Morgunblaðið - 19.07.1987, Page 13

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 19. JÚLÍ 1987
B 13
en ekki ailt, nú og William Walton
stendur alltaf fyrir sínu, en eins og
ég segi þá verðum við að vera vandl-
át til þess að tína gullkornin úr
sandhrúgunni."
Er einhver tónlistarmaður sem
hefur haft meiri áhrif á þig en annar?
„Regino og Segovia höfðu mikil
áhrif á mig ...“
Nú eru margir gítarleikarar sem
segja að leikmáti Segovia sé orðinn
úreltur, að það verði að leita að nýj-
um leiðum fyrir gítarinn.
„Það getur verið, en hvað er það
sem þú ert að leita að með öllum
þessum nýju leiðum? Betri tón en
hann hafði? Það verður erfitt. Hvað
er það sem þú getur gert betur?
Tæknina er sjálfsagt hægt að bæta,
túlkunina líka. Segovia var mjög ró-
mantískur maður og ég held að hann
hafi spilað meira tyrir sjálfan sig en
hlustendur. En að ætla sér að bæta
tóngæðin verður erfitt ... Það er
oft sagt að sá sem talar mest viti
minnst. Ég hef óljósan grun um að
þeir sem tala mest um að Segovia
sé úr tísku séu með minnimáttar-
kennd yfir því að geta ekki spilað
eins vel og hann og að það sé þess
vegna sem þeir þurfi að finna upp á
einhverju nýju. En það er augljóst
að allt er breytingum undirorpið, t.d.
þessi glizzando sem voru mjög
ríkjandi á Tarrega-tímanum og þau
sem Segovia notaði líka í nkum
mæli eru sífellt að verða finlegri og
líta eiginlega ekki út fyrir að vera
glizzando lengur. Allt breytist og við
verðum að fylgja straumnum, þó með
þeim fyrirvara að hleypa honum aldr-
ei í vitlausa átt.“
Sá eineygði sem
verður keisari í
landi hinna blindu
Fólk drífur hvaðanæva að úr heim-
Þér hefur aldrei dottið í hug að
hætta?
„Ég hætti í þtjú eða fjögur ár en
það var út af fjárhagsástæðum. Ég
snerti varla á gítarnum frá því 1969
til '73. Þá kom vinur minn til mín
og spurði af hverju ég héldi ekki
námskeið í Gandía. Ég sló til, fékk
rokaðsókn og upp frá því byijaði ég
aftur að spila."
Hvað þarf góður hljóðfæraleikari
að hafa til að bera og hvemig á
hann að fara að til þess að koma sér
á framfæri?
„Hann þarf að vera músíkalskur
og hann þarf að hafa skap, ein-
hverskonar innri sprengju annars
hrekkur allt í baklás. Hann þarf að
hafa mikla tónlistarþekkingu og vera
sjálfsgagnrýninn. „Músíkalítetið“ er
mikilvægast í tónlistinni, tækninni
er auðvelt að ná en hitt er eitthvað
sem sumum er gefið en öðrum ekki.
Til þess að fá tónleikatilboð þarftu
í fyrsta lagi að spila vel, í öðru lagi
að hafa sambönd og ef þú getur
krækt þér í góðan umboðsmann er
þér borgið. Það er mikil samkeppni
og sífellt erfiðara að skapa sér nafn,
en hitt vegur þó þungt að tækifærin
eru miklu fleiri en þau voru vegna
þess að þekkingin á gítarnum hefur
aukist til muna. Hér áður fyrr komst
lélegur gítarleikari upp með það að
vera lélegur vegna þess að menn
skorti einfaldlega þekkingu og sam-
anburð. Hann var eins og sá eineygði
sem verður keisari í landi hinn blindu.
En í dag höfum við góða gagnrýni
og slíkt ætti ekki að geta gerst. Góð
gagnrýni fæðir góða listamenn og
ljómi hins lélega lifir stutt. Auglýs-
ingin er að vísu mjög sterkt afl í
heiminum í dag, en gagnrýnin ætti
að vega upp á móti henni. Ef um er
að ræða góðan listamann er engin
hætta á að hann fari niður á við í
list sinni vegna auglýsingarinnar,
Jose Luis Gonzales ásamt einum nemenda sinna.
inum til þess að læra hjá þér. Hvers
vegna?
Hann skellir upp úr og segir svo:
„Ég veit það ekki, sennilega bara
vegna þess að ég er „sympatískur“,
aðeins þess vegna . . .“
Nemendur þínir eru orðnir æði
margir og nokkrir þeirra eru með
efnilegustu gitarleikurum í heimin-
um í dag en leikmátinn er gjörólík-
ur...
