Morgunblaðið - 27.10.1985, Blaðsíða 4

4 B
MORGUNBLADID, SUNNUDAGUR 27. OKTÓBER1985
Morgunblaiið/Árni Sæberg
Rætt við Hauk F. Hannesson sellóleikara um tónlistarkennslu
eftir Suzuki-aðferðinni og litið inn í sellótíma
Hann gengur einbeittur inn, fer
úr pollagallanum og sest við sellóið
sitt. Hjalti Jónathansson, fjögurra
ára gamall, er kominn í sellótíma
hjá Hauki F. Hannessyni eins og
hann hefur gert vikulega í tæp tvö
ár. En hann kemur ekki einn í tíma
því það er liður í Suzuki-kennslu
að einhver náinn aðstandandi fylgi
barninu. Að þessu sinni er móðir
hans, Hrefna Hjaltadóttir, með
honum.
Hjalti tyllir sér á lítinn koll sem
greinilega hefur verið sérsmíðaður
fyrir sellóleikara á hans aldri.
Kollurinn stendur á mottu sem á
eru dularfullar teikningar. Þær
skýra sig sjálfar áður en lengra
er haldið, þar er gert ráð fyrir
fótunum og sellóinu. Hvor fótur
er settur á sinn afmarkaða stað á
mottunni og sellóið sömuleiðis. Þá
fyrst er hægt að byrja, að allt sé
á réttum stað. Fyrst er talið upp
að áttatíu, hægt. Og þá er aðal-
atriðið að sitja kyrr. Fyrir tæpum
tveimur árum var hægt að telja
upp að fimm áður en þolinmæðina
þraut. Puttarnir verða að vera
réttir á boganum og allir hafa
þeir sinn stað. Allt er gert að leik:
Sá sem á heima í „silfurhúsinu"
verður að vera heima eins og allir
hinir puttarnir reyndar líka ef
„músarholan" á að myndast. Þá
er að „hræra köku“ með boganum
áður en takturinn „Kópavogur-
hopp-stopp“ er klappaður.
Svo er tíminn allt í einu búinn.
Hjalti er farinn að ókyrrast, hann
vill komast á kreik á ný eftir set-
una við sellóið. Og þannig á það
einmitt að vera. Það er hann sem
ræður ferðinni. Þetta eru hans
tímar og það er hann sem vill koma
aftur og aftur. En hann er ekki
reiðubúinn að spjalla neitt um
þetta nám sitt. Hann kinkar bara
kolli þegar hann er spurður hvort
þetta sé skemmtilegt. Honum
þykir sellónámið greinilega ekkert
tiltökumál, enda eru foreldrar
hans bæði hljóðfæraleikarar.
Hrefna er víóluleikari og faðir
hans, sem er breskur, heitir Jonat-
han Bager og er flautuleikari í
Sinfóníuhljómsveit Islands.
Frábrugðið öðru
tónlistarnámi
„Að læra á hljóðfæri eftir Suz-
uki-aðferðinni er ákaflega frá-
brugðið öðru tónlistarnámi. Það
gerir bæði meiri kröfur til kennara
og foreldra. Þetta er ekkert hefð-
bundið tónlistarnám," segir Hauk-
ur F. Hannesson, sellóleikari.
Hann er einn af fáum tónlistar-
kennurum hér á landi sem eru
útskrifaðir Suzuki-kennarar.
„Japanski fiðluleikarinn Shin-
ichi Suzuki, sem er upphafsmaður
þessarar kennsluaðferðar sem
kölluð hefur verið Suzuki-aðferðin,
telur að öll börn geti lært á hljóð-
færi. Sérhvert barn hafi margs
konar hæfileika meðfædda, en það
verði að hvetja það á réttan hátt
til að þeir geti blómstrað. Suzuki
tekur móðurmálið til viðmiðunar.
Lítið barn lærir málið þannig að
aðstandendur þess þreytast aldrei
á að endurtaka fyrir það og hvetja
það á jákvæðan hátt. Þess vegna
hefur þessi kennsluaðferð m.a.
gengið undir nafninu móðurmáls-
aðferðin," segir Haukur. „Á sama
hátt og þau læra málið geta börn
einnig lært að spila og öðlast
þannig hlutdeild í þeim fjársjóði
sem tónlistin er,“ bætir hann við.
Fiðlan er hljóðfæri Shinichi Suz-
uki, sem nú er orðinn 87 ára
gamall. Hann byrjaði ekki að læra
fiðluleik fyrr en hann var orðinn
nítján ára gamall, en í kenningum
sínum leggur hann mikið upp úr
því að nemendur byrji tónlistar-
námið snemma. Ekki er óalgengt
að þau byrji tveggja ára gömul í
tímum, en enn sem komið er mið-
ast kennsla eftir hans aðferð aðal-
lega við nám í fiðlu-, selló, píanó-
eða flautuleik. Að sögn Hauks eru
horfur á því að fleiri hljóðfæri
bætist í þennan hóp fljótlega.
