Morgunblaðið - 12.10.1991, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 12.10.1991, Blaðsíða 14
14 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 12. OKTÓBER 1991 Minning: Bjarni Sigurðsson frá Mosfelli Fæddur 19. mai 1920 Dáinn 2. október 1991 Góður drengur og vinur frá skólaárum er kvaddur í dag. Það er Bjarni Sigurðsson, sem var prest- ur á Mosfelli í 22 ár, blaðamaður á yngri árum, lauk bæði lögfræði- námi og guðfræðinámi frá Háskóla íslands og fyrir einum 6 árum dokt- orsprófi frá Kölnarháskóla. Trúnað- arstörfin voru óteljandi og ritstörf umfangsmikil. Vel man ég Bjarna í kennslu- stund í 6. bekk í MA þegar hann- stóð upp og spurði um eitthvað sem hann vildi fá skýringu á í sambandi við það sem verið var að fara yfir. Á þessu skeiði sögunnar var tíðar- andinn þannig að nemendur áttu ekki að spyrja heldur svara, og þessi grannvaxni, prúði piltur með stóru spyrjandi augun settist án þess að fá svar. Þetta atvik hefir aldrei gleymst mér og ég fann að Bjarni myndi þroskaðri en við hin og væri kominn í skólann af sönnum áhuga og sterkri námsþrá. Bjarni hélt áfram að spyrja allt lífið og stúdera, bæði heima og erlendis og var áreiðanlega með lærðustu mönnum hér á sínu sviði. Það myndaðist einhver vináttu- þráður á milli okkar Bjarna þegar í skóla, en fundum bar allof sjaldan saman eftir að skóla lauk. Það voru að visu bekkjarhófin sem oft voru bæði skemmtileg og andlega nær- andi, ekki hvað síst þegar spjallað var við Bjarna. Stundum höfum við samband í síma eða bréfleiðis og alltaf var jafn gott að ræða við hann. Bjarni Sigurðsson kynntist lífinu í öllum sínum margbreytileik. Hann varð fyrir djúpri sorg er þau hjónin misstu tvo syni sína unga, þá Hilmi og Guðmund, sem báðir létust um þrítugt. Eftir lifa þrjú börn hans og eiginkona hans, Aðal- björg S. Guðmundsdóttir, sem stað- ið hefir við hlið manns síns í blíðu og stríðu og sér nú á bak hinum góða og gáfaða lífsförunaut. En Bjarni fagnaði líka mörgum sigrum og skilaði mikiu dagsverki, virtur af öllum. Þegar ég heyrði fréttina um lát hans kom mér í hug kort, sem ég sá eitt sinn og sent var fólki í sorg. Hann er ekki dáinn, hann er farinn. Einhvern veginn finnst mér þetta líka eiga við í dag þegar við kveðj- um þennan góða skólabróður. Hann er ekki dáinn, hann er farinn, farinn á undan okkur og ég gæti vel trúað því að hann muni verða á Akureyri þegar þau okkar sem þá standa uppi halda norður á sumri komanda til að minnast 50 ára stúdentsaf- mælisins. Þá verður Bjarna Sig- urðssonar saknað. Við munum ekki sjá hann en ég hefí þá trú að við munum finna hann í sunnanblænum og sólargeislunum í gömlu söngvun- um, þegar rifjaðar verða upp minn- ingar frá ungu árunum fallegu. Bjarni Sigurðsson er farinn. Hann deyr ekki ástvinum sínum en lifir í hjörtum þeirra, þótt söknuður sé sár. Hann lifir einnig í verkum sínum. Bekkjarsystkinin minnast hans með þökk og senda ástvinum einlægar samúðarkveðjur. Anna Snorradóttir Kveðja frá guðfræðideild Andlát dr. Bjarna Sigurðssonar kom mér mjög á óvart. Ég vissi, að hann átti við sjúkdóm að stríða, en grunaði ekki, að hann væri svo langt leiddur. Bjarni var dulur mað- ur og bar ekki tilfinningar sínar á torg. Því talaði hann ekki hátt um sjúkdóm sinn. Hann hafði ætíð virst svo heilsugóður, léttur á fæti og snar í öllum hreyfingum. Lyftuna í háskólanum notaði hann ekki, heldur