Morgunblaðið - 14.06.1987, Blaðsíða 16

16 B
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 14. JÚNÍ 1987
Á hverju ætlum við að lifa?
Frumspuming á hverju heimili,
eða hvað? Ekki endilega. Er ekki
svarið: Þjóðin á að sjá til þess að
hvert heimili hafi það sem þarf
til að lifa á. Gott og vel. Hveiju
ætlar þá íslensk þjóð að lifa á í
framtíðinni og hafa nóg fyrir
hvert heimili í landinu? Svona leið-
inlegar spumingar eiga það til að
skjóta upp kollinum mitt í öllum
hamaganginum, nú þegar ekki
verður lengur lokað augunum fyr-
ir því að ekki komast fleiri að
fiskinum í sjónum, frystigeymslu-
aðferðin fyrirsjáanlega víkjandi
fjrir krðfum markaðarins um
nýmeti með batnandi samgöngum
í heiminum, bændum hefur fækk-
að um 200 árlega í áratug og
samt búið að ákveða með lögum
að búskapurinn taki til sín millj-
arða um árabil.
Sá klóki karl Oskar Wilde,
sagði einhvemtíma „að athafna-
semin sé síðasta úrræði þeirra
sem ekki kunna að láta sig
dreyma". Þrátt fyrir hamagang-
inn verður varla sagt um íslend-
inga að þeir láti sig ekki dreyma
vilita drauma, þær fáu stundir
sem þeir mega vera að því? Erum
við ekki alltaf að grípa hugmynd-
ir um það sem muni færa okkur
ríkulegt lifíbrauð í framtíðinni og
magna þær upp, hveija af ann-
arri, í blöðum og umræðum. Þama
er gullkistan, bara drífa sig í að
moka úr henni. Hver tekur upp
eftir öðmm. Einn daginn á loð-
dýraræktin öllu að bjarga, næsta
hátækniðnaður, stóriðja, fiski-
rækt o.s.frv. Dagdraumamir
orðnir svo stórir og arðgefandi
þegar til kastanna kemur og ljóst
orðið að þeir bjarga ekki öllu, að
ágæt tekjubót af þeim veldur von-
brigðum. Minnum dulítið á
söguhetjuna spaugilegu og al-
þekktu Walter Mitty með dag-
draumana sína. Allar þjóðir eru
nefnilega líka að reyna að gera
það gott - með sömu aðferðum.
Nú síðast heyrðist í fréttum að
tölvuvæðingarfyrirtækin, sem
best hefur gengið, gefi ekki það
af sér sem dreymt var um. Svo
ekki bjarga þau heldur öllu, frem-
ur en stóriðjan, steinullin, seiða-
eldið, loðdýraræktin og hver veit
hvað.
Það var hann Eggert borgar-
hagfræðingur Jónsson, sem vakti
Gámhöfund upp af villtum gróða-
draumum á ferðamálaráðstefnu
höfuðborgarsvæðisins um daginn,
þar sem mannflestu sveitarfélög
landsmanna vom góðu heilli að
reyna að kortleggja framtíðar
ferðamannanýtingu og hugsan-
lega atvinnu af arðgefandi túr-
hestum. Enda stendur hann
jafnan dulítið fastara í fætumar
en við hin.í flóðinu af upplýsing-
um um aukningu ferðamanna og
hve miklu þeir eyða og hægt er
með ýmsu framboði að láta þá
eyða í landinu sýndi hann upp á
vegg töflu um „ferðamálajöfnuð
íslendinga 1969-1985“. Og reikn-
aði það út að með öllum þessum
vaxandi gróða af ferðamönnum
hefðum við ekki undan eyðslu Is-
lendinga sjálfra á ferðalögum
erlendis. Töfluna ætla ég að leyfa
mér að birta hér með. Eggert
sagði m.a.:
„Árið 1969 eyddi hver íslend-
ingur að meðaltali 13,2% meira
en hver útlendingur. Árið 1977
var munurinn 9,2%, en árið 1985
eyddi landinn að meðaltali 28,6%
meiru en útlendingurinn.
Eg hefi allan fyrirvara á sam-
suðunni en að honum slepptum
vil ég leyfa mér að draga eftirfar-
andi ályktanir:
1. - íslendingar virðast ekki
hafa haft upp í kostnað af eigin
ferðalögum erlendis með tekjum
af ferðaþjónustu við útlendinga
síðan 1977, en þá virðist svo sem
straumhvörf hafi orðið í íslenskum
ferðamálum. Fram til þess tíma
voru útlendingar, sem árlega
komu til landsins, mun fleiri en
íslendingamir, sem fóru utan á
sama tíma. Flest árin frá 1977
hefur hið gagnstæða gerst.
2. - íslenskur ferðalangur virð-
ist hafa mun meiri kostnað af
ferðalögum sínum erlendis en út-
lendur kollegi hans hérlendis. Ef
marka má umsagnir þeirra, sem
umgangast íslendinga á ferðalög-
um erlendis, virðist sá munur, sem
greint er frá neðan við yfirlitið
síst of mikill, raunar gæti ein
skýringin á þessari ejðslusemi
verið lengri dvalartími Islendinga
erlendis en útlendinga hérlendis.
3. - Fjöldi ferða Islendinga til
útlanda á árunum 1982 til 1984
bendir til þess að íslendingar spari
ýmislegt annað við sig en ferða-
iög, þegar harðnar á dalnum í
atvinnulífinu og kjörin versna.
