Morgunblaðið - 11.08.1998, Qupperneq 33

32 ÞRIÐJUDAGUR 11. ÁGÚST 1998
MORGUNBLAÐIÐ
MORGUNB LAÐIÐ
ÞRIÐJUDAGUR 11. ÁGÚST 1998 33
ÍMuripmM&liií
STOFNAÐ 1913
UTGEFANDI
FRAMKVÆMDASTJÓRI
RITSTJÓRAR
Árvakur hf., Reykjavík.
Hallgrímur B. Geirsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
FRAMTIÐ
SINFÓNÍUNNAR
SINFÓNÍUHLJÓMSVEIT íslands er eitt af flagg-
skipum íslenskrar menningar þrátt fyrir ungan ald-
ur, um það verður vart deilt. A aðeins tæpum fimmtíu
árum hefur hún náð að ávinna sér virðingu, bæði innan
lands og erlendis. Miklir sigrar hafa unnist allt frá því
að menn byrjuðu nánast með tvær hendur tómar þar til
nú að alþjóðleg viðurkenning hefur fengist. Hljómsveitin
stendur hins vegar á tímamótum eins og fram kom í við-
tali í Lesbók Morgunblaðsins sl. laugardag við Hlíf Sig-
urjónsdóttur, formann starfsmannafélags hljómsveitar-
innar, og við verðum að svara aðkallandi spurningum um
starfsumhverfi hlj ómsveitarinnar.
Mikilvægt er að tryggja vöxt og viðgang Sinfóníu-
hljómsveitar Islands. Þegar rætt er um framtíð hljóm-
sveitarinnar ber að hafa í huga að hún er hrygglengjan í
íslensku tónlistarlífi. Ljóst má vera að ef hún liðast í
sundur þá mun lítið standa eftir; tónlistarmennirnir sem
fylla hljómsveitina myndu vafalaust hverfa úr landi en
þeir taka ekki aðeins þátt í stórum hluta tónleikahalds
hér á landi heldur gegna þeir einnig lykilhlutverki í tón-
listaruppeldi þjóðarinnar, þeir eru í senn kennarar unga
fólksins og fyrirmyndir.
Af samanburði sem birtur var í síðustu Lesbók á
rekstrarkostnaði Sinfóníuhljómsveitar íslands og ann-
arra sambærilegra hljómsveita á Norðurlöndum að
dæma má gera ráð fyrir að hún muni þurfa aukin fjár-
framlög til að geta haldið sama dampi og hingað til. Þar
er ekki aðeins glímt við aukinn launakostnað heldur og
aukna markaðs- og kynningarstarfsemi í sífellt meiri
samkeppni um frístundir almennings. Auk þess eru allir
sammála um að framtíð hljómsveitarinnar, vöxtur henn-
ar og viðgangur, verði ekki tryggð nema með bættri að-
stöðu í nýju tónlistarhúsi.
Astæða er til að minna sérstaklega á þau tímamót sem
Sinfóníuhljómsveit Islands stendur á nú og ítreka mikil-
vægi þess að bráðum fimmtíu ára uppbyggingarstarfi
þeirra sem að henni hafa komið verði fylgt eftir af
krafti.
HAVAÐIER
HEILSUSPILLANDI
HÁVAÐI og hljóðmengun er vaxandi vandamál víða
um heim, eins og fram kom í umfjöllun Morgun-
blaðsins í fyrradag. Umhverfisstofnun Evrópu telur að
um 113 milljónir Evrópubúa verði fyrir ónæði af völdum
hávaða sem mælist yfir 65 desibil, sem orsakað getur há-
an blóðþrýsting. Þar af verða um 10 milljónir fyrir há-
vaða, sem mælist yfir 75 desibil, en hávaði af þeirri
gráðu getur aukið hjartslátt, valdið mikilli streitu og
skert heyrn. Hljóðmengun af þessu tagi stafar einkum
frá umferð, atvinnurekstri, veitinga- og samkomuhúsum,
verzlunum og hátölurum á almannafæri.
