Morgunblaðið - 06.11.1990, Síða 44

44
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 6. NÓVEMBER 1990
MargrétH. Steindórs-
dóttir - Minning
Fædd 6. september 1900
Dáin 28. október 1990
Dagur hefur liðið að kvöldi. í dag
er er elskuleg amma okkar, Margr-
ét Steindórsdóttir, lögð til hinstu
hvíldar. Hún kvaddi þennan heim
um leið og sumarið.
Við viljum gjarnan senda henni
okkar lokakveðju, þó að sjálfsögðu
verði hún í huga okkar um ókomna
framtíð.
Við minnumst Margrétar ömmu
frá því við vorum strákpattar á erf-
iðum aldri á Hólavallagötu. Hún
þurfti oft í mörg horn að Iíta er við
dvöldum hjá henni um langa eða
skamma hríð. Alltaf var hún tilbúin
að skerast í leikinn ef í harðbakka
sló og gerði hún það á sinn rólega
en ákveðna hátt.
Það var oft glatt á hjalla hjá
ömmu og afa þegar öll bamabörnin
voru samankomin þar og voru þau
mörg á svo líkum aldri. Aldrei æðr-
aðist amma þó og óskaði frekar
eftir nærveru barnabamanna sinna
en hitt.
Við minnumst ömmu sem mann-
eskju sem raunverulega lét sig aðra
skipta og alltaf hefur okkur fundist
gagnlegt að leita í smiðju hennar
um ráð við lífsins vandamálum.
Amma var svo raunsæ og sá hlut-
ina á sinn rétta hátt.
Hún náði með sinni ótrúlegu
þrautseigju níræðisaldri rétt fyrir
tveimur mánuðum og var svo ótrú-
lega hress og falleg og þánnig
munum við minnast hennar.
Megi hún hvíla í friði.
í Jesú nafni ég vil sofa,
Jesú vakir nú hjá mér,
önd mín Jesú æ þig lofar,
allt mitt Jesú fel ég þér.
Axel Björnsson,
Karl D. Björnsson
og fjölskyldur þeirra.
Margrét Steindórsdóttir er látin
í hárri elli. Dauði hennar kom eng-
um að óvömm, en þó bregður okk-
ur flestum jafnan við, þegar ástvin-
ir hverfa, því þannig erum við minnt
á það að öllum er okkur búin hvíld
á sama næturstað. Á slíkum stund-
um er mönnum tamt að rifja upp
samfylgd á liðnum dögum.
Ég kynntist henni fyrir um það
bil tólf árum, eftir að ég fór að
gera hosur mínar grænar fyrir dótt-
urdóttur hennar, Ingveldi. Þau
kynni urðu svo enn meiri, þegar við
hófum bústang okkar í risinu fyrir
ofan íbúðina hennar og góð að sama
skapi.
Margrét fæddist á Siglufirði
sjötta september árið 1990. For-
eldrar hennar voru þau sæmdar-
hjónin, Steindór Jóhannesson kenn-
ari og kaupmaður og Guðrún Páls-
dóttir húsfreyja. í stórum og sam-
heldnum systkinahópi átti hún yridi
sitt og hamingju. Þeir sælu dagar
þegar heiðríkja bernskunnar varp-
Blómastofa
Friöfinns
Suðurtandsbraut 10
108 Reykjavík. Sími 31099
Opið öll kvöld
til kl. 22,- elnnig um helgar.
Skreytingar við ölttiiefni.
Gjafavörur.
aði ljóma á heiminn voru henni afar
kærir enda minntist hún þeirra með
sérstakri hlýju. Hún var gædd ein-
stakri frásagnargáfu og vakti oft
liðinn tíma til lífs, er hún dró upp
myndir af mönnum og atburðum
frá því hún dvaldi í föðurgarði.
Tæplega tvítug hleypti hún heim-
draganum og fór að reyna fyrir sér
á eigin spýtur í höfuðstaðnum. Hún
vann í fyrstu við afgreiðslu í brauð-
gerðarhúsi en hóf svo störf við ís-
landsbanka hinn eldri og síðar Ut-
vegsbankann. Þar hófust kynni
hennar af ungum og glæsilegum
bankafulltrúa, Axeli Böðvarssyni.