hljóp í stigunum og blés ekki úr nös. Oft kom hann gang- andi til vinnu í háskólanum frá heimili sínu í Kópavogi. Ég held, að háhn hafði aldrei verið forfallað- ur vegna veikinda allan þann tíma sem hann starfaði við guðfræði- deildina. Dr. Bjarni Sigurðsson var skipað- ur lektor í kennimannlegri guðfræði við guðfræðideild Háskóla íslands frá 1. janúar 1976. Fram að þeim tíma hafði kennimannlegri guð- fræði verið skipt á milli kennara deildarinnar, en árið 1975 fékkst heimild fyrir stöðu í greininni svo að hún komst öll á hendur einum kennara. Kennimannleg guðfræði er mjög víðfeðm. Rækti Bjami starf sitt af mikilli alúð og samviskusemi. Sér- svið hans var kirkjuréttur og starfs- háttafræði og rannsóknir hans voru mestar á því sviði. Um leið leitaðist hann við að afla sér frekari þekk- ingar á öðrum fræðasviðum og gaf út rit og bæklinga til notkunar við kennsluna bæði á sviði sálgæslu.og helgisiðafræða. Var hann vel virkur á fræðasviðum sínum og fékk á grundvelli þess hækkun í stöðu dósents þann 1. nóvember 1981. Afram sinnti hann rannsóknum og fræðastörfum og lauk árið 1985 doktorsprófi í kirkjurétti frá laga- deild Kölnarháskóla og var það mikið afrek af svo fullorðnum manni. Fjallar ritgerð hans um sögu, mótun og nútímamynd ís- lensks kirkjuréttar. Á grundvelli rannsóknarstarfa sinna hlaut hann skipun í prófessorsembætti 1. júlí 1988. Hann hlaut lausn frá emb- ætti fyrir aldurs sakir frá 15. sept- ember 1990, en samþykkti að gegna kennslu enn um sinn, þar til búið væri að ganga frá ráðningu eftirmanns hans. Við höfðum vænst þess að geta notið krafta hans enn um sinn og vonuðumst til að hann gæti sinnt hugðarefnum sínum, þótt hann hefði látið af embætti. Hann átti í smíðum rit um kirkju- rétt og er þörfin fyrir íslenskan kirkjurétt orðin afar brýn. Þá átti hann og í handriti rit um sögu messunnar, um sögu íslensks sálm- akveðskapar og um sögu ferming- arinnar. Dr. Bjarni lagði mikla alúð við kennslu sína. Hann var samvisku- samur maður og mátti' ekki vamm sitt vita. Hann kynnti sér nýjungar í fræðigreinum sínum og leitaðist við að auðvelda stúdentum námið með samningu kennslu- og stuðn- ingsrita. Síðustu skyldu sinni lauk hann helsjúkur aðeins rúmri viku áður en hann dó. Ég átti þess kost að fylgjast með kennslu hans í prédikun. Þar lagði hann sig allan fram og sá það sem sérstaka köllun sína að glæða til- finningu stúdenta fyrir íslenskri tungu, sérkennum hennar, hrynj- andi, orðaforða og orðtökum og líka fyrir sérkennum helgimálsins eða tungutaks kirkjunnar í aldanna rás. Það var afar lærdómsríkt að fylgjast með þessari kennslu. Þarna vann hann þarft og gott verk á tím- um, þegar íslensk tunga á í vök að verjast. Hann þekkti íslenska tungu líka vel og var orðhagur maður bæði í ræðu og riti. Þá var hann ráðhollur um orðalag á ályktunum og bréfum og er ég honum þakklát- ur fyrir margar ábendingar og ráð sem hann gaf mér um framsetningu og orðalag. Árið 1988 var ákveðið að setja á laggirnar sérstaka sáttanefnd innan háskólans og mátti skjóta til hennar málum er vörðuðu ágreining milli stúdenta og kennara. Dr. Bjarni var skipaður formaður þess- arar nefndar og mótaði hann starf hennar og starfsaðferðir. Ég hygg, að sumt hafi verið honum erfitt í þeim viðskiptum, því að hann var viðkvæmur maður og tók erfiðleika annarra nærri sér. Sjálfur fór hann ekki varhluta af