Morgunblaðið - 11.06.1997, Page 31

MORGUNBLAÐIÐ
MINNINGAR
MIÐVIKUDAGUR 11. JÚNÍ 1997 31-
ERLA
ÞÓRARINSDÓTTIR
EGILSON
+Erla Þórarins-
dóttir Egilson
fæddist í Reykjavík
24. janúar 1912.
Hún lést á heimili
sínu 3. júní síðast-
liðinn.
Foreldrar henn-
ar voru Elísabet
Guðrún Halldórs-
dóttir Egilson, f.
15.8. 1888, d. 2.10.
1957, og Þórarinn
Böðvar Egilson, út-
gerðarmaður og
framkvæmdastjóri
í Hafnarfirði, f.
3.11. 1881, d. 22.7. 1956. Erla
átti eina systur Maríu Dóru
Egilson, f. 12.4. 1916, d. 18.3.
1965.
Erla giftist 7. febrúar 1935
Ólafi Geirssyni, aðstoðaryfir-
lækni á Vífilsstöðum, f. 27.5.
1909, d. 22.7. 1965. Hann var
sonur Guðbjargar Gísladóttur,
f. 7.10. 1890, d. 15.12. 1957, og
Geirs Halldórssonar, bónda og
síðar kaupmanns í Reykjavík,
f. 29.12.1884, d. 2.4.1971. Erla
og Ólafur eignuðust þrjú börn:
1) Þórarinn Böðvar, f. 20.3.
1935, yfirlæknir í Reykjavík,
kvæntur Björgu Ólafsson, f.
25.1. 1946 í Noregi.
2) Skúli, f. 12.4.
1940, framkvæmda-
stjóri í Reykjavík,
kona hans er Sigrún
Margrét Ragnars-
dóttir, f. 22.7. 1942.
3) Elísabet Erla, f.
7.12. 1942, búsett í
Kaupmannahöfn,
gift Olaf Bjarne
Paulson, f. 22.7.
1940, prófessor og
yfirlækni í Kaup-
mannahöfn. Barna-
börn eru 13 og
barnabarnabörn 12.
Erla ólst upp í Hafnarfirði,
lauk námi frá Flensborgar-
skóla og vann við skrifstofu-
störf í Akurgerði hf. hjá föður
sínum. Erla og Ólafur bjuggu
í Danmörku frá 1936-1939 en
eftir það lengst af í Hafnar-
firði og á Vífilsstöðum. Eftir
að Ólafur féll frá í júlí 1965
fluttist hún til Reykjavíkur og
bjó þar til dauðadags. Erla
starfaði hjá Rauða krossi ís-
lands sem sjúkravinur i rúm 20
át\
Útför Erlu fer fram frá Dóm-
kirkjunni í dag og hefst athöfn-
in klukkan 15.00.
Amma var amma fleiri barna en
barnabömin voru. Sum kölluðu hana
ömmu vegna þess að hún hafði ver-
ið foreldrum þeirra sem mamma,
önnur böm kölluðu hana ömmu
Erlu. Hún var amma Erla. Ég var
skírð í höfuðið á henni, við voram
alnöfnur. Reyndar var hún skírð
Sesselía Erla, en hún mátti ekki
heyra á fyrra nafnið minnst. Sessel-
ía var amma langömmu minnar,
mamma Halldórs Þórðarsonar, afa
hennar ömmu í móðurætt. Hann
stofnaði Félagsprentsmiðjuna
ásamt öðram, og var með bókband
í húsinu á horni Skólavörðustígs og
Bankastrætis þar sem nú er hatta-
búð. Sesselía hafði vitjað afa, lang-
afa, pabba ömmu, í draumi. Þórar-
inn Egilson og Elísabet Halldórs-
dóttir höfðu misst fyrsta barnið sitt
áður en amma fæddist. Nafngiftinni
fylgdi blessun Sesselíu, en hún var
annáluð fyrir lækningarmátt og
þekkingu.
Amma var önnur Erlan á ís-
landi. Sú fyrsta var dóttir Einars
Benediktssonar þjóðskálds. Amma
var líka elsta Erlan. Bamavagninn
sem hún var keyrð í sem lítið bam,
var fyrstur sinnar tegundar í Hafn-
arfirði. Þá vora varla gangstéttir
og fólk fór ferðir sínar ríðandi.
Langafi var útgerðarmaður, he-
stakarl og bókasafnari. Hann var
líka „túramaður" sem las ljóð og
vildi láta lesa fyrir sig. Amma byrj-
aði snemma að lesa fyrir föður sinn.