Hér á landi hefur hljóðmengun vaxið ár frá ári, eink-
um frá umferð. I októbermánuði sl. var lögð fram tillaga
til þingsályktunar um víðtæka úttekt á hávaða og hljóð-
mengun. I greinargerð segir m.a.: „Talið er að allt að
1.700 íbúðir í Reykjavík séu þannig staðsettar að hávaði
við húsvegg [frá umferð] sé óleyfilegur og dæmi eru um
svo mikinn hávaða í íbúðarhúsnæði að heilu fjölskyld-
urnar sofa ekki á nóttunni nema með því að taka svefn-
töflur... Samkvæmt upplýsingum frá Hollustuvernd rík-
isins hefur aldrei verið gerð'heildarúttekt á hávaða á ís-
landi, en talið er víst að hérlendis búi margir við hávaða
sem er langt yfir viðmiðunarmörkum.“
Staðreynd er að hljóðmengun yfir ákveðnum mörkum
getur verið heilsuspillandi, valdið skemmd á heyrn, auk
truflunar á friðhelgi heimila og andlegrar vanlíðunar
þeirra er fyrir verða. Það er meir en tímabært, eins og
lagt er til í umræddri þingsályktunartillögu, að gerð
verði úttekt á hljóðmengun hér á landi, einkum í þétt-
býli, svo unnt verði að leggja grunn að úrbótum. Mikil-
vægt er að af hálfu hins opinbera, bæði ríkis og sveitar-
félaga, sé unnið skipulega og markvisst gegn óþörfum
og truflandi hávaða „til verndar heilsu manna og til að
tryggja rétt einstaklingsins til ómengaðs umhverfis".
Þúsundir manna búa sig undir Reykjavíkurmaraþonið síðar í mánuðinum
Reykjavíkur maraþon
► 1» Maraþon: tvdrhringir (rautt)
Háifmaraþon: cinn hringur (rautt)
► 10 KM: (blátt)
► 7 KM: (grarn!)
► , 3 KM: (fjöiubiátt)
S' DiyKkjamOOvar
10 KM
20 KM
Morgunblaðið/Ai’naldur
„ÞOTT við tökum okkur ekki mjög alvarlega bið ég fólk um að grilla ekki kvöldið fyrir keppni því þungar kvöld-
máltíðir eru ekki hollar rétt fyrir hlaup,“ segir Erla Gunnarsdóttir í Skokkliópi Grafarvogs.
Maraþon-
dag'urinn
Morgunblaðið/Jim Smart
„SEGJA má að íþróttin og félagsstarfið séu orðin að félagslegu festi í lífi
okkar,“ segir Ólafur Þorsteinsson, liðsstjóri Vesturbæinganna.
Alþjóðlega Reykjavíkurmaraþonið fer fram
sunnudaginn 23. ágúst, þar sem keppt verð-
ur í fímm vegalengdum. Þúsundir manna og
kvenna hafa undirbúið sig í lengri eða
skemmri tíma fyrir hlaupið, gjarnan í skokk-
hópum undir stjórn þjálfara. Örlygur Steinn
Sigurjónsson bregður upp mynd af nokkrum
þeirra og vinnubrögðunum sem tíðkuð eru í
þessari vinsælu almenningsíþrótt.
15 KM
HLAUPALEIÐIR í Reykjavíkurmaraþoni. Á innfelldu myndinni er línurit yfir hæð yfir sjávarmáli.
HITAÐ upp í Grafarvoginum fyrir stóra daginn.
RÆST verður í þremur
lengstu vegalengdunum kl.
10 á sunnudaginn í Lækjar-
götu; maraþoni, hálfmara-
þoni og 10 km keppni. Klukkan 12.30
hefst síðan skemmtiskokkið með 3 km
og 7 km hlaupi. Þetta er í fimmtánda
sinn sem Reykjavíkurmaraþon er
þreytt, en þátttakendum hefur fjölgað
tífalt frá upphafi. Sumarið 1984
kepptu um 250 manns í maraþoni,
hálfmaraþoni og 7 km hlaupi og síð-
ustu ár hefur fjöldi þátttakenda verið
nálægt fjórum þúsundum. Skýring-
una má finna í þeirri staðreynd að
áhugi á almenningsíþróttum hefur
stóraukist síðustu ár og bætt hefur
verið við millivegalengdum og þaðan
af styttri vegalengdum til að mæta
þörf hlaupara á mismunandi getu-
stigi.