4. - Tölumar um ferðaQölda
og eyðslu gefa til kynna mikil
umsvif, hvemig sem á þær er lit-
ið, og ekki þarf mikið ímyndunar-
afl til að gera sér að einhveiju
leyti grein fyrir beinum og óbein-
um áhrifum umsvifanna á allt
þjóðlífið.
Dagleg innkaup til heimilisins
minnka eða liggja niðri á meðan
við erum ytra. Þar kynnumst við
nýjum siðum og neysluvenjum,
og útlendingar á ferðalagi hér-
lendis haga kaupum sínum öðm
vísi en innfæddir. Það er því ekki
að furða þótt kvartað sé undan
samdrætti í neyslu landbúnaðar-
afurða hér á landi - svo dæmi sé
tekið.
5. - Heimamarkaðurinn, þ.e.a.
s. þjónusta við innlenda ferða-
menn, virðist mun mikilvægari en
oftast er gefið til kynna í umræðu
um ferðamál á íslandi. í því sam-
bandi ber að hafa í huga að hér
vantar upplýsingar um ferðir okk-
ar innanlands og viðskiptin í
tengslum við þær.“
Síðan vék Eggert að hugleið-
ingum um framtíðarmöguleika í
Reykjavík og nágrenni varðandi
ferðamannaþjónustu, en Gáruhöf-
undur sat eftir með spuminguna:,,
Ef bjargráðið „aukinn ferða-
mannastraumur" til landsins,
hefur á undanförnum árum vart
haft um öflun gjaldeyris undan
aukinni eyðslu í okkar eigin ferða-
lög til útlanda - svo ágætt sem
það er að hafa þó upp í þau - þá
er enn óleyst á hveiju við eigum
að lifa hér heima, ekki satt?
Þar með var draumurinn búinn
- um allt það sem hægt yrði að
gera í landinu þegar tekjufærandi
ferðamannastraumur væri kom-
inn upp í, ja 200 þúsund á ári,
eins og sumir nefna. Og til fyrir
öllu sem okkur langar til að kaupa
frá útlöndum. Hvar eiga þá allir
heildsalamir að fá aur til að borga
innflutninginn, en þeim fjölgar
u.þ.b. jafn hratt og bændum
fækkar, úr 4580 fyrir áratug upp
í um 7000 nú. Fjölgaði um 600 á
síðasta árinu sem skýrslur Þjóð-
hagsstofnunar ná til. Og lang-
flestir að flytja inn. Af skráðum
6750 ársverkum við þetta voru
aðeins skráð 354 ársverk laun-
þega við útflutningsverslun. Hinir
að hamast við að flytja inn. Hér
gefst Gáruhöfundur hreinlega
upp, kann ekki að reikna hvemig
við borgum fyrir hlutina hvað þá
hvemig við ætlum að borga fyrir
þá í framtíðinni. Tekur sér í munn
orð hirðskálds síns Piets Hein um
skilninginn, í íslenskum búningi
Helga Hálfdánarsonar:
Að skilja eitthvað
er að sjá
hve skelfíng lítið
skilja má.
ferðamAlajOfnubur íslendinga
1969 - 1985
íslendlngar Útlendlngar Jöfnuður
Fjöldi eyðsla mkr. Fjöldi eyðsla mkr. Fjöldi r eyðsla mkr.
1969 19.482 4.0 44.099 8.0 -24.617 -4.0
1970 26.899 5.8 52.908 10.2 -26.009 -4.4
1971 32.205 8.0 60.719 12.1 -28.514 -4.1
1972 36.319 10.5 68.026 14.2 -31.707 -3.7
1973 47.661 15.2 74.019 19.5 -26.358 -4.3
1974 54.941 22.6 68.476 23.7 -13.535 -1.1
1975 51.438 28.9 71.676 39.6 -20.238 -10.7
1976 59.879 41.1 70.180 46.1 -10.301 -5.0
1977 70.992 67.2 72.690 63.0 -1.698 +4.2
1978 80.273 113.4 75.700 104.0 +4.573 +9.4
1979 73.489 177.0 76.912 158.0 -3.423 +19.0
1980 69.270 265.0 65.921 231.0 +3.349 +34.0
1981 77.825 503.0 71.898 355.0 +5.927 +148.0
1982 85.314 911.0 72.600 659.0 +12.714 +252.0
1983 79.695 1.660.0 77.592 1.462.0 +2.103 +198.0
1984 89.728 2.690.0 85.190 2.030.0 +4.538 +660.0
1985 1986 95.662 111.621 3.916.0 97.443 113.528 3.101.0 -1.781 -1.907 +815.0
Tannlæknastofa Hef opnað tannlæknastofu að Garða- torgi 3, Garðabæ. Viðtalsbeiðnum veitt móttaka í síma 656588. Sigurgísli Ingimarsson, tannlæknir. VZterkurog kJ hagkvæmur auglýsingamiðill! Sumarbústaður við Selvatn Til sölu sumarbústaður á mjög friðsælum stað, stuttfrá Reykjavík. Ræktað eignarland. Upplýsingarísímum 686115á vinnutíma og 666715á kvöldin og um helgar.

NÝTT SÍMANÚMER RÍKISSKATTSTJÓRA
Mánudaginn 15. júní n.k. verður tekið í notkun
nýtt símanúmer hjá embættinu.
Nýja símanúmerið er:
623300
RÍKISSKATTSTJÓRI