Hún las mikið, lærði og skildi og
kunni ógrynni. Henni fylgdi litterert
innsæi.
Með ömmu Erlu fer heilt tímabil
af sögu, lífsháttum og gildum, sem
hún og hennar samferðarmenn
hafa skapað og lifað. Hún var mik-
ill íslendingur, föðurlandssinni, en
einnig heimskona. Á árunum fyrir
stríð bjó hún í Danmörku, með afa,
Ólafi Geirssyni lækni sem þá var
að læra til sérfræðings og Doja
litla. Hún hafði verið þar áður á
grautarskóla og kunni að búa til
heimsins bestu blómkálssúpu. Hún
sagðist ekki geta hugsað sér að búa
annars staðar en á íslandi. Hér
voru hennar rætur, saga og menn-
ing, tungan, og landið sem hún
elskaði. Heima hjá henni voru bæk-
ur, málverk, mublur og gamlir hlut-
ir, sem allt á sögu. Amma vildi
gamla dótið sem hafði sál, frekar
en nýtt. Fjölskjldusöguna kunni
hún, jafnt sem Islendingasögurnar
og mér finnst sem líf hennar spanni
allavega 200 ár.
Ég hvatti hana stundum til að
skrifa, eins konar ævisögu, því hún
var vel skriffær og nákvæm í sinni
frásögn. Ég vildi óska þess að hún
hefði gert það, vegna þess að hún
hafði frá mörgu að segja, en amma
vildi ekki vera opinber persóna, ekki
láta á sér bera. En það var eftir
henni tekið, hún hafði sterkan per-
sónuleika.
Nálægð við barnslegheit loðir við
ömmu, að einhverju leyti varð hún
aldrei fullorðin. Henni fylgdu hug-
tök eins og „þæg“ og „óþæg“. Hún
var vanaföst og hún var trygglynd.
Á afmælum hennar komu vinir, vin-
konur og frænkur saman um hávet-
ur, alhvíthærðari með áranum, og
drakku heitt súkkulaði úr bollunum
með gullröndinni, sem langamma
hafði átt, stundum bragðbætt með
koníaki.
Minningarnar vefa myndir.
Amma að fara í siglingu, að koma
heim aftur með Gullfossi, hafnar-
bakkinn. Fjaran, amma að synda
útí hafsauga, það sést ekki lengur
í sundhettuna, pabbi og afi eru
farnir að hoppa af angist. Amma
að ganga, hún horfir uppí loft, afi
Ólafur segir við Doja, Skúla og
Bessý, börnin þeirra, sjáið þið,
bráðum dettur mamma ykkar, og
hún datt. Amma marin, amma með
sólgleraugu. Með ömmu í Land-
mannalaugum, í Flatey. Jól hjá afa
og ömmu á Vífilsstöðum. Fara með
brúsann útí bú að ná í mjólk. Amma
hrædd við beljur, það er víst í gen-
unum, Benedikt afabróðir var það
líka. Ámma að tala við hunda. Gest-
ir í eldhúsinu hjá ömmu, sjómenn,
sjúklingar, læknar og leigubílstjór-
ar, Haukur pressari og fleiri fjöl-
skylduvinir. Amma að fara með
bænina hans langafa Sveinbjarnar
fyrir litlu stelpuna sína, nú legg
ég augun aftur, ó, guð, þinn náðar
kraftur, mín veri vörn í nótt. Æ
virzt mig að þér taka, mér yfir láttu
vaka þinn engil, svo ég sofi rótt.
Amma dó eins og hún hafði lifað,
heima hjá sér, sjálfstæð, með reisn
fram í það síðasta. Á fjórðu hæð í
lyftulausu húsi, með útsýni yfir
heiminn, eins og kapteinninn í
brúnni. I vor þegar hún var að sort-
era, ganga frá, gefa og fleygja dóti
og drasli, sagðist hún vera að gera
sjóklárt. Nú siglir hún yfír í aðra
veröld þar sem afí mun taka á móti
henni eftir 32ja ára aðskilnað. Það
verður fögnuður.
Ég get bara vitnað í ömmu og
reynt að fara eftir hennar visku
„það sem mestu skiptir er að eiga
góðar minningar og að vera sáttur
við sig, því það losanr enginn við
sjálfan sig“.
Erla Þórarinsdóttir.
Mig langar til að minnast Erlu
vinkonu minnar, sem nú er látin.
Erla var vinur okkar systkinanna
gegnum lífið og hafði sterk áhrif á
okkur í uppvextinum. Hún lagði sig
fram um að gera rétt í litlu og stóru
og reyndi að kenna okkur hið sama.