Frjálsíþróttasamband Islands og
Reykjavíkurborg eru ábyrgðaraðilar
Reykjavíkurmaraþons og verndari
hlaupsins er borgarstjórinn í Reykja-
vík, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir.
Knútur Oskarsson er fonnaður
Reykjavíkurmaraþons og segir hann
að aðstandendur Reykjavíkurmara-
þons séu fullir eftirvæntingar vegna
þeirrar nýbreytni að tvískipta ræsing-
unni. „Við búumst við aukningu í
skemmtiskokkinu og erum undir það
búin að taka á móti um og yfir fjögur
þúsund keppendum og við vonum að
þessi nýbreytni komi ekki niður á
stemmningunni meðal áhorfenda,“
segir hann. „Ég kalla Reykjavíkur-
maraþonið hiklaust fjölskylduhlaup
vegna þess að kjörið er fyrir foreldra,
afa og ömmur að fara með börnum
sínum eða barnabörnum hæfilega
vegalengd." Knútur segir að flestir
samstarfsaðilar hafi haldið tryggð við
Reykjavíkurmaraþon, ekki síst vegna
þess hversu farsæl starfsemi hlaups-
ins hefur verið. Engin teljandi óhöpp
hafi orðið sem þjálfað starfsfólk hafi
ekki getað bnigðist við á hverjum
tíma og stöðugleiki hafi ríkt fram til
þessa í stjórn og starfsliði. „Ég held
líka að hlaupið hafi staðið undir þeim
væntingum, sem gerðar hafa verið til
þjónustu við hlauparana meðal ann-
ars.
Markmiðið að hlaupa í 30 mínútur
Skokkhópur Grafarvogs var stofn-
aður árið 1993 og hefur frá upphafi
verið undir stjórn Erlu Gunnarsóttur,
íþróttakennara í Hamraskóla. Hópur-
inn samanstendur af fólki á aldrinum
25 ára til 45 ára og æfir jafnt sumar
sem vetur, þrisvar í viku þar sem
hlaupið er tvisvar sinnum og þrekið
æft einu sinni. Þol hlauparanna er
mismikið en allir hefja æfinguna sam-
an á upphitun með tónlist. Þeir sem
engan hafa grunninn og ætla sér að
hefja æfíngar eiga þess kost að styðj-
ast við áætlun sem byggist upp á
göngu og hlaupi til skiptis. „Smátt og
smátt eykst hlaupatíminn og gangan
minnkar og í tíundu viku er markmið-
ið að hlaupa í 30 mínútur," segir Erla.
„Það er mikill áfangi og þar með er
kominn grunnur sem fólk getur síðan
byggt á.“ Erla segir að Grafarvogur-
inn henti afar vel fyiár skokkara því
göngustígakerfið sé gott og tengingar
góðar inn í Fossvogsdal og Elliðaár-
dal. „Eftir upphitun segi ég fólki
hvaða leiðir það á að hlaupa en við er-
um mjög vel sett hvað snertir hlaupa-
leiðir hér í Grafarvoginum,“ segir
Erla. Hlaupið sjálft á hverri æfingu
tekur um 40 mínútur þannig að þótt
ekki fari allir sömu leið koma allir til
baka á sama tíma. Þá stjórnar Erla
teygjum, styrkjandi æfingum og slök-
un. Mörg hjón eru í Skokkhópi Graf-
arvogs og segir Erla það vera eina
ástæðu þess að hún hafi ekki skipt
hópnum í enn smærri getuhópa þar
sem félagslega hlið hlaupaæfinganna
er mikilvæg. „I hópnum hafa myndast
sterk félagsleg tengsl og hér hafa nýir
meðlimir getað kynnst hressu lffs-
glöðu fólki með svipuð áhugamál.
