Morgunblaðið - 22.07.1998, Qupperneq 25

24 MIÐVIKUDAGUR 22. JÚLÍ 1998
MORGUNBLAÐIÐ
MORGUNBLAÐIÐ
STOFNAÐ 1913
ÚTGEFANDI
FRAMKVÆMDASTJÓRI
RITSTJÓRAR
Árvakur hf., Reykjavík.
Hallgrímur B. Geirsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
TÍMI
TÓNLISTAR
SUMARIÐ ER orðið tími tónlistar hér á landi. Við eig-
um því að venjast að menningarviðburðir eigi sér flest-
ir stað á veturna; þá er jú mest líf í leikhúsunum, bókaút-
gáfunni, Operunni og Sinfóníunni. En nú er svo komið að
hreint ótrúlegur kraftur færist í íslenskt tónlistarlíf á
sumrin, raunar svo mikill að menn vita vart hvaðan á sig
stendur veðrið.
Hér er vísað til allra þeirra tónlistarhátíða og tónleikar-
aða sem standa landsmönnum til boða á sumrin og hljóta
að teljast með merkilegri menningarfyrirbærum á okkar
norðlæga bóli. AUar þessar hátíðir eru til komnar einungis
fyrir elju og áhuga hins mergjaða tónlistarfólks okkar og
iðulega að meira eða minna leyti kostaðar með sjálfsaflafé
og framlögum úr atvinnulífinu.
Elsta hátíðin er sennilega Sumartónleikar í Skálholts-
kirkju sem standa nú yfir 24. árið í röð. Hátíðum sem
þessum hefur svo fjölgað mjög síðustu ár, nægir þar að
nefna Sumartónleika á Norðurlandi sem eiga sér nú tólf
ára sögu, árlega kammertónleikahelgi á Kirkjubæjar-
klaustri sem hóf göngu sína 1991 og í fyrrasumar var
stofnað til tveggjá nýrra hátíða, Reykholtshátíðar, þar
sem lögð er áhersla á að kynna framúrskarandi erlenda
listamenn, og tónlistarhátíðarinnar „Bjartra sumarnótta" í
Hveragerði. Og sömuleiðis mætti nefna fjölmargar tón-
leikaraðir yfir sumartímann sem vakið hafa verðskuldaða
athygli og allar eiga sér nokkurra ára sögu, svo sem Su-
markvöld við orgelið í Hallgrímskirkju og sumartónleikar
í Dómkirkjunni og Stykkishólmskirkju.
Athygli vekur að flestar þessara hátíða eru haldnar utan
Reykjavíkur og mynda þannig mjög gott mótvægi við
vetrarstarfið þegar langflestir tónlistarviðburðir eiga sér
stað innan marka borgarsvæðisins. Það leikur enginn vafi
á því að hér er um geysilega mikilvægt starf að ræða sem
ber margumtalaðri grósku í íslensku tónlistarlífí gott vitni.
Um leið og þakkir eru færðar þeim sem hlut eiga að máli
skulu landsmenn hvattir til þess að láta tóna sumarsins
ekki fram hjá sér fara.
KENNARALAUN OG
FRAMMISTAÐA
BREZKA ríkisstjórnin hefur hreyft hugmyndum um að
tengja laun kennara við frammistöðu. Þessum hugmynd-
um hefur verið illa tekið af kennarasamtökum þar í landi.
Þegar kjaradeila kennara stóð sem hæst á síðasta ári voru
viðraðar hugmyndir um það, m.a. hér í Morgunblaðinu, að
æskilegt væri að samkeppni skapaðist á milli sveitarfélaga
um beztu kennarana, sem um leið yrði til þess að hækka laun
þeirra. Slíkum hugmyndum var heldur ekki vel tekið af tals-
mönnum kennarasamtaka hér.
Þessi afstaða er á misskilningi byggð. Kennarar eru mis-
jafnir starfsmenn eins og allir aðrir. Sumir eru mjög góðir,
aðrir slakari. Þennan mismun á starfsmönnum er að finna í
öllum greinum atvinnulífsins og ekkert óeðlilegt við það.
Almennari skilningur er á því en nokkru sinni fyrr hve
mikilvægt starf kennara er. Það getur í mörgum tilvikum
skipt sköpum um farsæld og framtíð nemenda. Fólk gleymir
aldrei sínum beztu kennurum, hversu gamalt sem það verð-
ur.