Þau gengu í hjónaband og deildu
kjörum í hálfa öld eða allt þar til
hann andaðist á 85. aldursári 1975.
Með eljusemi og ærinni fyrirhöfn
tókst þeim að búa sér og börnunum
sínum tveimur, Erlu, f. 19. apríl
1924, d. 25. ágúst 1985, og Þor-
valdi Birni, f. 6. apríl 1930, d. 4.
maí 1982, fallegt heimili á Hóla-
vallagötu 5. Þar bjuggu þau sín
manndómsár og þar var þeirra skjól
í ellinni allt til endadægurs.
Margrét hafði lengstum ærinn
starfa, því auk þess að sinna verk-
um sínum í bankanum af einstakri
kostgæfni, hélt hún rausnarlegt
heimili og var þar oft gestkvæmt,
því þau hjón voru bæði frændrækin
og vinamörg; enn jókst svo amstur
Margrétar þegar barnabörnin tóku
að tínast í heiminn, enda áttu þau
víst athvarf í skjóli hennar. Vitan-
lega þurfti röggsemi við í öllum
þessum önnum ög hæfilegan aga á
svo mannmörgu heimili og þá kom
oft til hennar kasta. Flest barna-
börnin dvöldu hjá henni um langa
hríð eða skamma og sonarson sinn,
Böðvar, fóstraði hún frá því að
hann var hvítvoðungur í vöggu.
Ekkert var henni kærara en bömin,
enda áttu þau trúnað' hennar og
ást. Hún var sjálf barn í hjarta sínu,
einlæg og viðkvæm og barnatrú
sinni hélt hún hvað sem bar að
höndum. Hún hafði mörgu að miðla
börnunum, meðan þau voru að stíga
fyrstu skrefín inn í síunga veröld,
og sá fararbeini hefur orðið þeim
æði dijúgur. En hún sleppti ekki
af þeim sjónum, þótt þau yxu úr
grasi heldur fylgdist grannt með
niðjum sínum öllum. Gladdist með
þeiní á góðum stundum, styrkti þá
og huggaði í armæðu og sorgum
og reyndist þeim í öllum hlutum
hollráð og raungóð. Þannig verður
hún ævinlega í mínum huga fyrst
og fremst hin trausta og mi.lda
ættmóðir sem allar stundir var vak-
in og sofin yfir velferð afkomend-
anna.
Oft sat ég á skrafí við Margréti
í dagstofunni hennar og naut þess
er hún minntist liðinna stunda. Þá
léku stundum síðustu glæður kvöld-
sólarinnar, sem var að hverfa bak
við Kristkirkjuna, í gömlu andlitinu
og hárinu þykku og gráu. Þær
stundir voru seiðmagnaðar. Hún
var stálminnug og margfróð um
menn og nmálefni, hafði enda
Legsteinar
Framleiðum allar
stærðir og gerðir
af legsteinum.
Veitum fúslega
upplýsingar og
ráðgjöf um gerð
og val legsteina.
S.HELGASON HF
STEINSMIÐJA
SKEMMUVEGI48. SlMI 76677
margt séð og margt reynt á langri
og viðburðaríkri ævi. Það mátti einu
gilda hversu harmrænt eða drunga-
legt umræðuefnið var í upphafí,
alltaf tókst henni að sveigja talið
að hinu spaugilega og gleðilega í
tilverunni, því hún var svo glaðsinna
og bjartsýn að eðlisfari að hún ent-
ist illa til að sökkva sér niður í
bölsýni og þunglyndi. Lífíð í allri
sinni margbrotnu dýrð var henni
meira virði en svo að hún tímdi að
sóa því í barlóm og harmakvein.
Hún þráði birtu, yl og gleði. Hún
gladdist í einlægni ef henni lánaðist
að gleðja aðra og það var oft. Ég
minnist þess hversu áhugasöm og
spennt hún var, þegar hún var að
ráðgera hvað gefa ætti barnabörn-
unum eða börnum þeirra á afmæli
þeirra eða jólum. Gestum sínum
veitti hún af rausn og lagði sig í
framkróka við að gera þeim til
hæfís og fóru engir soltnir frá henn-
ar borðum. Hún hafðr mikið yndi
af að hlýða á fagra tónlist, lék raun-
ar sjálf á slaghörpu og oft mun
söngurinn hafa ómað á heimilinu á
árum áður. Þá hafði hún unun af
skáldskap, einkum ljóðum róm-
antisku skáldanna, enda áttu þau
hjónin gott safn bóka. Hún átti þá
fijóu lífsnautn sem er eilíf upp-
spretta kyrrlátrar gleði og henni
deildi hún óspart með öðrum.