mótlæti. Ótímabær dauði tveggja sona var þungbær raun honum og fjölskyldu hans. Þau voru sterk í þeirri raun og sýndu mikið trúar- traust. Dr. Bjarni Sigurðsson skilur eftir sig tómarúm. Mikill er missir frú Aðalbjargar og barna þeirra. Við samstarfsmenn hans í guðfræði- deild biðjum henni og börnum henn- ar huggunar og styrks í þessari sorg. Við kveðjum dr. Bjarna Sig- urðsson í þökk og minnumst hans með virðingu. F.h. guðfræðideildar Há- skóla íslands, Einar Sigurbjörnsson. Bjarni frá Straumi var nafn hans meðal okkar bekkjarsystkinanna. Við aðgreindum hann með nafni bæjarins þar sem hann lék sér í bernsku, frá öðrum heiðursdreng, Bjarna Fertram. Nú eru þeir báðir horfnir og var tæpt ár á milli þeirra. Báðir höfðu þeir skilað miklu og gifturíku ævistarfi. Ennþá á ég í huganum skýra mynd af hinum sviphreina Bjarna frá Straumi þegar ég sá hann fyrst. Við stóðum þá báðir andspænis sama vanda, gagnfræðaprófi utan- skóla við Ménntaskólann á Akur- eyri. Grannur og fremur lágur vexti, brosleitur, talaði skýrt, róm- urinn blíður, hár og snjall. Síðan áttum við eftir að kynnast mjög vel. Þá geisaði stríð í Evrópu - þrúgandi tími fyrir hugsandi ungl- inga og Hitler var að leggja undir sig heiminn. Við Bjarni ræddum oft þau mál og vorum víst samstiga í hatri okkar á Hitler. Svo urðum við stúdentar í miðju stríði. Bjarni var sjálfkjörinn ræðumað- ur okkar bekkjarsystkinanna þegar við komum saman til hátíðahalda á stúdentsafmælum. Síðasta ræðan, sem ég heyrði hann halda, var í kirkjunni á Akureyri þegar við vor- um 40 ára stúdentar. Þá rifjaði hann upp brautskráningardag okk- ar frá skólanum. Við vorum um kvöldið samkvæmt venju í kaffiboði hjá skólameistara. Við vorum að syngja í miðju boði og þá standa allt í einu tveir menn inni á miðju gólfi, Sveinn Bjarman á Akureyri, sem við þekktum öll, og hár og beinvaxinn maður í norskum her- mannabúningi. Þetta var skáldið Nordahl Grieg. Þeir gengu að borð- inu til meistara og heilsuðu honum með handabandi og síðan steig skáldið fram á gólfið, kynnti sig og hóf að lesa kvæði, auðvitað blað- alaust, sem hófst á þessa leiðrldag stár flaggstangen naken blant Ei- svolds grönnende trær. Við urðum vitaskuld mjög hrærð og ekki síst meistari, Sigurður Guð- mundsson, sem stóð upp strax að lestri loknum og hélt þarna óundir- búna þrumandi þakkarræðu á dönsku. Grieg og Bjarman höfðu ekki gert boð á undan sér. Síðan hurfu gestirnir jafn snögglega og þeir komu. Stríðstíminn gat verið einkenni- legur og þá stóðu margar flagg- stengur auðar. Síðan lá leiðin suður í Háskóla íslands. Aðrar leiðir voru okkur lok- aðar þá. Bjarni valdi lögfræði og lauk vitaskuld prófi með ágætum. En hann hafnaði lögfræðistörfum, valdi blaðamennsku. Og hann stóð sig vel þar sem annars staðar, hafði fyrstur manna umsjón með þættin- um Velvakanda í Morgunblaðinu og gerði hann vinsælan. Samhliða blaðamennskunni nam hann guð- fræði og þar hygg ég að hann hafi loks fundið sjálfan sig. Hann var heimspekilega sinnaður, frábær ræðumaður og trúaður. Séra Bjarni Sigurðsson var skör- ulegur og dáður prestur á Mosfelli í Mosfellssveit í 22 ár, eini klerkur landsins að ég hygg sem bæði var lögfræðingur og guðfræðingur. Því næst réðst hann sem kennari við guðfræðideild Háskóla íslands og endaði þar sem prófessor og doktor í kristinrétti. Ferill séra Bjarna Sigurðssonar lá fram og upp, ekki af því