Það hlýtur að vera kennarastéttinni til hagsbóta að tekið
verði upp hvetjandi launakerfí, sem umbuni þeim, sem sýna
bezta frammistöðu í starfi. Það er hinum beztu hvatning og
örvar aðra til þess að bæta sig í starfi. Ætla má að að það sé
engin tilviljun að hugmyndir á borð við þessar kvikni bæði í
Bretlandi og á íslandi og vafalaust víða annars staðar. Kenn-
arasamtökin eiga ekki að standa gegn slíkum umbótum held-
ur taka þátt í að hrinda þeim í framkvæmd.
Áform Hringrásar um brotajárnsvinnslu í Hvalfirði mæta andstöðu
ÞETTA er sú mynd sem margir hafa af brotajárnsvinnslu, en framkvæmdastjóri Hringrásar segir að unnið brotajárn sé
minna umfangs og ekki eins ljótt ásýndar.
S veitarstj órnin andvíg
áformum Hringrásar
Hugmyndir Hringrásar um brotajárns-
vinnslu á Grundartanga hafa vakið hörð við-
brögð Samtaka um óspillt land í Hvalfírði.
Sveitarstjórn Hvalfjarðarstrandarhrepps er
sömuleiðis frekar andvíg því að fyrirtækið fái
að setja upp starfsemi á Grundartanga.
Egill Ólafsson fjallar um ágreining um
brotajárnsvinnslu á Grundartanga.
FORM um brotajárns-
vinnslu á Grundartanga eru
á frumstigi. Hringrás ehf.
hefur sótt um lóð undir starf-
semina, en lóðin er í eigu ríkisins og
sér fjármálaráðuneytið um að ráðstafa
henni. Ráðuneytið hefur veitt fyrir-
tækinu vilyrði fyrir lóðinni ef það fær
tilskilin leyfi frá heilbrigðiseftirliti og
sveitarstjóm. Ekki hefur reynt á það
enn hvort þessi leyfi fást.
Málið er ekki komið á það stig að
það hafi verið lagt fyrir sveitarstjórn
Hvalfjarðarstrandarhrepps. Jón Val-
garðsson, oddviti hreppsins, sagði að
samkvæmt svæðisskipulagi væri
þarna iðnaðarsvæði, en ekki hefði ver-
ið gert deiliskipulag fyi’ir svæðið.
„Vinna við gerð deiliskipulags er
ekki hafin, en við höfum ákveðnar
hugmyndir um hvernig við viljum nýta
þetta land. Við höfum hugsað okkur að
þarna verði léttur og þrifalegur iðnað-
ur og þjónustuiðnaður sem myndi
jafnvel tengjast stóriðjunni. Brota-
jámsvinnsla Hringrásar fellur ekki að
okkar hugmyndum um nýtingu á
þessu landi. Þetta er að okkar mati
ekki góður staður undir svona starf-
semi. Við gerum okkur grein fyrir því
að þessari starfsemi fylgir mengun, al-
veg sama hvað menn standa vel að
verki. Þessu fylgir ljót ásýnd sem við
óskum ekki eftir,“ sagði Jón.
Jón sagði að málið hefði verið rætt
óformlega innan hreppsnefndarinnar
og menn væru almennt sammála um
þessa afstöðu. Hann sagði að það væri
mat hreppsnefndarinnar að hún hefði
það í hendi sér hvort Hringrás yrði
leyft að setja þarna upp starfsemi þar
sem það væri hlutverk sveitarstjórnar
að deiliskipuleggja og kosta gerð
deiliskipulags. Ef ekki yrði gert ráð
fyrir starfsemi á deiliskipulagi eins og
Hringrás er með yrði ekkert úr áform-
um um brotajárnvinnslu á Grundar-
tanga.
Sambærileg starfsemi
er víðar á landinu
Einar Ásgeirsson, fram-
kvæmdastjóri Hringrásar,
sagði að Hringrás áform-
aði að koma á fót aðstöðu á Grundar-
tanga til að taka á móti brotajárni af
Vesturlandi, vinna það þannig að það
sé hæft til útflutnings og flytja það út
frá Grundartangahöfn. Ekki væri víst
að Hringrás sæktist eftir að hafa alla
vinnslu á brotajárni fyrir Vesturland á
Grundartanga. Hagkvæmast væri að
vinna sem mest af brotajárninu í þeim
sveitarfélögum þar sem það félli til og
flytja það síðan unnið á Grundartanga
þar sem því yrði skipað út.
