Morgunblaðið - 18.09.1991, Side 27

Morgunblaðið - 18.09.1991, Side 27
_______________________MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 18. SEPTEMBER 1991_ Ármann Reynisson yfirheyrður í sakadómi vegna Ávöxtunarmálsins: Kveðst hafa misst sljórn á fyr- irtækinu í hendur meðeigandans Skaut undan málverkum af ótta við innbrot, þjófnað og skemmdarverk ARMANN Reynisson, fyrrum forstjóri og eigandi Ávöxtunar hf., var yfirheyrður í Sakadómi Reykjavíkur í gær en þar er Ávöxtunarmál- ið nú til meðferðar. Ármann kvaðst saklaus af öllum ákærum og kvaðst meðal annars telja að starfsemi félagsins hefði verið að flestu leyti sambærileg við starfsemi fyrirtækja eins og Fjárfestingafélags- ins og Kaupþings. Aðspurður hvort sér hefði ekki verið ljóst að í óefni væri komið 19. ágúst 1988, þegar starfsemi sjóðanna hafði verið stöðvuð en viðskiptamanni var lofað 18% raunávöxtun á nýjum samningi sagði Ármann að hann hefði ekki talið félagið gjaldþrota heldur í svipuðum erfiðleikum og Fjárfestingafélagið nýlega þegar gengi bréfa þess var fellt. Ármann svaraði spurningum um bókhald og reikningsskil félagsins með því að hann hefði ekkert komið ná- lægt því heldur hefði það verið á verksviði meðeiganda sins, Péturs Bjömssonar, svo og bókara fyrirtækisins og löggilts endurskoðanda. Með sama hætti hefði ekki verið í sínum verkahring að leggja mat á kröfur og tryggingar. Hann gæti ekki borið ábyrgð á verkum annarra enda hefði liann lengst af talið þessi mál í ágætu horfi. Ármann, sem stofnaði Ávöxtun 1983, sagði að eftir að Pétur Björns- son hefði komið inn í fyrirtækið 1985 hefði sér smám saman ýtt sér til hliðar innan fyrirtækisins og sér hefði verið lítið kunnugt um hvað meðeigandinn aðhafðist. Þannig hefði hann ekki séð ársreikn- ing sameignarfélagsins fyrr en hann var frágenginn og þá aðeins til að undirrita reikninginn. Á sama hátt skrifaði Ármann undir frágenginn kaupsamning þar sem kaupleigutæki voru seld úr búi Kjötmiðstöðvarinnar þar sem hann var stjórnarmaður en hann sagði fyrir rétti að sér væri ekki kunnugt um að verið væri að selja kaup- leigutæki án vitneskju kaupendanna. Ármann sagðist hafa látið fjar- lægja tugi málverka af heimili sínu rúmum mánuði áður en hann varð gjaldþrota af ótta við innbrot og skemmdarverk en sér hefði verið ógnað og setið um heimili sitt í kjölfar Ávöxtunarmálsins. Ármann Reynisson sagði að Ávöxtun hefði stundað hefðbundna verðbréfamiðlun sem falið hefði í sér kaup og sölu verðbréfa og móttöku fjármuna til að ávaxta. Hann neitaði sakargiftum í 1. kafla ákærunnar um að fyrirtækið hefði farið inn á verksvið banka og sparisjóða með því að stunda útlánastarfsemi og taka við fé til ávöxtunar og geymslu, en gerði ekki athugasemdir við tölur í ákæru sem kveða á um að í sept- emberlok 1986 hafí inneignir við- skiptavina á svokölluðum ávöxtun- arsamningum numið a.m.k. 55 millj- ónum króna enda væru þær tölur fengnar úr bókhaldinu. Atli Gíslason hrl., sækjandi máls- ins, vitnaði til bréfs sem fyrrum lög- maður Ávöxtunar hefði ritað í ágúst 1986 í framhaldi af nýjum lögum um viðskiptabanka og sparisjóði, þar sem því hefði verið lýst yfir að fyrir- tækið mundi hætta að taka við fé og gera samninga um ávöxtun þess. Ármann sagði að fyrirtækið hefði þama boðist til að laga starfsemina að þeim hætti sem bankaeftirlitið