Morgunblaðið - 11.08.1998, Page 26

26 ÞRIÐJUDAGUR 11. ÁGÚST 1998
MORGUNBLAÐIÐ
LISTIR
Frumraun
ungrar
söngkonu
Berglind Björgúlfsdóttir
TðNLIST
Listasafn Sigurjóns
Ólafssonar
EINSÖNGUR
Berglind Björgúlfsdóttir þreytti
frumraun sína og flutti ásamt Stein-
unni Birnu Ragnarsdóttur erlend og
íslensk söngverk. Sunnudaginn 9.
ágúst.
Ung söngkona, Berglind Björg-
úlfsdóttir, hélt sína fyrstu tónleika
sl. sunnudag, en hún lauk skóla-
námi í Bandaríkjunun 1994 og hef-
ur síðan sótt tíma til Blanche The-
bom, frægrar Metropolitan-söng-
konu, er fyrir mörgum áratugum
söng hér á vegum Tónlistarfélags-
ins með þeim glæsibrag að þeim
er á hlýddu líður seint úr minni.
Efnisskrá Berglindar var að því
leyti til óvenjuleg, að íyrst á efnis-
skránni voru aríur eftir Gluck,
Pergolesi og Vivaldi, Mozart,
Ciléa og Puccini, allt erfið
söngverk, en á seinni hluta söng-
skrár voru eingöngu íslensk
sönglög. Það mátti merkja óstyrk
í fyretu viðfangsefnunum, sem
voru þó flutt af þokka, en það voru
0 del mio dolca ardor eftir Gluck
og Se tu m’ami eftir Pergolesi,
sérlega fagrar tónsmíðar.
Porgi amor eftir Mozart og
stóraríurnar Lo son L’umile
ancella eftir Cilea og sérstaklega
Un bei di vedremo úr Madama
Butterfly eftir Puccini eru allt erf-
ið viðfangsefni, þar sem bæði
reynir á mikil raddgæði og sterka
leikræna túlkun, en hvorugt þess-
ara atriða hefur Berglind enn sem
komið er á valdi sínu sem skyldi.
Islensku lögin voru flutt af
þokka, sérstaklega Myndin þín
eftir Eyþór Stefánsson, Vísur
Vatnsenda-Rósu eftir undirritað-
an og Sumarást eftir Leif Þórar-
insson, sem undirritaður hefur
ekki heyrt áður og því líklega um
frumflutning lagsins að ræða.
Þetta er falleg og lagræn tónsmíð
sem Berglind söng vel og sama má
segja um íslensku lögin Kossavís-
ur og I dag skein sól eftir Pál Is-
ólfsson, Hjá fljótinu eftir Hjálmar
H. Ragnarsson og Búðarvísur eft-
ir Emil Thoroddsen.
Þótt Berglind eigi enn eftir að
vinna betur raddmótunina var
túlkun hennar oft sérlega innilega
mótuð og bestu lög hennar voru
tvö fyrstu viðfangsefnin, eftir
Gluck og Pergolesi, og helftin af
íslensku lögunum. Þarna er verk
að vinna varðandi raddmótun og
textaframburð en í heild voru við-
fangsefnin of hægt flutt, sem
einnig gerir tónmótun erfiða.
Steinunn Birna lék öll viðfangs-
efnin af nærfærni og var tónmót-
un hennar oft sérlega falleg. I lagi
Eyþórs, til að nefna dæmi, þar
sem bassalínan myndar kontra-
punktískt samspil á móti laginu,
var leikur Steinunnar einkar fal-
lega mótaður.
Jón Ásgeirsson
Endur-
menntun-
arnám-
skeið MHÍ
I SIÐARI hluta þessa mánaðar
hefjast á ný endurmenntunarnám-
skeið á vegum fræðsludeildar
Myndlista- og handíðaskóla Islands.
Námskeiðin eru haldin í húsnæði
skólans í Skipholti 1 og í Laugarnesi
á kyöldin og um helgar.