Einar sagði að áhugi Hringrásar
snerist um að koma upp sambærilegri
aðstöðu á Grundartanga og fyrirtæki
væru með í öðrum landshlutum. Hr-
ingrás er með móttökustöðvar og út-
flutning í Reykjavík, Akureyri og
Sauðárkróki. Fyrirtækið er einnig
með starfsemi á ísafirði og í Mývatns-
sveit, sem fyrirhugað er að flytja til
Húsavíkur. Þá hefur Hringrás gert
samning við héraðsnefnd A-Húnvetn-
inga um útflutning á brotajárni frá
Blönduósi.
Ný færanleg
endurvinnslustöð
Árið 1996 keypti Hringrás til lands-
ins færanlega endui’vinnslustöð. Hún
samanstendur af brotajárnspressu og
tveimur beltagröfum, önnur er með
brotajárnsskærum og hin er með
krabba og segli. Þessi endui-vinnslu-
stöð getur fullunnið brotajárn og gert
það útflutningshæft frá þeim stað þar
sem það fellur til.
„Markmið okkar er að vinna efnið
þar sem það fellur til og eiga það í
nægjanlega miklu magni til að það sé
hagkvæmt að skipa því út. Þegar búið
er að renna efninu í gegnum endur-
vinnslustöðina er birgðahald orðið allt
annað. Þá er þetta ekki lengur fyrir-
ferðarmikið illa útlítandi efni heldur
flokkað og pressað hráefni, hagkvæmt
til útflutnings. Við vinnslu minnkar
umfang brotajárnsins margfalt.
Það sem hefur háð út-
flutningi á brotajárni frá
landsbyggðinni er að óunn-
ið brotajárn er fyrirferðar-
mikið og óhagkvæmt í
flutningi. Áður var brota-
jái’nið flutt óunnið til
Reykjavíkur, en kostnaður við flutn-
inginn var það mikill að útflutningur-
inn svaraði oft ekki kostnaði. Með til-
komu þessarar færanlegu einingar er
hægt að pressa efnið og ná fram há-
marksþyngd per rúmmetra og þar
með er þessi útflutningur af lands-
byggðinni orðinn hagkvæmur,“ sagði
Einar.
Einar sagðist hafa orðið var við mik-
inn áhuga hjá sveitarfélögum á að nýta
sér þessa nýju starfsemi Hringrásar.
Það væri því ljóst að mun meira yrði
flutt út af brotajárni af landsbyggðinni
en verið hefði. í fyrra flutti Hringrás
um 15 þúsund tonn af brotajámi úr
landi. Fyrirsjáanleg aukning verður á
þessu ári m.a. vegna útflutnings á
brotajárni úr Víkurtindi, sem strand-
aði á Háfsfjöru.
Mengunin var grafín í jörðu
Einar sagði að þau tæpu 50 ár sem
Hringrás hefur starfað hefði fyrirtæk-
ið átt í harðri samkeppni við hið opin-
bera sem kosið hefði að leysa mengun-
arvandamál tengd brotajárni með því
að urða það. Nú hefði hið opinbera
breytt afstöðu sinni og vildu stuðla að
útflutningi á brotajárni.
„í gegnum árin er búið að grafa
gríðarlega mikið magn af brotajárni
og ekki var alltaf passað að fjarlægja
rafgeyma, olíur eða kælivökva áður en
mokað var yfir. I Gufunesi var t.d. urð-
að brotajárn í þúsundum tonna. Þar
eru bílflök og rafgeymar. Þar var einn
pyttur fyrir olíur og annar fyrir lífræn
leysiefni. Nú er búið að þekja yfir
þetta og tyrfa og menn virðast standa
í þeirri trú að þetta sé allt í stakasta
lagi. Svo eru menn undrandi á því að
laxagengd í Elliðaám hefur minnkað.
Við viljum ekki benda á aðra þegar
gagnrýni beinist að okkur, en menn
verða að átta sig á við hvaða aðstæður
við höfum verið að glíma á þessum
markaði. Við erum stöðugt að reyna að
bæta vinnsluferilinn hjá
okkur,“ sagði Einar.