hefði kosið. Hann hefði hins vegar ekki gert sér grein fyrir að starfsem- in teldist andstæð lögum, heldur hefði hann talið heimilan aðlögun- artíma 1-2 ár, enda hefði reksturinn stöðvast að öðrum kosti. Ármann sagði að ákvörðun um áframhald- andi samningsgerð hefði enda verið tekin í samráði við þáverandi lög- mann sinn enda tækju forstjórar jafnan ákvarðanir á grundvelli álits sérfræðinga. Var talin trú um að gengi bréfanna væri rétt Ákæru um að hafa lokkað fólk til viðskipta við Ávöxtun með aug- lýsingum þar sem auglýst væri með fjómm aukastöfum gengi ávöxtun- arbréfa og þannig ranglega gefið til kynna að að baki byggju nákvæmir útreikningar þegar gengið hafi í raun verið ákveðið með því að bera síðasta uppgjör saman við lánskjara- vísitöluþróun, svaraði Ármann Reynisson með því að auglýsingar fyrirtækisins hefðu verið hliðstæðar auglýsingum annarra verðbréfafyr- irtækja. Sjálfur hefði hann annast samskipti við auglýsingastofu um frágang auglýsinga en þar hefði hann einnig stuðst við upplýsingar frá Pétri og bókara fyrirtækisins um rétt gengi bréfanna. Aðspurður hvort sér hefði getað dulist að ekki yrði unnt að standa við fyrirheit í auglýsingum um 12-15% raun- ávöxtun sagði Pétur að sér hefði verið talin trú um að þetta væri rétt. Hann hefði aldrei fengist við bók- hald og endurskoðun en hins vegar væri Pétur Björnsson sérfræðingur á því sviði. Ásakanir um blekkingar væru fráleitar enda hefði allir við- skiptamenn fengið þau kjör sem samið var um allt fram á síðasta dag þegar allir viðskiptavinirnir hefðu viljað taka sína fjármuni út á sama tíma. Ármann sagðist stöðugt hafa kvartað undan því að ársreikningur Ávöxtunar lægi of seint fyrir en vís- aði á Pétur og samverkamenn hans um hvort ákvæði samþykkta sam- eignarfélagsins um nákvæm reikn- ingsskil hefðu verið uppfyllt. Hann kvaðst ekki geta útsýrt hvers vegna ekki hefði verið sundurliðað hveijir væri skuldarar bak við 70,1 milljóna króna kröfulista í ársreikningi Ávöxtunar 1987, en þar voru félög eigenda Ávöxtunar stórir skuldarar, og sagðist telja ljóst að það væri erfitt fyrir utanaðkomandi að leggja mat á stöðuna ef ekki væri sundur- liðað hveijir skuldarar væru. Hann sagði að ef hann hefði fengið tæki- færi til að fara ofan í saumana á bókhaldi félagsins hefði hann sjálf- sagt gert sér grein fyrir stöðunni. Hins vegar hefði hann eins og eðli- legt væri treyst þeim mönnum sem um bókhaldið sáu. Hann sagðist aldrei hafa haft áhuga á að rang- færa hag félagsins og ársreikningur hefði ekki verið fegraður til að gefa til betri stöðu en raun var á og leyna skuldum tengdra fyrirtækja. Missti smátt og smátt völdin til Péturs Með sama hætti kvaðst Ármann ekki bera ábyrgð á reikningsskilum Verðbréfasjóðs Ávöxtunar þar sem talið er að rúmar 100 milljónir af 253 milljóna bókfærðum eignum sjóðsins hafi verið í óinnheimtanleg- um kröfum. Atli Gíslason sækjandi spurði hveija Ármann teldi skýring- una á því að markmið sjóðsins um að auka arðsemi fjár í sjóðnum með sem minnstri áhættu hefði ekki náðst. Ármann sagði að þegar hann hugleiddi málin eftir á sæi hann að eftir að Pétur Björnsson hefði fengið leyfi til verðbréfamiðlunar í sept- ember 1986 hefði hann sjálfur farið að missa völd í fyrirtækinu, sem hann hafði stofnað og starfað einn við í fyrstu. Pétur hefði farið að