Morgunblaðið - 19.07.1987, Side 12

12 B
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 19. JÚLÍ 1987
Jose Luis Gonzales hefur kennt nemendum víða um heim.
námskeið þar. Ég sótti þetta nám-
skeið oft eftir það og tók líka
einkatíma hjá Segovia í Madrid í um
það bil sex ár.“
Hvemig var Segovia?
„Ótrúlegur .. . frábær, hann veit
allt, jafnt vakandi sem sofandi. ..“
Og þar með er það útrætt mál.
Það verður örstutt þögn rétt eins og
hann væri að draga upp mynd af
þeim gamla í huga sér, svo heldur
hann áfram: „Tímamir hafa breyst
mikið frá því að ég fór að baslast
þetta ungur með það fyrir augum
að verða gítarleikari. Núna em tæki-
færin miklu fleiri fyrir unga hljóð-
færaleikara. Ég þurfti að vinna við
annað til þess að græða peninga en
núna er þó hægt að lifa af gítamum,
það er að segja ef menn em góð-
ir.. .“
Þú hefur ferðast mikið, varst með-
al annars í Astralíu nokkur ár. Er
eitthvert það land sem þú kannt bet-
ur við en annað?
„Já, það var Segovia sem sendi
mig til Astralíu, ég var þar í ein sex
ár alls sem kennari við tónlistarskól-
ann í Sydney ... og hélt líka
allmarga tónleika þar. Af þeim lönd-
um sem ég hef heimsótt þá hélt ég
að hvergi sé eins fallegt og á Nýja
Sjálandi, þar er allt grænt og úir og
grúir af vötnum, en Spánn og ég ...
föðurlandið hefur alltaf sitt aðdrátt-
arafl, það er ekki nema eðlilegt. Hér
finnst mér gott að vera, ég á fullt
upp af vinum, hef nóga nemendur,
hvers er hægt að óska sér fremur?
Ég geri það sem ég vil, borða þegar
ég er svangur, sef þegar ég er þreytt-
ur og búið.“
Spænska rómantíkin
Sérsvið meistarans er án efa
spænska rómantíkin, tónskáld eins
og Granados, Albeniz, Barrios o.fl.
Hann er líka dálítið rómantískur í
Gítarinn
á, sér g'læsta
framtíð
Rætt við José Luis Gonález
gítarleikara sem væntanlegur er til landsins í ágúst
Jose Luis Gonzales leikur á gitarinn.
eftir Hrafnhildi Hagalín
Guðmundsdóttur
José Luis Gonzalez leikur
með hlýrri stillingu sem kem-
ur auðveldlega til skila til
áheyrenda þeirri tilfinningu
sem fólgin er í tónlistinni.
Hljóðlega eða kröftuglega, án
veikleika eða stirðleika, er
leikur hans jafnan trúr fegurð
gítarsins. Vel mótuð tækni
hans sigrar allar flækjur og
hindranir.
(Andrés Segovia)
Hann var ungur þegar Segovia
gaf honum þessi meðmæli, um það
bil að stíga jómfrúarspor sín sem
gítarleikari. Hver er hann nú? Klukk-
an er tólf á hádegi og farið að hlýna
í veðri á Spáni þegar ég sæki heim
meistarann í Alcoy. Hann er staddur
í íbúðarkytru sinni í hjarta borgarinn-
ar þar sem hann tekur á móti
nemendum. Alcoy líkist frekar þorpi
en borg, hljóðlát og laus við allan
ferðamannastraum. Sumir kalla
hana draugaborgina í fjöllunum og
vilja alls staðar annars staðar vera,
aðrir segja hana paradís þeirra sem
vilja vera í friði fyrir erli heimsins.
Ósjaldan bregður þó fyrir útlendu
andliti, allra helst japönsku, það eru
nemendur meistarans sem hafa leitað
hingað upp í þennan afdal til þess
að hlýða leiðsögn hans. Að þessu
sinni kem ég inn í tíma hjá einum
af Japönunum.
„Gleður mig,“ segir meistarinn og
tekur þéttingsfast í hönd mér. „Fáðu
þér sæti og reyktu." Hann réttir mér
pakka af svörtu tóbaki og bætir við,
„þær svörtu eru betri en þær ljósu,
trúðu mér, þær ljósu eru uppfullar
af einhverjum kemískum efnum, þeir
segja að þær séu skaðlegar heil-
sunni." Svo snýr hann sér að
nemanda sínum sem er í þann mund
að ljúka við að spila verk efti Ponce.
„Nú veistu hvað þú átt að gera,“
segir meistarinn. „Á hverjum morgni
þegar þú vaknar þá tekurðu út erfið-
ustu kaflana og endurtekur þá
minnst tíu sinnum áður en þú snæðir
morgunverð, hann verður að bíða
þangað til allt hefur gengið upp.“
Japaninn horfir á hann skáeygður
og kinkar kolli, síðan lumar hann
tveimur seðlum undir öskubakkann
á borðinu, bukkar sig einum fjórtán
sinnum og kveður. Er það þá svona
sem meistarinn sjálfur sigrast á
tæknilegum hindrunum?
„Já, maður er gjörsamlega döng-
unarlaus þegar maður er saddur,“
segir hann, „eða eins og Lorca sagði,
þeir fátæku gleyma raunum sínum
yfir einum baunadisk. Eftir matinn
fer öll orka í meltinguna og þá er
býsna erfitt að ætla sér að vinna
einhver stórvirki."
Hann hefur tekið upp fimmtán
stórar hljómplötur í Hollandi, Eng-
landi, Ástralíu, Japan og á Spáni.