Hörð andstaða Sólar í
Hvalfirði
Samtökin Sól í Hvalfírði
hafa brugðist mjög hart við
áformum Hringrásar og mótmælt
þeim kröftuglega. Stjóm Sólar gekk
sl. mánudag á fund umhvei’fisráðhen’a
þar sem þess var krafist að ekki yrðu
gefín út starfsleyfi fyrir frekari meng-
andi starfsemi í Hvalfirði fyiT en fyrir
lægju niðurstöður rannsókna og mat á
áhrifum þeirrar starfsemi sem íyrir er
á lífríki Hvalfjarðar. Jafnframt óskaði
stjórnin eftir að allar umsóknir um
starfsleyfi á þessu svæði yrðu sendar
ráðgjafamefnd um umhverfisvöktun í
Hvalfirði til umsagnar. Þá vai- þess
krafist að fyrirhuguð starfsemi Hr-
ingrásar færi í lögformlegt umhverfis-
mat.
Mál þetta er ekki komið inn á borð
umhverfisráðherra og því liggur ekk-
ert fyrir um hvemig ráðuneytið kemur
til með að taka á málinu.
„Við geram okkur alveg grein fyrir
að starfsemi Hringrásar er í sjálfri sér
umhverfisvæn, en við teljum að meng-
unarálag á Grundartanga sé þegar
mikið. Þama er álver að rísa og ekki
ljóst hvað það verður stórt í endan-
legri mynd. Það er verið að stækka
Járnblendiverksmiðjuna og nú nýlega
var opnaður þama þjóðvegur með
miklum umferðarþunga. Þetta hefur
breytt framtíðarhorfum hjá fólki sem
býr á þessu svæði og í sumum tilvikum
hefur þetta kippt fótum undan vonum
þess. Við viljum að menn staldri við og
meti hvemig mengun er á svæðinu eft-
ir að öll þessi mikla starfsemi er komin
í fullan gang og hvort umhverfið er í
stakk búið að taka við meiru. Við telj-
um þetta sanngjarna og eðlilega
kröfu,“ sagði Ólafur Magnússon, for-
maður Sólar.
Þess má geta að Hringrás hefur
ekki þurft að fara í umhverfismat með
þá starfsemi sem fyrirtækið hefur sett
upp annars staðar á landinu.
Mengandi starfsemi
Ólafur minnti á að PCB-mengun
hefði fundist á svæði Hringrásar í
Sundahöfn. „Við teljum að þetta gefi
okkur tilefni til að varast þessa stai-f-
semi. Hringrás er á malarplani með
engar olíugildrur eða annað sem gæti
tekið við efnum sem leka frá brota-
járninu. Hvernig ætla menn sem haga
sér svona í aðalstöðvum sínum að haga
sér í útibúunum? Varla verða gerðar
meh'i ki’öfur þar. Þessi lóð sem þeir
sækjast eftir er við sjávai’mál og ef
PCB-mengun berst í lífkeðjuna í Hval-
firði þá er það stóralvarlegt mál.“
Einar sagði að sú PCB-mengun sem
varð í Sundahöfn fyrir fáum áram
hefði komið til vegna mistaka. Hring-
rás hefði tekið við rafspennum frá Raf-
magnsveitum ríkisins og í
þeim hefði ekki átt að vera
neitt PCB samkvæmt bréf-
um sem fylgdu þeim. Það
hefði ekki reynst rétt.
Skuldinni hefði hins vegar
verið skellt á Hringi’ás.
Ólafur sagði ennfremur að það
vekti tortryggni að Hringrás skuli
vera að óska eftir að fá aðstöðu á
Grundartanga á sama tíma og fyrir-
tækið væri að sækja um nýtt starfs-
leyfi fyrh' starfsemina í Sundahöfn.
Einar vísaði því alfarið á bug að nokk-
urt samhengi væri þarna á milli. Hr-
ingrás væri að vinna að endurbótum á
aðstöðunni í Sundahöfn. Gerð hefði
verið fjögurra ára framkvæmdaáætl-
un fyrir fyrirtækið og væri markmið
þess að byggja upp steypt plön undir
starfsemina og ganga frá olíuskiljum
fyrir 50 ára afmæli Hringrásar árið
2000. Unnið væri að þessu í góðu sam-
ráði við Heilbrigðiseftirlit Reykjavík-
urborgar.
Sól segir að
starfsemin
verði meng-
andi
Hringrás hefur
samið við
mörg sveitar-
félög
MIÐVIKUDAGUR 22. JÚLÍ 1998 25
'r
Ný skýrsla lögð fram um ástand umhverfísmála í Evrópu
Vandi Islendinga minni
en annara Evrópuþjóða
Ný skýrsla frá Evrópsku
umhverfisstofnuninni um
ástand umhverfismála
setur íslenskar aðstæður
í evrópskt samhengi.