gera hluti sem Ármann hefði enga vitneskju haft um og hafði engin tök á að ráða við, svo sem það að lána fé án þess að kröfur kæmi á móti. Sækjandi spurði hvort Ármann hefði ekkert frumkvæði haft til þess að stöðva þá starfsemi sem hann var ósammála en hann kvaðst hafa ver- ið óánægður og kvartað en enginn gæti ráðið við gjörðir annarra manna. Átti of annríkt til að kanna bókhaldið í sambandi við reikningsskil verð- bréfasjóðsins sagði Ármann að sér hefði enginn tími gefist til að leggja mat á raunvirði eignaliða, þar sem aðeins hefði þá verið rúmur mánuður til þess tíma er starfsemin stöðvað- ist. Sækjandi benti á að ársreikning- ur sjóðsins hefði verið lagður fram í mars en ekki í.júlí eins og reikning- ur sameignarfélagsins og sagði Ár- mann þá að í fyrstu hefði hann talið ársreikninginn réttan en síðan hefði sér aldrei gefist tími til að kanna málið á gagnrýninn hátt. Ekki væri um að kenna trassaskap eða kæru- leysi heldur því að hann hefði átt annríkt við ýmis brýn verkefni í þágu Ávöxtunar og ýmissa félaga þar sem hann sat í stjórn. Hefði hann hins vegar kannað málið til hlítar hlyti hann að hafa komist að þeirri niðurstöðu að eitthvað af kröf- um væri ofmetið í reikningunum. Pétur Björnsson og Reynir Ragnars- son hefðu hins vegar annast mat á kröfum án þess að spyija sig neins. Skarphéðinn Þórisson veijandi Péturs Björnssonar spurði Ánnann hvernig hann mundi lýsa eigin stöðu innan fyrirtækisins Ávöxtunar. Ár- mann kvaðst hafa misst völd smátt og smátt og orðið ljóst að í ótrúlega mörgum málum gengi Pétur fram hjá sér. Ármann kvaðst hins vegar hafa annast daglegan rekstur og tekið á móti viðskiptavinum, en ann- ast verðbréfamiðlun og kröfukaup þótt í stöðugt minni mæli væri. Ár- mann sagði að í samskiptum við meðeiganda sinn hefði hann stöðugt þurft að vægja og sitja á sér. Erfitt hefði verið að vita hvað Pétur væri að gera og á tímabili hefði sér verið ókleift að fá nokkrar upplýsingar um það. Seint á árinu 1987 hefði verið til umræðu að slíta samstarfinu en því miður hefði það aldrei komist í' framkvæmd en eftir það mætti segja að samskipti sín og Péturs hefðu rofnað. Forstjóratitillinn eins og hver annar titill Hins vegar kvaðst Ármann alltaf hafa verið titlaður forstjóri hjá fyrir- tækinu en gaf í skyn að það hefði bara verið eins og hver annar titill. Spumingu um hvort hann bæri þá enga ábyrgð á því hvernig fór svar- aði Ármann með því að þeir sem stæðu í fyrirtækjarekstri bæru alltaf einhveija ábyrgð. í fjórða kafla ákærunnar er Ár- manni og Pétri Bjömssyni gefið að sök að hafa í ávinningsskyni notað vemlegan hluta af fjármunum Verð- bréfasjóðs og Rekstrarsjóðs Ávöxt- unar hf. í þágu einkafyrirtækis síns Ávöxtunar sf. og í þágu fyrirtækja sem það fyrirtæki eða þeir persónu- lega áttu hlut í og valda þannig þeim sem keypt höfðu hlutdeildar- bréf í sjóðunum fjártjóni eða veru- legri hættu á slíku-tjóni. Meðal þess sem tiltekið er er að þeir hafi ekki gert upp einstök viðskipti milli sam- eignarfélagsins og sjóðanna heldur látið bóka þau í opinn viðskiptareikn- ing þannig að 7. september 1988 hafí skuld Ávöxtunar við verðbréfa- sjóðinn numið 52,7 milljónum króna án veðtrygginga. Ármann sagði að það hefði verið álit Péturs, Reynis, Páls Sigurðssonar fyrrum formanns stjórnar sjóðsins og sjálfs sín að þessi viðskipti