Langflestir úr Skokkhópi Grafar-
vogs ætla að hlaupa mOlivegalengdir
á sjálfan maraþondaginn og enginn
ætlar sér að þreyta 42 km maraþon,
enda er markmiðið ekki að hlaupa
sem lengst, heldur að njóta æfing-
anna sjálfra og finna til vellíðanar
daglega. „Þótt við tökum okkur ekki
mjög alvarlega bið ég fólk um að
grilla ekki kvöldið íyrir keppni því
þungar kvöldmáltíðir eru ekki hollar
rétt fyrir hlaup,“ segir Erla. „Að
morgni maraþondagsins er ráðlegt að
borða léttan morgunverð, ristað
brauð eða kornflögur og láta tvo til
þrjá tíma líða frá morgunverði til
hlaups. Þeir sem ætla að hlaupa hálft
maraþon neyta kolvetnaiákrar fæðu
daginn fyrir keppni og vökva sig vel.
Einnig er mikilvægt að neyta kol-
vetnaríkrar fæðu eftir hlaupið."
Erla segist leggja áherslu á að
hlaupararnir smyrji tær með vaselíni
og að þeir klæðist ekki splunkunýjum
skóm í keppninni. „Aðra núningsstaði
eins og nára og geirvörtur þarf líka að
smyrja og klæðnaðurinn þarf að vera
í samræmi við veður. Best er að vera í
léttum fötum og ef menn vilja vera í
síðum hlaupabuxum þurfa þær að
vera þröngar," segir Erla.
Breyttur lífsstíll
Erla hefur á liðnum árum orðið
vitni að því hvernig breyttur lífsstíll
fólks, sem hefur æfingar í skokkhópn-
um, stuðlar að aukinni vellíðan. Þar
kemur til hin félagslega eining, aukið
þol, meira sjálfstraust og færri kíló-
grömm. „Fólk fer t.d. meira í sund en
það gerði, hvílir bílinn og gengur eða
hjólar og það sem er ekki síst merki-
legt er að lífsstíllinn hefur áhrif á
börn fólksins,“ segir Erla, en hún
kennir jafnframt íþróttir við Hamra-
skóla. „Þannig að áhrifin eru víðtæk-
ari en margur heldur," bætir hún við.
Að loknum maraþondegi leigir hóp-
urinn síðan sal úti í bæ, pantar sér
mat og þar skiptast menn á reynslu-
sögum eftir daginn, en það er lítið
dæmi um félagslífið sem stundað er í
skokkhópnum. Erla segir að hópurinn
skemmti sér mikið saman og sé sá
hátturinn hafður á að hlaup og
skemmtun séu tengd saman. „Við
höldum árshátíð í vetrarlok og á
haustin hlaupum við úr Grafarvogin-
um upp í Mosfellsbæ og fórum í sund
og síðan á veitingahús og látum sækja
okkur á rútu. Við höfum hlaupið upp í
sumarbústaði við Hafravatn og ýmis-
legt fleira. Kjörorðið er allir fyrir einn
og einn fyrir alla.“
Erla segir að lokum að hver og einn
verði að finna sér vegalengd við hæfi
og mikilvægt sé að ætla sér ekki um
of því þá sé stutt í meiðslin. „Það er
mikill áfangi að hlaupa í Reykjavíkur-
maraþoni, en aðalmarkmið okkar er
að láta okkur líða vel.“
Nokkur sextugs-
afmæli yfirstaðin
I Skokkhópi Seltjarnarness er að
jafnaði á fjórða tug áhugasamra
hlaupara, sem mæta á æfingar
þrisvar í viku undir stjórn Þórhöllu
Andrésdóttur sjúkraþjálfara. Hún
segir hópinn vera mjög fjölbreyttan
og nokkur sextugsafmæli eru þegar
yfirstaðin. „Flestir eru á aldrinum 40
til 60 ára en þeir yngstu hálfþrítugir.