Sigrún Davíðsdóttir
kynnti sér skýrsluna þar
sem fram kemur að þótt
margvíslegur slæmur
umhverfisvandi, sem
önnur Evrópulönd glíma
við, sé óþekktur á Is-
landi þá sé ekki þar með
---------y--------------
sagt að Islendingar séu
lausir við allan vanda.
SKYRSLA Umhverfisstofnun-
ar Evrópu (European En-
vironmental Agency) í Kaup-
mannahöfn gefur áhugaverð-
ar vísbendingar um íslenskar um-
hverfisaðstæður í evrópsku sam-
hengi. Hún var kynnt á fundi evr-
ópskra umhverfisráðherra í Árósum
23.-25. júní og er önnur skýrslan
sem reynir að gefa heildaryfirlit um
ástand umhverfismála í Evrópu og
meta hvert stefnir. Fyrri skýrslan,
svokölluð Dobris skýrsla, kom út
1995 og er þegar orðin miðlægt verk
í umræðum og kennslu í umhverfis-
málum Evrópu. Gert hefur verið ís-
lenskt ágrip af skýrslunni eins og
gefur að líta á heimasíðu stofnunar-
innar (www.eea.eu.int).
Umhveifissstofnun Evrópu var
sett á laggirnar til að stuðla að betra
umhverfi og sjálfbærri þróun aðild-
arríkjanna, sem era aðildarlönd Evr-
ópusambandsins, ESB og Evrópska
efnahagssvæðisins, EES, þar á með-
al Island. Stofnunin á að safna saman
áreiðanlegum og sambærilegum
gögnum um umhverfismál aðildar-
ríkjanna, þannig að þau séu bæði að-
gengileg til stefnumótunar í um-
hverfismálum og almenningi til upp-
lýsingar. Þar sem umhverfismál eru
lykilatriði í stækkun ESB þjónar
stofnunin veigamiklu hlutverki í því
ferli með úttekt sinni á ástandi og
þróun umhverfismála í umsækjenda-
löndunum.
ísland í evrópsku lagaumhverfi
Islendingar eru í evrópsku
lagaumhverfi hvað snertir umhverf-
ismál og ná u.þ.b. 70 prósent af gerð-
um ESB á umhverfissviðinu inn á ís-
lensk lög og reglugerðir, að sögn
Huga Ólafssonar, deildarstjóra í um-
hverfisráðuneytinu og
fulltrúa Islands í stjórn
stofnunarinnar. Það eru
einkum gerðir sem lúta að
mengunarvörnum, hættu-
legum efnum og matvæl-
um sem Islendingum ber að lögfesta
skv. EES-samningnum, en undan-
skildar eru gerðir ESB á sviði hefð-
bundinnar náttúruvemdar.
Að sögn Huga hefur ekkert ráðu-
neyti fengið fleiri nýjar ESB-gerðir
til lögfestingar en umhverfisráðu-
neytið frá því að EES-samningurinn
gekk í gildi.
Þar sem lagaumhverfið í umhverf-
ismálum er að stórum hluta mótað í
ESB þarf að gæta þess að þar sé
þekking á íslenskum aðstæðum til
staðar. Því er þátttaka í Evrópsku
umhverfisstofnuninni Islendingum
nauðsynleg, segir Hugi, en hún nýt-
* ‘ útfjólublarrar
1980-1991
Gróðureyðing
mikið áhyggju-
efni hér á landi
ÞRÁTT fyrir að ástand mála sé betra
má margt betur fara. Strandlengjan
ist einnig í auknu samstai-fi íslenskra
vísindamanna við starfssystkini sín í
öðrum Evrópuríkjum.
Tólf vandamál
í kastljósi
í skýrslunni er athyglinni beint
sérstaklega að tólf umhverfisvanda-
málum, sem snerta Island
mismikið. Hugi segir að
skýrslan beri þess merki
að mikið af umhverfis-
vandamálum Islendinga sé
af öðrum toga en í hinum
Evrópulöndunum. Þegar litið er á
hér á landi en víðast hvar í Evrópu,
við höfuðborgina er dæmi um það.
innar náttúru landsins og sjálfbær
nýting fiskistofnanna, að sögn Huga.