„Já, ég veit það,“ segir meistarinn
og glaðnar yfír honum, „hver og einn
þeirra hefur mjög persónulegan stíl.
Af hveiju? Sennilega vegna þess að
ég hvet þá til þess, ég vil að þeir
spili með ólíkum hætti. Þegar nýr
nemandi kemur til mín veit ég um
leið getu hans, hvernig hann spilar
og ég reyni að bæta hann, en á þann
hátt að hann verði ekki eins og nokk-
ur hinna, annars myndu allir spila
eins og það vil ég ekki. Ég reyni
ekki að breyta honum heldur að
bæta það góða sem hann hefur og
örva séreinkenni hans.“
Er ekki gítarheimurinn dálítið
grimmur heimur?
„Gítarheimurinn leyfir ekki meðal
mennsku, hann er annaðhvort
svartur eða hvítur. Ef hann er hvítur
þá pakkarðu saman og hættir, ef
hann er svartur þá er það ögn skárra
og þú heldur áfram. Það er auðvelt
að pota meðalfiðluleikara inn í hljóm-
sveit en þegar gítarleikari á í hlut
er þessi kostur ekki fyrir hendi. Að
þessu leyti er gítarleikarinn erfiðari
og þetta er áhættan sem þú verður
að taka.“
þvert á móti, ef hann hefur nóg í
sig og á, tækifæri og tíma til að æfa
sig, er allt-fullkomið."
Lifi í öðrum heimi
Ég spyr meistarann að því hver
hún sé þessi tónlist í samanburði við
aðrar listgreinar.
„Tónlistin er listgrein sem róar og
hvílir. Hún er líka eitthvað sem lista-
maðurinn þarf að skapa á staðnum,
henni fylgir meiri áhætta. Málarinn
getur dundað sér við að mála heima
hjá sér og hugsað um það í róleg-
heitum hvað hann eigi að gera.
Hljóðfæraleikarinn getur að vísu
ákveðið heima hvernig hann ætlar
að spila en svo þegar á hólminn er
komið verður það kannski eitthvað
allt annað en hann ætlaði sér. Það
sem þú getur gert þegar þú horfír á
málverk er að þú getur sagt til um
hvort það sé Ijótt eða fallegt eða að
hér sé blettur sem þarfnist lagfær-
ingar, en þegar þú stendur frammi
fyrir áhorfendum og átt að fara að
spila þá er ekki hægt að lagfæra
neitt. Þetta er hlutur sem maður
þarf að venjast. Ég róast ekki niður
fyrr en eftir annað eða þriðja verkið,
eftir það líður mér eins og ég væri
að spila heima hjá mér. Maður verð-
ur að vera viðbúinn því að allt geti
gerst á tónleikum. Ég man efir því
að einu sinni var ég að spila í Alic-
ante fyrir mörgum árum, rétt byijað-
ur á sonatinu eftir Searlatti, en þá
gerðist það að slökknuðu öll ljósin.
Ég hélt áfram að spila eins og ekk-
ert hefði í skorist en átti þó í nokkrum
erfiðleikum með að sjá hvað ég var
að gera. Þá vildi svo vel til að það
sat maður á fremsta bekk sem af
einhveijum óskýranlegum ástæðum
var með vasaljós sem hann beindi á
gítarinn minn og ég náði að klára
verkið. Ég held að viss takmörk séu
fyrir því hversu lengi menn geta
haldið áfram í listum, ég á við aldurs-
takmörk, eftir það er ekki annað að
gera en að pakka saman og halda
heim á leið.“
Ég leita álits hjá meistaranum um
heimsmálin, hvort honum finnist ekki
heimurinn ráðast óþarflega mikið af
eltingaleik við jarðneskar óþurftir.
Eða hvaða framtíð á tónlistin í slíkum
heimi?
„Ég veit það ekki“, segir hann og
stynur þungan. „Ég reyni að bægja
þessum hugsunum frá mér en það
er staðreynd að heimurinn í dag snýst
aðallega um jarðneska hluti, kannski
meira en nokkumtíma áður. Allir
hugsa um það eitt að græða peninga
vegna þess að það er lífsnauðsyn og
án þeirra er ekki hægt að lifa, það
er klárt. Sjálfur er ég einhvers stað-
ar mitt á milli. Ég lifi í öðrum heimi
sem er kannski ögn ójarðbundnari.
Þegar ég tek upp gítarinn og byija
að spila hvílist ég og gleymi öllu
hjómi. En ég held að tónlistin muni
alltaf eiga athvarf í manninum, hún
er honum nauðsynleg. Við skulum
vona að heimurinn breytist, við verð-
um að breyta honum."