En vitaskuld kynntist Margrét
einnig dauðanum og sorginni á sinni
löngu vegferð. Á unga aldri missti
hún elskulegar systur sínar tvær,
síðar foreldra og eiginmann og í
ellinni mátti hún þola þann sára
harm að missa börnin sín bæði, sem
voru henni svo hjartfólgin. En þrátt
fyrir þetta mótlæti lét hún ekki
bugast, sveigði að vísu af um stund,
en rétti ævinlega við á ný, því trúin
var hennar trausta kjölfesta í ólgu-
sjó lífsins og vonin sú leiðarstjarna
sem aldrei brást. Hún óttaðist ekki
dauðann því hún vissi að dauðinn
var nýtt upphaf en ekki endalok
alls. Samt sem áður barðist hún af
öllu afli gegn dauðanum, því lífið
var henni kært. Enda þótt heilsu
hennar hrakaði ört hin síðari miss-
eri var hugsun hennar skýr, viljinn
óbugaður og lífslöngunin alltaf jafn
sterk. En enginn ræður sínu skapa-
dægri og aðfaranótt 28. október
beið hún lægri hlut fyrir ofurefli
dauðans, hlaut hægt andlát í svefni.
En þótt hún sé horfín á braut
lifír hún áfram með afkomendum
sínum, því allar þær gjafír sem hún
veitti þeim af örlæti hjartans geyma
þeir með sér og ávaxta áfram kyn-
slóð af kynslóð.
Góð vinkona er kært kvödd.
Ársæll Friðriksson
Tengdamóðir min, Margrét
Helga Steindórsdóttir, eins og hún
hét fullu nafni, til heimilis á Hola-
vallagötu 5, Reykjavík, andaðist á
öldrunarlækningadeild Landspítal-
ans í Hátúni 10B, aðfaranótt 28.
október sl., eftir alllanga líkamlega
vanheilsu, rúmlega 90 ára að aldri.
— Langar mig hér að minnast þess-
arar góðu konu með nokkrum orð-
um, nú að leiðarlokum, því um hana
á ég ótalmargar minningar og allar
góðar frá meira en 40 ára kynnum
okkar, sem hófust, þegar ég kynnt-
ist og kvæntist síðan Erlu dóttur
hennar. Má segja að upp frá því
hafí ég nálega verið sem heimilis-
maður á heimili hennar og manns
hennar, Axels Böðvárssonar, enda
bjuggum við Erla fyrstu búskaparár
okkar á því heimili og síðar varð
Hólavallagata 5, hjá ömmu og afa,
sem annað heimili bama okkar,
þegar þau uxu úr grasi. — Allt
þetta og ótalmargt fleira kemur upp
í hugann nú þegar Margrét er
kvödd.