Við kynntumst Erlu og fjölskyldu
hennar nokkrum árum eftir að við
fluttum heim frá Danmörku eftir
stríðslok. Erla og Ólafur Geirsson
höfðu einnig dvalið í Danmörku
eins og títt var um íslenska lækna
og fjölskyldur þeirra í þá daga. Þau
komust heim fyrir stríð 1939 ásamt
Þórarni (Doja) elsta syni sínum en
Skúli og Bessý voru þá ekki fædd.
Mikil vinátta var með fjölskyld-
unum og heimboð tíð bæði á Víf-
ilsstöðum og í Eskihlíð. Við Bessý
urðum góðar vinkonur og hefur sú
vinátta haldist fram á fullorðinsár.
Við Siggi bróðir áttum annað heim-
ili hjá Erlu og Ólafi á Vífilsstöðum.
Við vorum ævinlega velkomin og
þar var jafnan gaman að vera. Oft
var þar mannmargt um helgar,
börn vina og ættingja, heill skari
af krökkum bæði úr Hafnarfirði og
Reykjavík. Húsmóðurinni fannst
það ekkert tiltökumál að taka við
þessari hjörð og stjórnaði öllu af
skörungsskap. Minnisstæðir eru
göngutúrarnir í hrauninu. Erla var
þar fremst með hópinn á eftir sér.
Oft var gengið hratt og hressilega,
en ef kýr heyrðist baula gat göngu-
túrinn endað með harðahlaupum
heim, Erla fremst í flokki. Því þó
að Erla væri hetja sem aldrei sýndi
merki hræðslu, var henni þó brugð-
ið ef belja heyrðist baula.
Það vora ófáar helgar sem við
Bessý vorum annað hvort heima hjá
mér í Eskihlíðinni eða á Vífílsst-
öðum, sem mér fannst nú alltaf ólíkt
skemmtilegra. Hælið með sjúkling-
um og starfsfólki var sannkallaður
ævintýraheimur, líka fjósið með 70
beljum, að maður tali nú ekki um
litríka persónuleika eins og vin okk-
ar Hauk pressara, sem alltaf kom
í heimsókn og hafði ráð undir rifi
hveiju.
Siggi bróðir var ekki síður tíður
gestur á heimilinu en ég. Hann
dvaldi hjá Erlu og Ólafi í veikindum
móður okkar og upp frá því hét
Ólafur Óli pabbi. Seinna eftir að við
systkinin urðum fullorðin og Ólafur
var dáinn, náði vinátta Erlu og
umhyggja einnig til maka okkar og
barna. Hjá okkur var hún alltaf
amma Eria. Frá því að hafa lesið
með Sigga og spilað Fimmhundrað
í gegnum landsprófíð, kom röðin
síðan að yngri kynslóðinni. Það vora
alltaf spil til taks hjá ömmu Erlu
og mikil spilagleði ríkti.
Erla var aðsópsmikil kona, greind
og fljót að koma fyrir sig orði. Hún
var mikið samkvæmisljón og þar
nutu þessir hæfileikar sín, aldrei var
lognmolla nálægt henni. Ymsir supu
hveljur. Tiygglyndi, stolt og sjálf-
stæði voru mjög einkennandi þættir
í fari Erlu. Hún lagði sig fram við
að gæta réttsýni í skoðunum og
hafði mikla óbeit á allri hentistefnu
og gat þá oft verið ómyrk í máli
ef henni var misboðið. Erla var mjög
víðlesin og mikill ljóðaunnandi og
bar allt hennar tal og tilsvör sterk
merki þess.
Hið skyndilega fráfall Ólafs Geirs-
sonar var mjög sársaukafullt fyrir
Erlu. Hún hélt áfram að lifa lífinu
fyrir þau bæði og maður skynjaði
alltaf nálægð Ólafs hjá Erlu. Oft
sagði hún að hún vissi að sá tími
myndi koma að hann sækti sig og
vora ýmsar dagsetningar öðram
fremur ofarlega á baugi.
Ég og fjölskylda mín minnumst
með þakklæti liðins tíma með Erlu
og vottum Doja, Skúla, Bessý og
fjölskyldum þeirra samúð okkar á
skilnaðarstund.
Sif Sigurðardóttir.
Nokkur kveðju- og þakkarorð til
gamallar vinkonu. Frú Erla Egilson
er gamall vinur í tvennum skiln-
ingi. Hún bar vissulega æviár og
reynslu umfram mig en vinátta okk-
ar varði í tæp 30 ár. Það fór vel á
með okkur strax frá fyrstu kynnum
og hún kallaði það að við værum
andlega skyldar. Börn hennar hafa
líka verið mér og mínum kærir vin-
ir bæði í lífi og starfi.