Námshraðinn ræðst
af barninu sjálfu
„Námshraðinn ræðst algjörlega
af barninu sjálfu og þroska þess“,
segir Haukur, „en ekki af ein-
hverju fyrirfram ákveðnu ferli
sem aðrir hafa ákveðið, eins og því
að nemandinn skuli ljúka einni bók
eða stigi á ári. Krakkarnir byrja
á því að koma og hlusta hjá öðrum
til að venjast því að heyra selló-
leik. Suzuki hefur einnig gefið út
plötu og kassettu með þeim lögum
sem eru í kennslubókum hans, en
þær eru tíu talsins. Þessi lög eiga
það öll sammerkt að vera
skemmtileg, en jafnframt eru öll
tækniatriði við hljóðfæraleikinn
vandlega úthugsuð. Ætlast er til
að lögin séu spiluð fyrir börnin,
helst daglega, og með því að þau
heyra þau svo ómeðvitað frá unga
aldri verður námið miklu auðveld-
ara. Þau kunna meira en maður
gerir sér grein fyrir þegar þau
fara af stað. Þau læra svo að sjálf-
sögðu einnig að lesa nótur þegar
lengra er komið í náminu. Það er
útbreiddur misskilningur að börn
í Suzuki-námi læri ekki nótnalest-
ur.“
„Námið er byggt þannig upp að
bðrnin læra bara eitt atriði í einu
og æfa það aftur og aftur. Það er
byrjað á ákveðnum lykilatriðum,
Ilaukur F. Hannesson segir Hjalta til.
þau læra að klappa ákveðna takta
sem allir hafa sitt nafn. „Kópavog-
ur-hopp-stopp“ er dæmi um einn
og „Ba-na-ni“ er annar. Suzuki-
kerfið er byggt upp á markvissum
skrefum i kennslu. Frá byrjun er
lögð áhersla á að tónninn sé falleg-
ur. Suzuki telur að börn séu svo
músíkölsk frá fæðingu að hljómi
hljóðfæri þeirra illa hætti þau
fljótlega að langa til að spila,"
segir Haukur. „Þáttur foreldra í
þessari kennsluaðferð er mjög
mikill. Fyrir lítil börn er ómögu-
legt að æfa sig heima án stuðnings
frá foreldrum. Þess vegna byrjum
við oft á því að kenna foreldrunum
svolítið á hljóðfærið og síðan
hvernig þeir eiga að kenna barn-
inu. Það er skilyrði að þeir taki
þátt í vikulegum kennslustundum
hjá kennaranum. Á þennan hátt
næst beint samband milli skólans
og heimilisins, sem hefur afger-
andi þýðingu."
Ekki verið að búa
til snillinga
„Suzuki-aðferðin byggir ekki á
því að nemendur séu valdir úr hópi
annarra nemenda með það fyrir
augum að gera þá að einhverjum
snillingum eða ýta þeim út í ein-
hverja atvinnumennsku í tónlist.
Tilgangurinn er að að nota tónlist-
ina sem tæki til að ná persónuleg-
um þroska. Það er mikilvægt tak-
mark í kennslunni að börnin missi
ekki áhugann á því að spila. Til
þess að hvetja þau og auka áhug-
ann eru börnin látin spila saman
og hvert fyrir annað aðra hverja
viku og hefur það gefið mjög góða
raun. Þau hittast þá og spila eitt-
hvað sem þau kunna alveg utan
að og foreldrarnir koma oftast líka
í þessa hóptíma. Þannig kynnist
fólk innbyrðis á jákvæðan og
skemmtilegan hátt og það verður
börnunum eðlilegt að koma fram,“
segir Haukur og bætir við að
þannig verði námið líka skemmti-
legt fjölskylduverkefni. Börnin fá
þannig öll einn einkatíma I hverri
viku. Aðra hverja viku hittast þau
svo öll saman í hóptíma.
Haukur tekur það skýrt fram
að það hafi ekkert að segja hvort
foreldrarnir hafi einhverja tónlist-
armenntun fyrir. Hann kenndi
áður í Englandi, en þar eru haldin
sérstök námskeið fyrir foreldra til
að undirbúa þá áður en barnið
byrjar sjálft í kennslunni. Haukur
lauk einleikara- og kennaraprófi
frá Guildhall School of Music í
London árið 1982, en hóf skömmu
áður nám í Suzuki-kennslufræð-
um. „Suzuki-kennslufræði eru
mikið nám. Maður þarf að kunna
öll smáatriði utan að og í því felst
gífurleg vinna," segir Haukur.
Hann er nú fastráðinn við Sin-
fóníuhljómsveit íslands og kennir
við Tónlistarskólann á Seltjarnar-
nesi auk þess sem hann tekur
nemendur í einkatíma.
Textc Bísabet Jónasdótir
Myndir Ámi Sæberg og Bjami
Bríksson
Lykilorðin eru endur-
tekning og hvatning
Shinichi Suzuki, upphafsmaður móðurmálsað-
ferðarinnar við tónlistarkennslu, sem einnig er
kennd við hann og kölluð Suzuki-aðferðin, fæddist
í borginni Nagoya í Japan árið 1898. Hann var
orðinn 19 ára gamall þegar hann hóf fiðlunám,
fyrst í Tókýó en síðar í Þýskalandi. Árið 1928 sneri
hann aftur til Japan frá Þýskalandi ásamt þýskri
eiginkonu sinni, hélt tónleika og starfaði við
kennslu. Eftir að hafa kennt um nokkurt skeið fór
hann að hafa vaxandi áhuga á því hverngi ung
börn læra og einblíndi hann þá sérstaklega á það
hvernig þau læra málið. Stöðug endurtekning og
hvatning hefur þar mikið að segja og eftir að hafa
rannsakað móðurmálsnám kom hann fram með
aðferð við tónlistarkennslu sem byggði á sama
grunni. Þessi kennsluaðferð hans hefur náð miklum
vinsældum og kennt er eftir henni víða um heim.
Shinichi Suzuki og Haukur F. Hannesson. Myndin
var tekin í Bretlandi fyrir nokkrum árum.