Margrét Helga Steindórsdóttir,
eins og hún hét fullu nafni, eins
og áður er getið, fæddist 6. sept-
ember 1900 á Siglufirði, en þar
bjuggu foreldrar hennar þá, þau
Steindór Jóhannesson, ættaður úr
Þingeyjarsýslu og Guðrún Pálsdótt-
ir, ættuð úr Skagafírði, fyrstu ævi-
ár hennar. Á bamsaldri fluttist hún
með foreldrum sínum til Sauðár-
króks þar sem faðir hennar stund-
aði kennslustörf um nokkurra ár
skeið, en síðar lá leið fjölskyldunnar
til Vopnafjarðar, þar sem Margrét
ólst upp til tvítugsaldurs með systk-
inum sínum (þremur systrum og
þremur bræðmm). Á Vonafirði
stundaði faðir hennar verzlunar-
störf meðan hann bjó þar með fjöl-
skyldu sinni. — Stuttu fyrir 1920
fluttist svo Margrét til Reykjavíkgr
þar sem hún vann fyrst við af-
greiðslustörf í Bernhöftsbakaríi í
Bankastræti, en 1. janúar 1920
réðst hún síðan til Islandsbanka,
síðar Útvegsbanka íslands, en þar
starfaði hún í meira en 30 ár, eða
til ársins 1953 að hún lét af störf-
um. Á löngum starfsferli sínum í
bankanum aflaði hún sér trausts
og virðingar, bæði yfirboðara sinna,
annars samstarfsfólks og viðskipta-
vina, sem mátu mikils lipurð henn-
ar, hæfni við störf sín og kannske
síðast en ekki síst hlýlegt viðmót
hennar, jafnt við háa sem lága. Oft
ræddi Margrét, sérstaklega á efri
árum sínum, um störf sín í bankan-
um við þann sem þetta ritar, sýni-
lega af ánægju og upprifjunargleði,
enda var minni hennar til hins
síðasta óskert og traust. Af yfirboð-
urum sínum mat hún mest Eggert
Claessen, bankastjóra, fyrir heiðar-
leika hans og réttlætiskennd í garð
starfsfólks og viðskiptavina. Mun
hún einnig í störfum sínum hafa
aflað sér trausts hans og trúnaðar.
Við upphaf starfsferils síns í Is-
landsbanka var þar fyrir við störf
sem bankaritari ungur maður, Axel
Böðvarsson frá Akranesi, sonur
Böðvars Þorvaldssonar kaupmanns
þar og konu hans, Helgu Guð-
brandsdóttur. Felldu þau hugi sam-
an og giftust síðar. Varð þeim
tveggja barna auðið, þeirra Erlu,
húsfrúar, konu þess er þetta ritar,
f. 1924, og Þorvaldar Bjöms, mat-
reiðslumanns, f. 1930. — Þrátt fyr-
ir að Margrét heitin ynni áratugum
saman fullan vinnudag utan heimil-
is hélt hún heimili þeirra Axels með
rausn og myndarskap, þar sem
gestkvæmt var oft vina og vanda-
manna. Bjuggu þau hjón fyrst í
leiguíbúðum í vesturborg
Reykjavíkur en árið 1936 fluttust
þau í nýtt og glæsilegt hús á Hóla-
vallagötu 5, sem þau hjón komu sér
upp og áttu að hálfu. Þar bjuggu
þau upp frá því til dauðadags
beggja. — Þegar tímar liðu fram
og börn þeirra Margrétar og Axels,
Erla og Björn, höfðu fest ráð sitt
og eignazt afkomendur fjölgaði oft
mjög á heimili þeirra ömmu og afa
á Hólavallagötunni, enda dvöldu
bömin oft langtímum saman á
heimilinu og var einn sonur Björns,
Böðvar, raunar alinn upp þar í
skjóli ömmu og afa. — Öll böm, sem
nokkuð höfðu af Margréti að segja
og nutu samvistar við hana, hænd-
ust mjög að henni og þá þau mest,
sem voru henni nákomnust. Kom
þar margt til, svo sem hlýleiki henn-
ar, blítt viðmót hennar gagnvart
börnum og traust handleiðsla sem
börnin fundu svo greinilega fyrir í
návist ömmu Margrétar. Og með-
hæfilegri ögun og innrætingu guðs-
trúar og góðra siða, sem og fyrir-
bænum, lagði hún blóm á veg þeirra
bama sem umgengust hana mest.
Margrét var á sínum yngri árum
og lengi fram eftir ævi fríð kona
sýnum, í lægra meðallagi og nokkuð
hnellin, þegar aldur færðist yfir, en
bar sig vel meðan líkamskraftar
hennar voru óskertir. Hún var hlý
í viðmóti, svo sem áður getur,
mannblendin í eðli sínu og skemmti-
leg í viðræðu. Fróð var hún og
minnug á það,.sem á daga hennar
hafði drifíð á langri ævi.
Hún hafði frábærlega gott
hjartalag og gjafmildi hennar voru
lítil takmörk sett. Sást hún stundum
í gæzku sinni og gjafmildi lítt fyrir
um eigin hag, þegar því var að
skipta.