Á haustönn 1998 er áætlað að
halda námskeið í eftirtöldum grein-
um; módelteikningu, steinhöggi,
flókagerð, grafík-framhaldsnám-
skeið, hugmyndafræði og skissu-
gerð, myndbandsgerð, efnisfræði
plastefna, umvherfislist, tölvunotk-
un í myndlist, ljósmyndun og menn-
ingu, textílþrykktækni, bókagerð,
eldsmíði, freskugerð, teiknimynda-
gerð, sögu kvenna í listum, mynd-
breytingum í tölvu, steinþrykki og
offset-litografíu, samtímalistasögu
og ljósmyndun.
Upplýsingarit um námskeiðin
liggja frammi hjá fræðsludeild og á
skrifstofu Myndlista- og handíða-
skóla Islands, Skipholti 1.
Námskeið í módelteikningu fyrir
byrjendur og lengra komna hefst
fímmtudaginn 18. ágúst, kennari er
Lísa Guðjónsdóttir myndlistarmað-
ur. Námskeiðið er 20 kennslustundir
og kennt verður á þriðudögum og
fimmtudögum til 27. ágúst frá kl.
18-22.
Námskeið í steinhöggi hefst 24.
ágúst í Laugarnesi, kennari er Ein-
ar Már Guðvarðarson myndhöggv-
ari. Á námskeiðinu verður fjallað um
sögu steinhöggs og margþætt efnis-
tök við að höggva í stein. Kennd
verður notkun rafmagns- og hand-
verkfæra, steintegundir skoðaðar og
pjakkað í efni. Námskeiðið er 24
kennslustundir og lýkur 30. ágúst.
Fyrsta flokks
afþreyingar-
músík
TÖJVLIST
Skállioltskirkja
SUMARTÓNLEIKAR
Verk eftir Arne, Hacquart, Roman
og Telemann. Bachsveitin í Skál-
holti (Jaap Schröder, Rut Ingólfs-
dóttir, Lilja Hjaltadóttir, Svava
Bernharðsdóttir, fiðlur; Sarah
Buckley, víóla; Sigurður Halldórs-
son, selló; Gunnlaugur Stefánsson,
bassi; Guðrún Óskarsdóttir, semb-
all; Peter Tompkins og Gunnar
Þorgeirsson, barokkóbó) undir for-
ystu Jaaps Schröders. Skálholts-
kirkju, laugardaginn 8. ágúst kl.
15.
SÍÐASTA tónleikahelgi sum-
arsins í Skálholti hófst á laugar-
daginn var með áhugavekjandi
erindi Kára Bjarnasonar hand-
ritafræðings kl. 14 um rann-
sóknir á vegum Coliegium
Musicum á íslenzkum söngarfi,
þ.e. skráningu á áður lítt eða
óþekktum nótnahandritum í
vörzlu Landsbókasafns frá því
fyrir 1800, sem aðstandendur
vonast til að verði lokið árið
2000. Varð það undirrituðum
umhugsunarefni um hvort kom-
ið sé nú að þeim tímamótum að
þetta dvergríki í norðri verði
loks að gera upp við sig hvort
það eigi að rísa undir ábyrgð á
eigin menningarfortíð utan hins
hefðbundna bókmenntasviðs og
fara að sinna tónlistarsögu
landsmanna af alvöru. I því
sambandi má minna á, að enn
mun engin opinber vísindastofn-
un til í landinu sem sérstaklega
er ætlað að halda utan um ís-
lenzkan tónlistararf.
Skömmu síðar hófust fyrri
tónleikar dagsins með flutningu
Bachsveitarinnar í Skálholti á
fjórum mið- og síðbarokktón-
verkum, Forleik að Comus eftir
Bretann Thomas Arne
(1710-1778), Sónötu eftir niður-
lenzka tónskáldið Carolus
Hacquart (1649-1730), Sinfóníu
XX í e-moll eftir hinn sænska
Johann Helmieh Roman og
Svítu í B-dúr eftir Georg Philipp
Telemann (1681-1767). Áð
sönnu fjölbreytt og vönduð
forntónlistardagskrá, og ekki
nóg með það, heldur mátti leiða
af líkum, að hér væri flest, ef
ekki allt, frumflutt á íslandi.