að hann bæri við að klifra eða ota sér áfram heldur fyrir gáfur og mannkosti. Hann var ákaflega fjölhæfur og því lá ekki í augum uppi hvaða leið hann skyldi velja sér þegar hann kom í háskólann. Hann hefði getað orðið ágætur málafærslumaður eða dómari og blaðamaður var hann frábær, en þessi störf fullnægðu honum ekki. Guðfræði og prestþjón- usta hugnuðust honum betur, senn- ilega af því að hvort tveggja krefst fórna. Honum var sælla að gefa en þiggja. Bjarni kvæntist góðri konu, Aðal- björgu Sigríði Guðmundsdóttur frá Kirkjubóli í Norðfirði. Þau eignuð- ust 5 börn en tveir synir þeirra lét- ust uppkomnir. Ég votta hinni eftir- lifandi fjölskyldu djúpa samúð, því að mikils er misst. Allir sem kynnt- ust vel Bjarna frá Straumi sakna hans sárt. Eiríkur Hreinn Finnbogason Kveðja frá Reykjalundi Það er lán Reykjalundar að frá upphafi starfseminnar hafa sóknar- prestar að Mosfelli sýnt henni ein- lægan áhuga og alúð. Ekki hafa þeir einungis sinnt fúsu geði kirkju- legu starfi á staðnum heldur ávallt boðnir og búnir að láta vistmönnum og starfsmönnum í té þá prestsþjón- ustu sem kallað hefur verið eftir hverju sinni. Það er trúlega á fárra vitorði nú orðið að það var séra Hálfdán Helg- ason, þáverandi Mosfellsprestur og prófastur í Kjalarnesprófastsdæmi, sem fyrstur átti hugmyndina að nafninu Reykjalundur. í samtíð- arheimild um opnun Vinnuheimilis SIBS 1. febrúar 1945 segir m.a.: „Séra Hálfdán Helgason prófastur hafði lagt til að að staðurinn yrði nefndur Reykjalundur og miðstjórn- in samþykkti nafnið." Og síðar um opnunarathöfnina: „Því næst vígði séra Hálfdán staðinn, bauð hann íbúana velkomna í umdæmi sitt og árnaði stofnuninni allra 'heilla." (Árni Einarsson og Oddur Ólafsson í ársriti SÍBS, Berklavörn 1945.) Séra Hálfdán andaðist fyrir aldur fram árið 1953. Árið 1954 varð séra Bjarni Sigurðsson sóknarprest- ur að Mosfelli og þjónaði Lágafells- prestakalli, þar með Reykjalundi, til ársins 1976. I 22 ár messaði séra Bjarni á Reykjalundi, ekki aðeins á stórhá- tíðum heldur einnig þeim sem minni kallast, og sinnti prestsverkum, skírði, gifti og jarðsöng. Alltaf hlýr og tilgerðarlaus, einlægur. Ekki duldist að séra Bjarni var vitur og bjó yfir þeirri tæru speki sem hverj- um og einum er unnt að skilja. Hann gat því miðlað og kunni þá list. Enda þótt séra Bjarni bæri alla kosti sóknarprests bjó í honumn spurult eðli vísindamanns og löngun til að koma fræðunum til skila þeim sem hlýða vildu. Þessir þættir sam- ofnir voru rót þess að hvórki vílaði hann fyrir sér að hefja framhalds- nám erlendis, kominn að fimmtugu, sem hann stundaði með hléum fram á sextugsaldurinn, né heldur áð söðla um frá starfi sóknarprests í starf kennara við guðfræðideild Háskóla íslands. Gerðist það í byrj- un árs 1976 en þó sinnti hann pre- stakallinu áfram fram á sumar. Sóknarbörnin söknuðu hans en bót er að þeir hafa reynst góðir menn og sóknarprestar sem á eftir komu. Að leiðarlokum flyt ég þakkir fyrir velvild séra Bjarna til Reykja- lundar, fyrir ástúðlega þjónustu hans til handa vistmönnum þar og sóknarbörnum. Jafnframt innilegar samúðarkveðjur frá Reykjalundi til frú Aðalbjargar og barna þeirra hjóna. Haukur Þórðarson Kveðja úr Brautarholtssókn Við skyndilegt fráfall sr. Hálf- dans Helgasonar, hins ástsæla pró- fasts á Mosfelli vorið 1954, var efnt til prestskosninga í Lágafellssókn eins og lög gerðu