Með ræktarsemi sinni ávann Erla
sér titilinn amma Erla á fleiri heim-
ilum en mínu. Alltaf mundi hún
afmælisdaga okkar og ekki bara
elsta barnsins sem á sama afmælis-
dag og hún. Sá drengur var reyndar
einn af mörgum óstýrilátum sem
Erla bræddi og dásamlegt var þegar
slíkir sátu lotningarfullir við borð-
stofuborðið og drukku te úr postul-
ínsbolla með aldargamalt silfur
uppdúkað fyrir selskapið. Erla taldi
ekki eftir sér ferð til útlanda til að
vera skírnarvottur hans þegar þar
að kom. Alltaf lagði hún gott til
þegar breytingar urðu í fjölskyldu
minni og eignaðist vináttu okkar
allra.
Erla var stórlynd kona og skoð-
anaföst. Sjálfstæði og sjálfræði
bæði ríkja og ekki síður einstakl-
ingsfrelsi var henni kappsmál.
Henni var mikið í mun að vera sjálfri
sér samkvæm og lá yfírleitt ekki á
skoðun sinni. Lífíð er línudans, sagði
hún gjarna, þegar sigla þurfti milli
skers og bára. Erla fékk að fara
eins og hún sjálf óskaði sér, heima
1 Eskihlíð vitandi af Hlíðaskóginum
í blóma eins og hún kallaði trjárækt-
ina sem blasti við úr eldhúsglugga-
num.
Far vel, kæra vinkona.
Birna Jónsdóttir.
Það verður víst ekki deilt við dóm-
arann um að þegar maður er sjálfur
að verða hálfsextugur, er það lífsins
gangur að vinum foreldra manns og
manns sjálfs í æsku, fækkar hér jarð-
vistarmegin. Þannig trega ég nú
Erlu mína, sem reyndist mér stund-
um sem önnur móðir á bemskuáram
og bauð mér svo oft til gistingar á
heimili sínu og Ólafs á Vífílstöðum,
að bömin þeirra era mér sem önnur
systkini. Ég fékk það aldrei á hreint
og nú er það orðið of seint, hvort
það var Erla sem fékk mig lánaðan,
eða hvort mamma sendi mig til Erlu
í eins konar útlegð, er fyrirferðin á
mér gekk fram af henni. A.m.k.
minnir mig að Erla hafí gjaman
haldið uppi vömum fyrir mig og
sagt móður minni að á Vífílsstöðum
væri ég eins og engill. Á móti pass-
aði ég Erlu fyrir beljunum, sem henni
stóð einhver stuggur af. Ólafur heit-
inn Geirson og faðir minn, Jón Sig-
tryggsson, vora vinir í litlum lækna-
hópi sem fyrir hálfri öld eða svo var
í forystu í uppbyggingu og mótun
heilbrigðisþjónustu nýja lýðveldisins.
Þeir unnu allir slíkan vinnudag og
bára svo léleg laun úr býtum fyrir,
að læknar í dag myndu ekki trúa
því, þótt þeir sæju það svart á hvítu.
Þjóðin stendur í mikilli þakkar-
skuld við þessa menn og konumar,
sem stóðu eins og klettar við hlið
þeirra og létu ekki endalaus útköll,
vaktir, vitjanir og fundi á sig fá.
Þegar litið er aftur til þessara daga
er minningin um Erlu innilega björt
og skemmtileg, vegna þess að þann-
ig var hún sjálf. Útgerðarmanns-
dóttirin úr Hafnarfirði bjó yfír svo
leiftrandi útgeislun að hún varð oft-
ar en ekki miðpunktur samræðna
er vinahópurinn kom saman. Og
ekki var alltaf lognmolla í kringum
hana, því þótt hún væri alin upp
við togaraútgerð og lúxuslíf og
gerðist svo læknisfrú, var hún þræl-
róttæk og alltaf að hugsa um þá
sem minna máttu sín. Einu sinni
lánsði hún meira að segja kommum
nafnið sitt á framboðslista ásamt
Halldóri Laxness og vora þau tvö
kölluð nytsamir sakleysingjar af
pólitískum andstæðingum. Ætlaði
maður sér að rökræða við frú Erlu
var eins gott að hafa sitt á hreinu.