Hvergi kom það þó fram af tón-
leikaskrá, sem eyddi ekki auka-
teknu orði um þessi fákunnu
verk, hvorki hér né á seinni tón-
leikum dagsins, og tilgreindi
ekki einu sinni smíðaár þeirra.
Forleikur Thomasar Arne að
Comus (Milton) var hressileg
tónlist, fersk og tær, með Mann-
heim-skotnum „rakettum" í
largo-innganginum, orkumikilli
fúgu í mið- allegróinu og líðandi
angurværð í hægum lokaþætti,
sem undirstrikaðist smekklega
af hóflegri klukkudýnamík
Schröders. Setti nettur þarokk-
óbóblástur Peters Tompkins og
Gunnars Þorgeirssonar hér sem
í Telemann-lokaatriðinu
skemmtilegan hátíðarblæ á
flutninginn, og var eftirtektar-
vert hvað hljómur hinna „frum-
stæðu“ tvíblöðunga, sem minnti
meira á englasöng trétrompeta
endurreisnar („Zink“ eða
„Cornet") en nútímaóbó, bland-
aðist vel barokkhljómi fámennu
strengjasveitarinnar, enda jafn-
vægið undragott. Aðeins brá
fyrir votti af inntónunarlegu yf-
irskoti óbóanna í Telemann, en í
heild varla orð á gerandi.
Stíllinn í fimmþættri Sónötu
(hér = „hljómsveitarverk", and-
stætt kantötu) Carolusar
Hacquarts var eldri, enda tón-
skáldið, sem fæddist í Brugge
en starfaði mest í Haag, 60 ár-
um fyrr á ferð en Arne eða af
kynslóð Buxtehudes og Pachel-
bels. Hefði vissulega verið for-
vitnilegt að fá meira að vita um
þennan fáheyrða höfund, því
verkið var sérlega hljómfagurt.
Sömuleiðis hefði ekki verið til
ama að frétta hversu löngu Sin-
fónía XX í e-moll eftir J.H.
Roman væri samin á undan eða
eftir þekktasta verki hans,
„Drottningholmsmusiquen" fyr-
ir brúðkaup sænska ríkisarfans
og Lovísu Úlríku (systur Frið-
riks mikla Prússakonungs). En
hvað sem því leið var verkið
ekki síður skemmtilegt áheyrn-
ar í ferskum og lifandi flutningi
Bachsveitarinnar og slagaði hátt
í fyrirmynd Romans og hugsan-
legan lærimeistara, Hándel, að
hugviti, sérstaklega þó hinn
bráðhrífandi allegro-lokaþáttur.
Síðust á skrá var Svíta Tel-
emanns í B-dúr úr hinum mikla
Tafelmusik-bálki hans, „dinner-
tónlist" allrar dinnertónlistar;
með afbrigðum heillandi dæmi
um afþreyingarmúsík eins og
hún gerist bezt. Telemann var
fagmaður fram í fingurgóma og
fátt framandi, hvort heldur í
kirkju, óperu, höll eða koti, og
auk þess vel að sér um flest sem
gerðist í listum víðast hvar um
álfuna í sinni samtíð. Hann var
jafnframt áhugasamur um tón-
listararf alþýðu, löngu áður en
slíkt komst í tízku upp frá
Herder og Grimm-bræðrum, og
fjölbreytni hans átti sér lítil tak-
mörk, eins og t.d. má sjá af
Landafræði-svítu hans og
„Gulliver“-svítu, aðeins tveim
árum eftir að saga Swifts kom
út.