Við leggjum áherslu á fjölbreytta
þjálfun og æfum tröppuhlaup, spretti,
styrktaræfingar, teygjur og slökun,"
segir Þórhalla. Hún segir að margir
hafi komið inn í hópinn í lélegu formi,
en hafi ákveðið að koma sér í form og
náð góðum árangri. Lykillinn að góð-
um árangri felst ekki síst í því að
stunda æfingarnar í hópi fólks sem
deilir sameiginlegum markmiðum og
umfram allt að byrja hægt. „Við
stundum gott félagslíf með hlaupaæf-
ingunum. Hópur frá okkur gekk
„Laugaveginn" milli Landmanna-
lauga og Þórsmerkur í sumar og yfir
veturinn fáum við fyrirlesara til að
halda erindi tengt viðfangsefnum
okkar. Svo hittumst við yfir kakói og
rúnstykki, höldum árshátíðir og ýms-
ar uppákomur," segir Þórhalla. „Mér
finnst aðdáunarvert að sjá í hversu
góðu formi fullorðið fólk getur verið
með hæfilegum æfingum og hlaupa-
æfingar eru síður en svo bundnar við
fólk á þrítugs- eða fertugsaldri." Að
þessu sinni hlaupa langflestir í Skokk-
hópi Seltjarnarness hálft maraþon og
nokkrir hlaupa 10 km. Þeir sem
hlaupa hálft maraþon hlaupa vega-
lengdina ekki oftar en þrisvar sinnum
yfir sumarið í þeim tilgangi að koma
óþreyttir til leiks hinn 23. ágúst.
Um meiðsli segir Þórhalla að þau
fylgi gjarnan miklum hug, en minni
þjálfun. I upphafi hneigist fólk til að
ofmeta getu sína og þá er mikilvægt
að aðstoða það við að halda aftur af
sér. „Það koma stundum fram álags-
meiðsli í hnjám og fólk getur átt á
hættu að togna, en það hefur verið
lítið um það hjá okkur, sem betur
fer.“
Þórhalla gefur að síðustu innsýn í
fyi’sta daginn hjá dæmigerðum kyi-r-
setumanni til tuttugu ára, sem hefur
bætt á sig einu kflógrammi fyrir
hvert ár í stólnum sínum, en
ákveður að snúa við blaðinu og
lækka blóðþrýstinginn, losna við
bumbuna og létta sína lund. „Ég
myndi athuga púlsinn hjá honum
og ráðleggja honum að fara mjög
rólega af stað, ganga til að byrja
með og fylgjast með púlsinum
eftir gönguna og almennri líðan
hans. Síðan mætti hefja hlaup i
bland við gönguna og færa sig rólega
upp á skaftið. Á fyrstu vikunum er
mesta hættan á því að fólk gefist upp
og þess vegna er mikilvægt að stunda
æfingarnar í hópi. Margir í hópnum
okkar hafa náð mjög góðum árangri
eftir að hafa byrjað á þessum byrjun-
arreit og samkennd hópsins hefur
haft þar mikið að segja.“
Æft í öllum veðrum
Enn einn skokkhópurinn er starf-
ræktur í Vesturbænum og talsmaður
hans er Olafur Þorsteinsson. Hann
segh’ að hópurinn hafi haft að leiðar-
ljósi að hlaupa í heilsubótarskyni síð-
ustu 14 árin. I hópnum eru karlar og
konur frá 25 ára til sextugs. „Einn
hlauparinn okkar er fæddur árið 1939
og er starfsmaður Flugmálastjómar.
Við reglubundna læknisskoðun hefur
hann reynst koma betur út en yngri
menn en hann.“ Hópurinn æfir
þrisvar í viku allt árið um kring
hvernig sem viðrar og segir Ólafur að
það sé gi-undvallaratriði að menn geti
gengið að æfingunum vísum og þurfi
ekki að velta fyrir sér hvort æfing
falli niður vegna veðurs. „Síðan má
ekki gleyma því að þessir nýju göngu-
stígar meðfram ströndinni, sem við
höfum kosið að kalla „Sólrúnarstræti“
og „Markúsarbraut" eru mestu sam-
göngubætur í Reykjavík í 50 ár,“ seg-
ir Ólafur.