Þegar ég var fullorðinn maður, orð-
inn blaðamaður á Morgunblaðinu
átti hún það til að taka þennan
„fósturson" sinn í karphúsið um eitt
og annað sem henni mislíkaði í skrif-
um útbreiddasta blaðs þjóðarinnar
og þótt ég þætti þokkalega máli
farinn og sjálfur með munninn fyrir
neðan nefíð, dugði það ekki alltaf til.
Eitthvað var það í fari þessarar
góðu konu, sem laðaði mig svo að
henni sem barn að aldri, að ég var
tilbúinn til að yfirgefa móður mína
blessaða fyrirvaralaust, hvenær sem ■é.
Vífílsstaðaferð bauðst. í bland var
þetta auðvitað góðmennska Erlu og
gleði ásamt vináttu við Doja, Skúla
og Bessí og ævintýraljóminn yfir
víðáttunni og frelsinu á Vífilsstöð-
um. Þá voru Vífilsstaðir sannkölluð
sveit með fjósi, hlöðu og „alligræ".
Og svo var það Ólafur Geirsson,
sallarólegur, traustur og hlýr. Hann
var veiðifélagi föður míns í Laxá í
Aðaldal í fjölda ára, þar til hann
féll frá langt um aldur fram, öllum
harmdauði. Síðar urðu Doji og Skúli
veiðifélagar okkar feðganna ásamt
dansk-íslenska sendiherrasyninum,
dr. med. Olaf Paulsyni prófessor,
yfírlækni í Kaupmannahöfn, eigin-
manni Bessíar. Þannig hafa tengslin
og vináttan haldist í áranna rás.
Síðustu árin hittumst við helst í
afmælum og á öðrum tyllidögum
og alltaf var hún jafn eitilhress og
bjó 85 ára ein í Eskihlíð 10 á 4.
hæð. Þar kom kallið fyrirvaralaust
í eldhúsinu, á sama hátt og móður
mín kvaddi fyrir tæpum 20 áram,
en báðar höfðu þær vinkonurnar
fyrir löngu pantað þennan ferða-
máta hjá æðri máttarvöldum.
Ég sakna hennar með ljúft þakk-
læti í huga, en samgleðst henni með
hve flott hún fékk að fara. Fjölskyld-^
unni allri sendi ég samúðar og vinar-
kveðjur.
Ingvi Hrafn Jónsson.
Hún Erla vinkona mín góða er
látin. Við voram góðir vinir og áttum
margar skemmtilegar stundir sam-
an, þótt aldursmunurinn væri rúm
60 ár. Ég átti heima í Eskihlíðinni
á fjórðu hæð beint á móti Erlu, og
strax og ég lærði að ganga þá lab-
baði ég og bankaði upp hjá henni
og alltaf hleypti hún mér inn og gaí*-
mér kex og mjólk.
Við voram þijú systkinin og
stundum bað mamma Erlu að hlusta
eftir okkur, þegar hún þurfti að
skreppa aðeins frá. Þá var opið á
milli, og alltaf var Erla tilbúin að
ljá okkur eyra. Eitt sinn sagði
mamma við Erlu: „Ef Óli litli vakn-
ar, gefðu honum þá pelann sinn.“
Þegar mamma kom heim sagði Erla:
„Óli minn vaknaði og læknar segja
að það sé ekki gott að venja börn
of mikið á pelann svo ég gaf honum
bara kex í rúrnið."
Ég flutti úr Eskihlíðinni fyrir 15
áram, aðeins fímm ára gamall, en
við Erla höfum alltaf haft samband.
Alltaf var gaman að heimsælqat.
hana, hún hafði frá svo mörgu að
segja.
Eg heimsótti Erlu ætíð á Þorláks-
messu og fengum við okkur mjólk
og kex saman og skiptumst á að
segja hvort öðra frá því sem á daga
okkar hafði drifið frá því að við
sáumst síðast.
Þrátt fyrir háan aldur og þó nokk-
um eril mundi Erla ætlð eftir af-
mæli mínu, 3. nóvember, en það var
einnig afmælisdagur föður Erlu sem
hét Olafur eins og ég.
Ég kveð þig nú, elsku Erla mín,
og þakka þér fyrir stundimar sem
við áttum saman. Hin ljúfa minning
um þig mun fylgja mér alla ævi.
Ég og foreldrar mínir sendurw -
öllum aðstandendum okkar innileg-
ustu samúðarkveðjur.
Ólafur Helgi Ingason.
Sérfræðingar
í blóniuskrevtingum
við öll tækifæri
Skóla\(»rf)ustíg 12.
á horni Bergstaðastrætis.
sími 551 9090