Árlega heldur hann alþjóðleg nám-
skeið og tónleika í flestum löndum
Evrópu, Japan, Ástralíu, Afríku og
Ameríku.
En hvers vegna býr þessi maður
í Alcoy?
„Vegna þess að ég kann vel við
Alcoy og hér er ég líka fæddur. Að
búa í Alcoy er eins og að búa í hvaða
stórborg sem er vegna þess að eftir
eins eða tveggja tíma flug geturðu
verið kominn til Madrid eða Parísar.
f dag er ekki hægt að tala um nein-
ar vegalengdir sem um munar.
London, Moskva eða Alcoy, það er
allt sama súpan fyrir mér.“
Mig langaði að spjalla ofurlítið um
líf þitt og list, segi ég.
„Líf mitt er bara harla gott,“ seg-
ir hann og kveikir sér í vindlingi.
„Mér finnst alltaf gott að reykja,
en ennþá betra þegar gítarinn er
nálægur. Tóbakið býr yfir einhveiju
seiðmagni sem er algjörlega óútskýr-
anlegt," bætir hann við og verður á
svipinn eins og hann vildi segja að
tóbakið væri áttunda veraldarundrið.
Glettinn og í senn sannfærandi,
fljótur til svars og talar spænskuna
með svolitlum valensíönskum hreim,
sagður besti vinur beiningamannsins
og tötrahypjunnar, alþýðlegur í hátt-
um og tali þó tónar hans spranni
allan tilfinningaskala mannlegs
máttar, dularfullur maður, José Luis
González, með augu full af ljósi.
Lærði hjá Segovia
„Ég byrjaði að spila á gítar vegna
þess að faðir minn var gítarleikari.
Ég heyrði í honum og byijaði að fikta
við að spila í laumi. Þegar ég svo
var farinn að geta spilað dálítið þá
bankaði ég upp á hjá honum þar sem
hann var að æfa sig í skrifstofu sinni
og bað hann um að hlusta á mig
spila. Frá og með þeim degi ákvað
ég að byija af alvöru. Fyrstu tónleik-
arnir mínir voru haldnir í Madrid
þegar ég var fjórtán ára gamall í sal
sem heitir Rialto og stendur við Gran
Vía. Á þessum árum var ég ennþá
að læra hjá föður mínum en það var
vinur hans sem skipulagði tónleik-
ana. Þeir gengu vel, fyrsta reynsla
mín af sviðsframkomu var hreint
ekki svo slæm, ég var eiginlega ekk-
ert taugaóstyrkur. Ég held að þegar
menn eru ungir þá séu þeir minna
taugaóstyrkir, hafa hreinlega ekki
vit á því. ..
Eftir það lærði ég hjá góðvini
Segovia í Gandía sem hét Salvador
García, síðan hja Rafael Balaguer í
tónlistarskólanum í Valencia og svo
lá leiðin til Madrid þar sem ég sótti
einkatíma hjá Regino Sanz de la
Maza. Tímamir voru á sunnudögum
og stóðu oftast yfir í fjóra eða fimm
klukkutíma. Eftir stuttan tíma ráð-
lagði Regino mér að fara að hitta
Segovia en eins og títt er um unga
listamenn var ég staurblankur og
gat mig hvergi hrært. Ég vann þá
fyrir mér sem málari og fékk borg-
aða fjögurhundruð peseta á viku.
Ég og konan mín lögðum á ráðin og
spöruðum vikulega hundrað peseta
svo að eftir eitt ár átti ég fimm-
þúsund og tvöhundruð peseta og gat
loksins farið að hitta Segovia. Ég
kynntist honum í Santiago de Com-
postella fyrsta árið sem hann hélt
útliti, fallega klæddur með rauðan
klút í hálsinn, strákslegur á velli,
fínlegur og lávaxinn, dökkur yfírlit-
um en bjartur innifyrir og ver með
prakkaraskap og glettum sín hjart-
ans mál.
Hvað með nútímatónlistina?
„Ja, rómantíska tónlistin höfðar
meira til mín, það er ekki þar með
sagt að ég geti ekki spilað annað,
en hún heillar mig meira. Mörg þess-
ara verka sem kölluð eru nútíma-
tónlist eru hreint og klárt rusl. Ég
verð hreinlega veikur af að hlusta á
sum þeirra, þau minna mig á alla
peningana sem ég skulda ... Ég
þyrfti að leggja höfuðið vandlega i
bleyti ef ég ætlaði að fara að spila
nútímatónlist. Það er sumt sem mér
líkar, annað ekki.“
Eru einhver af þessum ungu tón-
skáldum sem þegar hafa skipað sér
öruggan sess í tónbókmenntunum?
„Þú ert að meina mikilvæg tón-
skáld sem semja fyrir gítarinn? Það
eru nokkur, ég myndi nefna til dæm-
is tónskáldin frá þriðja áratugnum
sem einblína ekki einvörðungu á
nýjungamar heldur einbeita sér líka
að öðrum hlutum. Ég held að frum-
leiki, hver svo sem hann er, sem
hefur ekki yfír neinu öðru að búa,
en aðeins því að vera frumlegur,
verði aldrei langlífur. Meirihlutinn
af því sem samið er í dag er meira
hávaði en tónlist. Ef ég ætti að nefna
einhver nöfn þá myndi ég til dæmis
nefna Monpou og af þessum nýjustu
þá er ég nokkuð hrifinn af Leo Bro-
uwer, sumt eftir Dodson er ágætt