væru ekki andstæð lögum. Stjórnarformaðurinn vissi ekki um skuldina Ákært er fyrir viðskipti Verðbréf- asjóðs Ávöxtunar hf. við Kjötmið- stöðina sem Pétur, Ármann og eink- afyrirtæki þeirra áttu 45% hluta í; Auk þess sem þeir hafi látið Verð- bréfasjóðinn kaupa sölunótur úr kreditkortaviðskiptum og geymslu- ávísanir af Kjötmiðstöðinni hafí þeir ráðstafað verulegum fjármunum til Kjötmiðstöðvarinnar annað hvort undir því yfirskini að sjóðurinn keypti kröfur á þriðja mann af Kjöt- miðstöðinni eða með beinum pening- alánum til félagsins en hvort tveggja létu þeir síðan bóka í opnum við- skiptareikningi en sú skuld nam 10,3 milljónum þegar starfsemi verðbréfasjóðsins stöðvaðist. Ár- mann kvaðst ekki hafa tekið þátt í þessum viðskiptum og sækjandi spurði þá hvernig hann gæti haldið því fram, þar sem hann hefði verið stjórnarformaður Kjötmiðstöðvar- innar á þessum tíma og setið viku- lega stjórnarfundi. Þrátt fyrir að honum væri kynntur framburður Péturs Björnssonar um að fullkomið samráð hefði verið haft við Ánnann um þessa hluti stóð Ármann við neitun sína. Aðspurður hvað hefði verið rætt á hinum vikulegu stjómarfundum sagði Ármann að rætt hefði verið um stjórnun og stefnu fyrirtækisins en ekki einstaka liði eins og þennan. Aðspurður hvort stjórnin hefði ekki rætt það að Kjötmiðstöðinni væri synjað um bankafyrirgreiðslu sagði Ármann að rætt hefði verið um yfír- drátt og kröfukaup og að leita um það til Ávöxtunar. Hins vegar hefði hann ekki þá séð um fjármál fyrir- tækisins og ekki komið auga á stærð dæmisins fyrr en eftirá. 10. október 1988, fjórum dögum fyrir gjaldþrot Ávöxtunar sf. og Ármanns og Péturs, voru seldar flestar eignir Hughönnunar hf., sem var að 62% í eigu Péturs og Ár- manns, en þar var um að ræða lausafjármuni. Kaupverð var 300 þúsund krónur í peningum og 900 þúsund krónur í víxlum. Pétur Björnsson og Ármann Reynisson eru ákærðir fyrir skilasvik með því að hafa sameiginlega með refsiverðum hætti tekið undir sig andvirði eign- anna og ráðstafað í eigin þarfir, m.a. til greiðslu á skuldum sínum og fyrirtækja sinna enda þótt þeim hlyti að vera ljóst að þetta mundi leiða til gjaldþrots Hughönnunar sem varð gjaldþrota 1. desember 1988. Tók söluverð eigna til eigin þarfa Framkvæmdastjóri Hughönnunar bar hjá lögreglu að þessi sala hefði gert útslagið um að fyrirtækið hefði orðið gjaldþrota. Ármann sagði að söluverðið hefði átt að renna til Ávöxtunar sf. enda hefði félagið verið orðið uppiskroppa með fé. Hann sagði að þessi ráðstöfun fjár- ins hefði ekki verið borin upp á stjórnarfundi í Hughönnun en Hug- hönnun hefði skuldað Ávöxtun mikið fé og hefði kaupverðið átt að renna til Ávöxtunar til að grynnka á þeirri skuld. Ármann svaraði játandi spurningu um að-Hughönnun hefði á þessum tíma skuldað meira en félagið átti og játaði fyrir rétti að hafa tekið 150 þúsund af 300 þús- und króna útborgun til eigin þarfa, vegna vangoldinna launa til sín en á þessum tíma kvaðst hann ekki hafa fengið laun frá Ávöxtun um þriggja mánaða skeið og verið fé- vana. Hann sagði hinn helming út- borgunarinnar hafa runnið til Péturs Bjömssonar. Týndir víxlar Aðspurður hvort Hughönnun hefði átt að greiða laun hans fyrir störf í þágu Ávöxtunar svaraði Ár- mann með því að hann hefði einnig átt inni laun hjá Hughönnun en þar var hann stjómarformaður. Gögn