Hjá Evrópsku umhverfisstofnuninni
líti margir á jarðvegseyðingu fyrst
og fremst sem vanda Miðjarðarhafs-
landa og sumir eiga erfitt með að sjá
fyrir sér að eyðimerkurmyndun eigi
sér stað þar sem er kalt og blautt, en
ekki heitt og þurrt. Það __________
er þó kannski táknrænt
að alþjóðadagur Samein-
uðu þjóðanna gegn eyði-
merkurmyndun er 17.
júní.
7-8%
6-7%
5-6%
4-5%
3-4%
2-3%
Ástand sorp-
mála fer batn-
andi hérlendis
listann yfir helstu vandamálin koma í
ljós vandamál, sem eru framandi í ís-
lenskum augum, svo sem þöranga-
blómi af völdum skólps og áburðar,
súrt regn og ósonmengun í veðra-
hvolfínu. Hið síðastnefnda virðist
kannski framandlegt í ljósi umræðu
um eyðingu ósonlagsins, en óson-
vandinn er tvíþættur: Annars vegar
eyðing ósons í heiðhvolfinu og hins
vegar of mikið óson í veðrahvolfinu.
Helstu viðfangsefnin í umhverfís-
málum á Islandi era hins vegar bar-
áttan gegn uppblæstri og gróðureyð-
ingu, vemd sérstæðrar og lítt snort-
Eiturefni ljarri fslandi en þó
áhyggjuefni
Eiturefni era mikill vandi í Evr-
ópu, en þó að meginlandið sé fjarri
bendir Hugi á að þessi mengun gæti
ógnað íslendingum í framtíðinni,
enda berjist þeir á alþjóðavettvangi
gegn losun eiturefna, einkum í hafið.
„Mörg strandhöf og innhöf eru þegar
illa menguð og óttast er að náist ekki
samstaða á þessu sviði geti eins farið
fyrir úthöfunum á næstu áratugum,
til dæmis vegna mengunar af völdum
skordýraeiturs og annarra þrávmkra
lífrænna efna.
íslendingar veiða heilbrigðan fisk
og þótt sum þessara efna finnist í ís-
lenskum fiski eru þau enn langt und-
ir hættumörkum. Það þarf hins veg-
ar að komast fyrir rót vandans sem
fyrst og stöðva losun þrávirkra líf-
rænna efna, eins og tekist hefur að
mestu varðandi ósoneyðandi efni.
Samt er talið að það muni taka hálfa
öld áður en ósonlagið kemst í samt
horf. Það væri slæmt að leyfa
ástandinu í úthöfunum að komast í
svipað óefni áður en gripið er til að-
gerða.“
Önnur áhersluatriði, sem um er
getið í skýrslunni snerta Islendinga
mismikið. Eyðing ósons í heiðhvolf-
inu snertir Islendinga eins og aðrar
þjóðir, en í skýrslunni kemur fram að
ástandið fer batnandi hvað varðar
losun ósoneyðandi efna. Súmun sök-
um brennisteinsútstreymis af manna
völdum gætir ekki á Islandi. í Evr-
ópu búa milljónir manna við óson í
veðrahvolfinu, svokallaða sumar-
mengun og vegna þess að hún er yf-
irleitt bundin við þá árstíð, sem er oft
langt yfir hættumörkum Alþjóða
heilbrigðismálastofnunarinnar, en
þetta fyrirbæri er að mestu óþekkt á
Islandi.
Þjórsá er ekki Rín
Ástand í sorpmálum fer versnandi
í Evrópu, en hefur farið batnandi
íslandi, að sögn Huga. Fækkun teg-
________ unda dýra og jurta er
vandi, sem öll Evrópulönd-
in standa frammi fyrir.
Þjórsá er ekki eins og
Rín, þótt báðar geti verið
gruggugar. Mengun áa og
vatna er stór vandi í Evrópu, en ekki
á Islandi og sama á við um höf og
strendur. Víða í Evrópu era eiturefni
í jarðvegi hrikalegt vandamál og talið
að í álfunni séu þúsundir slíkra
svæða. Borgarumhverfi er víða
mengað, ekki síst vegna loftmengun- &
ar. Hennar gætir reyndar einnig í
Reykjavík, einkum á kyrrum vetrar-
dögum, en í heild segir skýrsla Evr-
ópsku umhverfisstofnunarinnar okk-
ur að íslendingar búa við eitthvert
minnst mengaða umhverfi álfunnar,
þó að því fari fjarri að við eigum ekki
við alvarleg umhverfisvandamál að
glíma.