Flestir úr Vesturbæjarhópnum, á
fjórða tug hlaupara, ætla að leggja til
atlögu við hálft maraþon, en Ólafur
segir að ár hvert sé miðað við það tak-
mark að hlaupa þá vegalengd á 1 klst.
og 45 mín. „Við miðum undirbúning-
inn við að klára hlaupið með stæl og
sveiflu, en veðrið á keppnisdaginn
sjálfan getur ráðið einhverju um
nokkrar mínútur til eða frá. Áð lok-
inni venjulegri æfingu föram við í
heita pottinn í Vesturbæjarlauginni
og leysum lífsgátuna." Síðasti hálfi
mánuðurinn fyrir keppnina sjálfa
hlaupa Vesturbæingarnir 13 til 15 km
einu sinni í hvorri viku og 7 km þess á
milli. Það sem upp á vantar til að
klára 21 km segir Ólafur að þeir fari á
reynslunni. „Við höfum aldrei hlaupið
21 km á æfingum, en á keppnisstað
treystum við á góða stemningu og
samheldni hópsins. Reyndar er eng-
inn annars bróðir í keppni en við töl-
um okkur saman í upphafi og hvetjum
hvert annað.“
Það þarf ekki að koma á óvart að
félagslíf skokkaranna í Vesturbænum
blómstrar, enda virðist það vera
ómissandi þáttur í starfi skipulagðra
skokkhópa. „Við höldum tvær öflugar
árshátíðir að vori og hausti með miklu
menningarlegu yfirbragði undir ör-
uggri veislustjórn Vilhjálms Bjarna-
sonar og segja má að íþróttin og fé-
lagsstarfið séu orðin að félagslegu
festi í lífi okkar,“ segir Ólafur að lok-
um.
Vefsíða hlaupsins er http//
ww.mmedia.is/hlaup
KOFI Annan, framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, og Lamberto Dini,
utanríkisráðherra Italíu, fagna undirritun stofnsáttmála alþjóðlegs saka-
máladómstóls í Róm í síðasta mánuði.
Lögín þagna
ekki lengur
Stofnun alþjóðlegs sakamáladómstóls er
sögulegt skref, segir Kofí Annan, fram-
kvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna. Hann
leggur áherslu á mikilvægi þess að sem flest
ríki undirriti stofnsáttmálann á næstu árum.
LAUGARDAGURINN 18.
júlí var svo sannanlega
sögulegur dagur. Það var
mér mikill heiður þann dag,
í Campidoglio í Róm, að afhenda
ítölsku ríkisstjórninni stofnsáttmála
Alþjóða sakamáladómstólsins.
TVeimur árþúsundum fyrr lýsti
einn frægasti Rómverji allra tíma,
Markús Túlíus Cicero, því yfir, í
þessari sömu borg, að „andspænis
vopnum þagna lögin“.
Þau orð Cicero hafa að mestu leyti
átt við allt fram á okkar daga. í
framtíðinni ættu þau hins vegar síð-
ur að eiga við en í fortíðinni.
Þegar valdamiklir menn hafa
framið glæpi gegn mannkyninu
fram til þessa hafa þeir getað gert
það í þeirri vissu að svo lengi sem
þeir héldu völdum gæti enginn
jarðneskur dómstóll sótt þá til
saka. Og jafnvel er þeir voru
dæmdir, líkt og sumir af verstu
glæpamönnunum voru sem betur
fer árið 1945, gátu þeir haldið því
fram að það hafi verið vegna þess
að aðrir reyndust valdameiri og
gátu því sett sig í sæti dómara.
Dómsúrskurðum, sem ætlað var að
standa vörð um rétt hinna valda-
litlu og hjálparvana, var hægt að
vísa á bug sem réttlæti „sigur-
vegaranna“.