Hin 8-þætta B-dúr-svíta er
beinn undanfari dívertímentós
klassíska skeiðsins, og kenndi
þar margra grasa sem vænta
mátti, allt frá hofferðugum
frönskum forleik og síðar menú-
ett í gantasöm pastoral smala-
áköll (,,Bergerie“), fjöragan
pósthornablástur og andríka
konsertanta-fúgu, svo stiklað sé
á stóru. Tilurðartími svítunnar
virtist frá öndverðum 4. áratug
18. aldar, og hvort sem tilviljun
réð því eða ekki var beiting Tel-
emanns á rytmískum þögnum í
hinum dansandi Allegresse-
þætti sláandi lík meðferð Bachs
í sópran-aríunni „Nur ein Wink
von deinen Hánden“ úr Jóla-
óratóríunni frá 1734.
Ohætt er að segja að Bach-
sveitin í Skálholti hafi hér farið
á kostum undir handleiðslu Ja-
aps Schröders með snarpri og
hrífandi spilamennsku, þar sem
gegnmúsíkölsk smekkvísi gerði
mikið til að eyða því óorði sem
bókstafstrúuðustu flytjendur
síðustu áratuga hafa komið á
„upphaflegan" flutningsmáta.
Ríkarður Ö. Pálsson
Hamfarir
framamanns
KVIKMYJVDIR
llcgnbogjiin
SENSELESS
★★
Leikstjóri; Penelope Spheeris. Hand-
ritshöfundur: Greg Erb og Craig
Mazin. Aðalhlutverk: Marlon Wayans,
James Spade, Tamara Taylor, Matt-
hew Lillard og Pip Torn. Dimension
Films. 1998.
DARRYL greyið fær að reyna
að það er ekki auðvelt að vera
svertingi úr fátækrahverfi ef
stefnan er á frama í viðskiptaheim-
inum, og sérstaklega ekki ef mað-
ur þarf að keppa við bankastjóra-
son um góða stöðu. Hann reyndir
þó hvað hann getur, tekur að sér
hundruð verkefna sem eru illa
borguð, en þannig getur hann
borgað skólagjöldin. Dag einn
dettur hann í lukkupottinn því
hann tekur að sér að vera tilrauna-
dýr íyrir lyf sem örvar skynfærin.
Það er mjög vel borgað, en afleið-
ingarnar eftir því...
Þetta er pottþétt hugmynd fyrir
gamanmynd, hún virkar vel, en
það hefði mátt vinna betur úr öll-
um þeim tækifæram sem hún gef-
ur. Marlon Wayans heldur uppi
myndinni með fettum sínum og
grettum og á stundum alveg
óborganlega takta. En það er líka
allt sem myndin byggist á. I mynd-
inni „Wolf“ með Jack Nicholson
örvuðust skynfæri hans þegar
hann var að breytast í úlf. Það var
notað til að gera mörg fyndin at-
riði þótt ekki væri um grínmynd
að ræða. Maður hefði því mátt
halda að grínistar myndu nota
tækifærið út í ystu æsar og gera
betur. En handritshöfundar virð-
ast ekki hafa hugmyndaflug til
þess. Húmorinn byggist meira á
dónaskap, eins og rasskláða og
annarri göfugri neðanmittisstarf-
semi, það er ágætt en ekki nóg.
Tim nálapúði er vinur Darryls
og hann er mjög skemmtileg og
frumleg persóna og Matthew Lill-
ard kemur honum vel til skila.
Aðrar persónur era býsna dæmi-
gerðar og sagan reyndar öll en það
er ekki svo alvarlegt, eiginlega
svolítið fyndið í sjálfu sér. Grínið
felst líka of mikið í hugsunarhætti
ameríski-a háskólanema, og er því
eiginlega of fjarlæg íslenskum
unglingum og er það galli.
Það má samt alltaf hlæja að
Marlon Wayans og þeir sem fara í
vondu skapi í bíó ættu að vera
glaðari þegar þeir koma út.
Hildur Loftsdóttir