst
nú á tvennum vísstðövum

RIKISSTJ ORN Bandaríkj-
anna berst af ákefð á tvenn
um vígstöðum. Hún reynír að
hrinda hernaðarárásum Viet
Cong í Vietnam og jafnframt
reynir hún að vinna bug á
stjómmálaárásunum hér
heima á stefnu hennar í Viet
n am-styrj öldinni.
Forsetinn gerir loftárásir á
andstæðingana engu síður hér
heima fyrír en á vígstöðvun
um í Vietnam. Þessa dagana er
hann oftar í sjónvarpinu en
Walter Cronkite og Rusk ut
anríkisráðherra og McNam
ara landvamaráðherra eru
svo önnum kafnir við að verja
ástandið í suð-austur Asíu, að
að þeir hafa naumast nokk
um tíma aflögu til Þess að
velta fyrir sér hugsanlegum
leiðum út úr ógöngunum.
JOHNSON forseta vegnar
betur á heímavígstöðvunum en
í Vietnam. Hann hefir boðið
öllum þingmönnunum til Hvíta
hússins til þess að sérfræðing
ar hans gætu gefið þeim
; skýrslu svo og öllum fylkis-
stjórunum. Hann hefir lýst
eftir spumingum og ínnt þá
hvem og einn eftir tillögum
um aðra stefnu en fylg.t er. Við
þeirri spumingu hefir hann
aldrei fengið annað svar en
óþægilega þögn.
Þá hefir forsetínn einnig boð
ið til sín öllum helztu leið-
togum Republikanaflokksins
til þess að heiðra minningu
Herberts Hoover. Hann hefir
kvatt hinn kunna republikana
Henry Cabot Lodge til Saígon-
farar á ný sem sérstakan sendi
fulltrúa sinn og hrósað repu-
blikönum fyrir stuðning
þeirra við stefnu hans innan
ríkismálum.
Enn hefir forsetinn tilnefnt
menn í ýmsar stöður, t. d. Arth
ur Gardnes heilbrígðis og
menntamálaráðherra, Arthur
Goldberg fastafulltrúa hjá
Sameinuðu Þjóðunum, Abe
Fortas dómara við hæstarétt
og Bill Moyers blaðafulltrúa í
Hvítahúsinu. Þessi síðast-
nefnda stöðuveiting er sér-
lega ánægjuleg fyrir þá öflugu
hópa stjórnmálamanna, mennta
manna og kirkjuleiðtoga, sem
hafa hneigzt til gagnrýni á
stefnu forsetans í málum Viet
nam.
FORSETANUM hættir til
að fyrtast persónulega við þá
þingmenn, háskólamenn, blaða
menn og fulltrúa vestrænna
samtaka, sem efast um rétt-
mæti ákvarðana hans gagnvart
Vietnam og tortryggja tilraun
ir hans til að ná sómasamlegu
samkomulagi. Engu að síður
hefir hann lagt sig fram um
að ná tH þessarra aðila, skýra
tilgang sinn fyrir þeim og á-
vinna sér hlutleysi þeirra ef
mögulegt væri.
Sem dæmi má nefna, að
forsetinn hefir að undanförnu
ve’ið að leyna að koma á nán-
i i oersónulegum kynnum
Spurnarsvipur á Johnson forseta.
milli sín og sendiherra er-
lendra ríkja í Washington. Sam
band þeirra við Hvítahúsið hef
ir ekki verið náið í forsetatíð
Johnsons, hvergi nærri eins
náið og það var, meðan Kenn
edy fór með völd. Þeir hafa
satt að segja verið undrandi
og uggandi yfir aðferðum for
setans í stjórnmálum og upp
lýsingastarfsemi. Ýmsir þeirra
hafa tilkynnt ríkisstjórnum
sinna heimalanda orðasveim
þessarrar málugu borgar um
óþreyju forsetans og mislyndi.
Þetta gremst forsetanum
einníg, en hann virðist ákveð
inn í að leiðrétta þennan mis
skilning. Af þessum sökum hef
ir hann að undanförnu boðið
sumum hinna helztu, erlendu
sendiherra til hvers kvöldverð
arins af öðrum. Hann hefir
jafnvel boðið þeim að vera
viðstöddum formlega staðfest
ingu hans á lögum um kosn-
ingarétt og lögum um heilbrigð
iseftirlit. Sendiherrarnir hafa
sumir hverjir varia kunnað við
þetta, enda er það andstætt
þeírir reglu, sem gilt hefir, að
erlendir sendiherrar ættu ekki
að hafa nein afskipti af inn
lendum málum.
TILGANGUR alls þessa er
mjög augljós. Forsetinn telur
þá stefnu sína rétta að beita
takmörkuðu valdi í takmörk
uðu augnamiði í Vietnam, en
hann telur stefnu sína við-
kvæma fyrír árásum, bæði
Þeirra, sem vilja að hann leggi
minna í hættu en hann gerir,
og eins hinna, sem vilja að
hann hætti meiru.
í samræmi við þessa skoðun
sína reynir forsetinn að eyða
— eða að minnsta kosti að
draga úr — andstöðunni, bæði
innan lands og meðal hinna
vestrænu samtaka. Við þetta
reynir hann að beita þeim
persónulegu og pólitísku að-
ferðum, sem hann lærði og
þjálfaði meðan hann var þing
maður fulltrúadeildar, öldunga
deildarþíngmaður, þingleiðtogi
meirihlutans og varaforseti.
En hvað sem þessu líður er
vandinn í Vietnam mikilvæg
ari en samskiptin við repu-
bhkanana, menntamennina og
fulltrúa bandamanna. Forset
ínn hefir gengið svo langt að
hann verður að ná settu marki
á vígvöllunum, ef honum á að
vegna vel sem æðsta manni rík
isins og í samtökum vestrænna
ríkja.
Efalaust er rétt hjá forsetan
um að berjast á tveimur víg-
stöðvum. Hann verður að
njóta stuðnings eða að minnsta
kosti samþykkis hér í Washing
ton og höfuðborgum banda-
manna sinna ef honum á að
takast að ná árangri í barátt
unni við kommúnista.
Forsetinn er sannfærður um,
að kommúnistar muni ekki ljá
máls á að ræða heiðarlegt sam
komulag í Vietnam meðan Þeir
líta svo á, að voldugir aðilar
í Bandaríkjunum og innan sam
taka vestrænna þjóða séu á
öndverðum meiði víð hann.
Hann leggur því að svo komnu
máli höfuðáherzluna á að fást
við andstöðuna hér heima og
meðal vestrænna aamtaka og
þar er hann sennilega á réttri
leið. En höfuðraunin, sem úr
sker um pólitíska snilli hans,
er enn langt undan, en það er
að sannfæra valdamenn í
Hanoi, ef ekki Pekíng.