Stórkostlega heillandi
Klassíski gítarinn er tiltölulega
ungt hljóðfæri og sumir telja hann
óæðri í samanburði við önnur hljóð-
færi...
„Gítarinn er ungur og átti hálf-
fátæklega verkefnaskrá, en núna
hefur þetta breyst og fylgi gítarsins
er alltaf að aukast, ég hugsa að það
séu fáir skólar í heiminum sem ekki
bjóða upp á gítarkennslu. Óæðra
hljóðfæri? Það væri þá bara hvað
varðar hljóminn, en eins og Stravin-
sky sagði: „Gítarinn er hljóðfæri sem
hljómar lítið en nær mjög langt.“
Þetta er kostur gítarsins. En við
verðum að horfast í augu við það
að gítarinn er ekki eins og fiðla og
píanó, þau hafa betur hvað varðar
styrk. Ég er sannfærður umm að
gítarinn á sér glæsta framtíð. Hann
er ólíkur öllum öðrum hljóðfærum
og þú getur gert ýmislegt á gítar sem
ekki er hægt á önnur hljóðfæri. Þar
að auki geturðu farið með hann hvert
á land sem er og spilað hvar sem
þér sýnist. Gítarinn er stórkostlega
heillandi. . .“
Hvað er svo framundan?
„Það er alltaf eitthvað að gera ef
maður vill vinna. Bráðum fer ég til
Þýskalands í tónleikaferð og í lok
jún? er ég með námskeið í Estella á
N-Spáni. Nú, í ágúst fer ég svo til
íslands þar sem ég mun halda nám-
skeið og tónleika og til Japan í
október, en þar þarf ég að halda 24
tónleika á sex vikum. Sennilega verð
ég fluttur heim í svartri kistu. Fer
þetta annars ekki að verða gott,“
segir hann og skotrar augunum á
klukkuna, „ég þarf nefnilega að
kaupa í matinn, konan mín er farin
að bíða, svo er ég líka orðinn dálítið
vínþyrstur. Þú getur bætt því við að
ég hef mikinn áhuga á heimspeki.
Hún hefur kennt mér að sætta mig
við að vera til. Einhvern tíma las ég
það eftir óhamingjusömum manni
að það versta sem hent geti nokkum
mann sé að fæðast og ef hann yrði
fyrir þeirri ógæfu gæti hann ekki
óskað sér neins frekar en að deyja
og þá helst sem allra fyrst. Slíkum
og þvílíkum hugsanagangi botna ég
ekkert í. Okkur eru gefin þessi tvö
haldreipi sem eru fæðing og dauði.
Okkur ber hrein og bein skylda til
að paufast hnakkakert eftir þeim
stutta spotta sem strengdur er á
milli þessara tveggja höfuðpóla."
Ég sé upp undir hælana á meistar-
anum þar sem hann stekkur af stað
í átt að markaðnum og hrópa á eftir
honum: „Ef þú gætir byijað líf þitt
upp á nýtt, myndirðu gera það sama?
Hann snýr sér við á hlaupunum
og segir: „Já, en með svolítið meiri
þekkingu. Sjáðu til, ef ég myndi
fæðast í dag væri ég allt öðruvísi. í
dag eru tækifærin miklu fleiri en
þegar ég fæddist. En ef ég myndi
fæðast í dag veldi ég mér sama hlut-
skipti. Ég er sannfærður um það.
Gítarinn og ekkert annað. Ég elska
hann . . .“
Sumardvöl I Þórsmörk
Ódýrt og skemmtilegt sumarleyfi. Gistiaðstaða í
Útivistarskálunum í Básum er ein sú besta í
óbyggðum.
Básar eru orðlagðir fyrir friðsæld og sumarfegurð.
Brottför alla miðvikudaga og sunnudaga
kl. 8.00 og föstudagskvöld kl. 20.00.
Til baka sömu daga. Kynnið ykkur verð og
afslætti fyrir fjölskyldur og Útivistarfélaga.
Uppl. á skrifst.
UtlVÍSt, Grófinni 1,
Símar: 14606 og 23732.
Sérréttir sunnudags- og mánudags-
kvöld. kínversk maíssúpa.
Indónesískur réttur sem samanstendur af
tíu smáréttum, minnst fyrir fjóra.
Verið velkomin.
Kínverska veitinga- og tehúsið Sjanghæ,
Laugavegi 28b. Sími: 16513.
85 lítra
16 tommu dekk
Léttar og meðfærilegar
kr. 5.700,-
Þekking Reynsla Þjónusta
1 FALKINN i
yMfy SUCURLANDSBRAUT 8. SÍMI 84670

^ 4|Mjk

átliiÞ
Góöan daginn!