um sölu þessa hafa ekki komið fram í bókhaldi Ávöxtunar en aðspurður sagði Ármann Reynisson að gögnin hefðu verið á skrifstofu Ávöxtunar 27 þegar félagið varð gjaldþrota þótt salan hefði ekki verið færð til bók- ar. Aðspurður hvað orðið hefði um 900 þúsund króna víxlana sem ekki hafa komið fram sagðist Ármann telja að þeir hefðu farið til fasteigna- salans sem annast hefði söluna enda hefði hann átt kröfur á Ávöxtun þar sem hann hefði annast ýmis konar eignasölu fyrir félagið, meðal annars sölu á Ragnarsbakaríi. Fram kom hjá Ármanni að á þessum tíma hefði ætlunin verið að starfsemiHughönn- unar flyttist í húsnæði Ávöxtunar, ekki að fyrirtækið yrði gjaldþrota. Lá við að hafi verið strengjabrúða Ármann kvaðst saklaus af því að hafa tilkynnt hlutafélagaskrá rang- lega um innborgun á 11,1 milljón króna hlutafé til Brauðgerðar Suður- nesja þegar ekkert hlutafé hafði í raun verið innborgað. Lögfræðingur sem unnið hefði fyrir félagið hefði annast málið, útbúið skjalið og farið - með það til hlutafélagaskrár. Ár- mann kvaðst hafa talið að hlutaféð væri í raun greitt enda gengið út frá því að lögmaðurinn gengi löglega frá tilkynningunni. Sækjandi sagði að með undirritun sinni á tilkynning- una hefði hann staðfest að ajlt hlut- aféð væri greitt og minnti Ármann á að hann hefði tekið að sér hlut- verk stjórnarformanns í Brauðgerð Suðurnesja en Ármann sagðist hafa verið settur í það hlutverk og sagði aðspurður að það lægi við að hann hefði verið eins og hver önnur strengjabrúða. Sér hefði hins vegar skilist að skuldum Ragnarsbakarís við Ávöxtun yrði breytt í hlutafé í Brauðgerð Suðurnesja. Vildi forða listaverkum frá skemmdarverkum Loks er Ármann Reynisson ákærður fyrir undanskot eigna með því að hafa skömmu áður en starf- semi sjóða Ávöxtunar stöðvaðist og rúmum mánuði áður en hann sjálf- ur, Pétur Bjömsson og sameignarfé- lag þeirra, varð gjaldþrota, fjarlægt af heimili sínu 37 myndir að verð- mæti 1,5-1,7 milljónir króna, komið þeim í geymslu og leynt þeim uns bústjóri fékk vitneskju um þær. Þetta hafi verið gert í því skyni að skjóta myndunum undan búsmeð- ferð þannig að kröfuhöfum_ nýttist ekki verðmæti þeirra. Ármann kvaðst saklaus af þessu. Á þessum tíma hefði ríkt umsátursástand við heimili hans. Hann hefði sætt hótun- um vegna Ávöxtunarmálsins og ótt- ast inbrot, þjófnað og skemmdarvgrk eftir að hafa áður orðið fyrir þeirri reysnlu. Fyrir sér hefði vakað að forða listaverkum frá skemmdum en ekki að skjóta þeim undan. Sækj- andi rakti að þegar bú Ármanns hefði verið tekið til gjaldþrotameð- ferðar hefði skiptaráðandi áminnt hann um að undanskot eigna gæti haft í för með sér refsingu fyrir hegningalagabrot en Ármann sagð- ist hafa verið í þannig sálarástandi á þessum tíma að hann hefði tæp- lega heyrt helminginn af því sem skiptaráðandi sagði. Hann hefði síð- ar ætlað sér að ráðfæra sig við per- sónulegan lögmann sinn um hvað gera skyldi við myndimar og lög- maðurinn hefði síðan tilkynnt bú- stjóranum um tilvist þeirra og þann- ig hefðu þau, óbeint fyrir sinn eigin tilverknað, komist inn í búsmeðferð- ina. í dag verða yfirheyrðir í sakadómi hinir tveir ákærðu, Reynir Ragnars- son löggiltur endurskoðandi og Hrafn Bachmann kaupmaður, og að því loknu hefjast vitnaleiðslur.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.