Slíkar ásakanir er einnig hægt
að setja fram, hversu óréttlátar
sem þær kunna að vera, þegar
dómstólar eru settir á laggirnar í
einstökum málum, líkt og dómstól-
arnir í Haag og Árusha, til að fást
við glæpi er framdir voru í tiltekn-
um styrjöldum eða af tilteknum
ríkisstjórnum. Vissulega er slíkt
fyrirkomulag skárra en ekkert, en
sumir gætu túlkað það á þann veg
að sömu glæpir, framdir af öðrum,
eða þá á annarri stundu eða öðrum
stað, myndu ekki kalla á refsingu.
Vegna þeirrar miklu vinnu er innt
var af hendi á Rómarráðstefnunni,
verður nú loks komið á varanlegum
dómstóli er mun dæma þá er sakaðir
eru um þjóðarmorð eða aðra sam-
bærilega glæpi, óháð því hvenær
þeir voru framdir.
Þetta er sérstaklega mikilvægt
fyrir Sameinuðu þjóðirnar. Við
gleymum því aldrei að samtök okkar
voru stofnuð sem liður í baráttunni
gegn ríkisstjórnum er höfðu gerst
sekar um fjöldamorð af óhugnan-
legri stærðargráðu. Því miður höf-
um við nýlega orðið að takast á við
nýja glæpi sama eðlis, í Rúanda og
Bosníu, þótt þeir hafi ekki verið af
sömu stærðargráðu.
Það var ekki auðvelt að sam-
þykkja stofnsáttmálann. Hugmynd-
in að dómstól af þessu tagi hefur
verið á dagskrá Sameinuðu þjóð-
anna allt frá árinu 1948 er Allsherj-
arþingið tók ákvörðun um að halda
skrefi lengra en réttarhöldin í Niirn-
berg og Tókýó og fór fram á það við
Alþjóðlegu laganefndina að kanna
möguleikann á stofnun varanlegs
dómstóls.
Kalda stríðið kom í veg fyrir frek-
ari framfarir á þessu sviði líkt og svo
mörgum öðrum. Jafnvel að kalda
stríðinu loknu þurfti að leysa fjöl-
mörg lagaleg og pólitísk vandamál.
Allt fram á síðasta dag ráðstefnunn-
ar varð að grípa til erfiðra málamiðl-
ana og jafnvel þrátt fyrir það náðist
ekki samhljóða samkomulag.
Mörg okkar hefðu kosið dómstól
er hefði umfangsmeiri völd. Og
mörg okkar hefðu kosið að njóta
stuðnings allra valdamikilla ríkja frá
upphafi. Ég er hins vegar sannfærð-
ur um að þegar fram líða stundir
muni þeir, sem nú hafa uppi efa-
semdir, sannfærast um gildi þessa
nýja tækis alþjóðalaganna.
Á meðan skulum við ekki gera lít-
ið úr þeim árangri sem náðst hefur.
Fyrir einungis örfáum árum hefði
enginn talið þetta vera mögulegt.
Á vegum dómstólsins, sem nú
stendur til að stofna, verður starf-
andi sjálfstæður saksóknari, er ekki
mun lúta valdi neins ríkis, óháð því
hversu valdamikið það er. Dómstóll-
inn mun standa vörð um hagsmuni
fórnarlamba og alþjóðasamfélagsins
í heild. Á þessu ári, er við höldum
upp á hálfrar aldar afmæli Mann-
réttindasáttmálans, höfum við tekið
sögulegt ski-ef í átt að almennum
mannréttindum og stjórn er lýtur
lögum. Þetta er gjöf þeirrar vonar til
kynslóða framtíðarinnar að þær
muni sleppa við þá hrikalegu glæpi
er fyrri kynslóðir hafa orðið að þola.'
Stofnsáttmálinn er nú opinn til
undimtunar og hafa nokkur ríki
þegar undirritað hann. Hann verður
opinn allt fram til 31. desember árið
2000. Það er von mín að þá muni
mikill meirihluti aðildarríkja SÞ
hafa staðfest sáttmálann, þannig að
vald dómstólsins verði óumdeilt og
lögsaga hans sem víðust.
Megi hann þjóna mannkyninu vel
um ókomin ár.
Höfundur er frnmkvæmdusljóri
Sameinuðu þjóðanna.