ráð fyrir. Um- sækjendur voru margir ágætir kennimenn, eldri sem yngri. Þar á meðal var nýútskrifaður guðfræði- kandídat, lágvaxinn og grannholda, hógvær í framkomu og horfði fast í augu þess sem hann heilsaði. Það hafði hann umfram keppinauta sína að hafa einnig lokið prófi í lög- fræði, enda mikill námsmaður, sem síðar. lauk doktorsprófi í guðfræði. Ekki er þess að vænta að lög- fræðin hafí vegið þungt í kosninga- baráttunni, en sigurorð bar ungi maðurinn af væntanlegum starfs- bræðrum sínum, var vígður til Mos- fellsprestakalls og þekktur æ síðan sem sr. Bjarni á Mosfelli. Virtur kennimaður, með næmt auga fyrir lífi fólks og umhverfi þess. Sr. Bjarni þjónaði Brautarholts- sókn í 21 ár uns sóknin færðist til Reynivallaprestakalls með nýrri skipan prestakalla. Samstarf sr. Bjarna og safnaðar var alla tíð sem best verður á kosið og hann var góður gestur, jafnt í gleði sem sorg. Eftirminnilegar eru tækifærisræður hans á þorrablótum fluttar á kank- vísan og hlýjan hátt. Honum var tamt að tala til barna og unglinga og sinnti æskulýðsstarfi af árvekni. Þessa virka starfs sr. Bjarna verður ekki maklega minnst nema getið sé virkrar þátttöku frú Aðal- bjargar, sem ætíð fylgdi manni sín- um til prestsverka og annars sem prestskonu sæmir. Henni og eftirlif- andi börnum þeirra eru sendar inni- legar samúðar- og þakkarkveðjur. Hugur hlýrra minninga og þakk- lætis fylgir sr. Bjarna héðan frá Brautarholti á útfarardegi. Blessuð sé minning hans. Jón Ólafsson Kveðja frá Blaðamannafélaginu Á aðalfundi Blaðamannafélags- ins fyrir réttu hálfu ári, var séra Bjarni Sigurðsson mættur að venju, kvikur og léttur í spori. Bæði félag- ið og séra Bjarni stóðu þá frammi fyrir merkum tímamótum, því hann hafði ákveðið að láta af störfum í siðanefnd félagsins. Þar hafði hann átt sæti allt frá því hún var sett á laggirnar fyrir rúmum 26 árum, lengst af sem formaður. Enginn annar hafði svo lengi gegnt jafn ábyrgðarmiklu trúnaðarstarfi fyrir Blaðamannafélagið og séra Bjarni. Það var þakklátt verk að fá að heiðra hann á þessum tímamótum og þakka honum óeigingjörn störf í þágu félagsins í rúman aldarfjórð- ung. Þótt séra Bjarni væri lítið fyr- ir slíkar uppákomur, þá vissu allir sem til hans þekktu, að starf hans í siðanefnd Blaðamannafélagsins var honum afar hugleikið og unnið af mikilli ábyrgð og alvöru. Fáir aðrir voru betur til þess fallnir að hafa -forystu á þeim vettvangi en einmitt hann. Víst er að samviskusamari maður en séra Bjarni var vandfundinn og það var ekki síst styrkur fyrir Blað- amannafélagið. Hann var hæglátur, drenglyndur og þó fyrst og fremst sanngjarn I sínu starfi. Blaðamannafélag íslands vill með þessum orðum þakka séra Bjarna fyrir hans ágætu störf um leið og það sendir eiginkonu og ættingjum samúðarkveðjur. Lúðvík Geirsson, form. BÍ. Kveðja frá Félagi guðfræðinema Sr. Bjarni Sigurðsson, prófessor, er látinn. Fregnin barst undirritaðri við altarisgöngu guðfræðistúdenta í kapellu Háskóla íslands í liðinni viku. Við lutum höfði og minntumst hans með virðingu og þökk. Sr. Bjarni var upphafsmaður hinnar vikulegu morgunmessu stúdenta og kennara í guðfræðideild, sem upp- hófst veturinn 1977, ári eftir að hann var skipaður lektor við deild- ina. Vænt þykir mér um samstarfið við sr. Bjarna er hann þáði glaður undirleik við sálmasöng.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.