Síðasti áratugurinn sem Margrét
1 ifði varð henni að mörgu leyti
þungur í skauti vegna ástvinamissis
og all-hratt hnignandi heilsu. Mann
sinn, Axel, hafði hún misst á árinu
1975, og var hann þá að vísu orð-
inn aldraður maður, (f. 1890).
Einkason sinn, Þorvald Björn,
missti hún vorið 1982, þá enn á
bezta aldri. Varð það henni þungt
áfall, þótt hún léti ekki mikið á því
bera, en tók því sem að höndum
bar með jafnaðargeði og æðruleysi.
Einkadóttir hennar, Erla, lézt
sumarið 1985, langt um aldur fram.
Bar Margrét enn sem fyrr harm
sinn í hljóði, þótt hún syrgði dóttur
sína mjög. — Hafði hún þá á rúm-
lega 10 árum misst mann sinn og
börn sín bæði. Ekki varð þó séð,
að hún bugaðist andlega af þessum
áföllum og mun hún hafa sótt styrk
sinn í einlæga trú sína á hand-
leiðslu Guðs og von sína og raunar
vissu um endurfundi við horfna
ástvini sem hún unni. En jafnhliða
þessu tók nú líkamlegt þrek Mar-
grétar heitinnar mjög að dvína og
varð ekki lát á því unz yfír lauk.
Ekki hefí ég trú á því, því mið-
ur, að ég geti fundið tengdamóður
minni, Margréti H. Steindórsdóttur,
sem ég mat svo mikils, verðuga
grafskrift, né fundið orðum mínum
réttan búning, nú á þessari stundu
þegar hún er kvödd. Ég vil þó að
lokum taka mér í munn svipuð orð
og merkur maður lét falla fyrir nær
þúsund árum um annan merkan
mann, vin sinn og velgjörðarmann,
— að þá kæmi mér hún jafnan í
hug er ég heyrði góðr§.r konu getið.
Fari hún svo vel á Guðs síns fund.
Hafí hún hjartans þökk mína og
minna fyrir allt og allt.
Einar Ingimundarson
Mig langar í örfáum orðum að
minnast móðursystur minnar,
Margrétar Steindórsdóttur, sem
fædd var 6. september árið 1900,
en hún lést 28. október síðastliðinn.
Útför hennar fer fram í dag, ná-
kvæmlega tveimur mánuðum eftir
níræðisafmælið. Okkur, sem voru
með henni þann dag, verður minnis-
stætt hve glöð og ánægð hún var
þá, þótt sjuk væri. Sérstaklega
gladdi það hana a sjá fyrrum sam-
starfsmenn sína úr Útvegsbanka
íslands.
Við fráfall hennar hrannast upp
endurminningar. Ein er sú bernsku-
minning, sem tengist komu strand-
ferðaskipsins Súðarinnar til Seyðis-
fjarðar rétt fyrir jólin, en þá var
von á jólapakka til okkar systkin-
anna frá Möggu frænku, eins og
við ætíð kölluðum hana. Aldrei
brást þetta, en þannig var hún
frænka mín alla tíð bæði hjálpsöm
og greiðvikin.
Haustið 1940 kom ég á heimili
hennar og bjó þar til ársins 1950
er ég stofnaði mitt eigið heimili.
Margs er að minnast frá þessum
árum og þá fyrst og fremst allrar
þeirrar góðvildar og umhyggjusemi
sem hún sýndi mér öll þessi ár.
Margrét frænka mín var mikil
hannyrðakona og eftir hana liggja
margir fallegir munir, enda hafði
hún það ætíð á orði að vanda skyidi
hvert verk því ekki væri spurt hve
langan tíma það hefi tekið heldur
hver hefði unnið það. Þá minnist
ég þess, að hún átti það til að setj-
ast við píanóið sitt og fannst mér,
unglingnum, hún hafa mikla unun
af því að spila.
Álla tíð vann hún utan heimilis,
en hóf störf í íslandsbanka, síðar
Útvegsbanka, 1. janúar 1920. Þar
vann einnig Axel, maður hennar,
sem látinn er fyrir allmörgum árum,
en þau voru samhent og samstillt
í lífi og starfi. Þau eignuðust tvö