Alþýðublaðið - 30.01.1963, Side 8

EFTIR því sem tækniþróunin hef-
ur orðið örari, því brýnni hefur
nauðsynin orðið á skipulögðum
áætlunum til langs tíma.
Á aðeins rúmum tveim áratug-
um heíur átt sér stað gerbylting í
lifnaðarháttum okkar. Á heimilun-
um hefur sjálfvirka þvottavélin
komið í stað þvottabalans og olíu-
kyndingartæki með hitastilli í
sfað fjalhöggsins og kolaskóflunn-
ar. í vísindum og tækni eru rat-
sjár, kjarnaklofningur og geimför
orðin hversdagsleg umræðuefni.
Svipaðar grundvallarbreytingar
hafa átt sér stað á skilningi okkar
á auðlindum hinnar lifandi nátt-
úru, og raunar einnig á viðhorfi
til þessara auðlinda. Tilkoma næ-
lon-netanna, sem bæði eru geysi-
sterk og fúna ekki, hefur valdið
þáttaskilum í fiskveiðum um all-
ari heim, og sama má segja um
kraftblökkina á herpinótabátum.
í matvælaiðnaði er frystur fiskur
í ýmsum myndum orðinn daglegt
brauð. Fiskimjöl til manneldis er
enn á tilraunastigi, en vonir standa
til^þess, að það geti komið í góð-
ar þarfir í þeim hlutum heims þar
sem mestur skortur er á eggja-
hvítuefnum.
í fiskveiðum og fiskiðnaði er
samt sem áður ekki af miklu að
státa. Þótt þar hafi orðið miklar
framfarir, eru þær ekki sambæri-
legar við þróunina í iðnaði og
landbúnaði. Við rekum þessa at-
vinnuvegi enn á svipuðum grund-
velli og steinaldarmenn. Ræktun
eggjahvítuauðugra dýrategunda
— nautgripa, sauðfjár og alifugla,
er framkvæmd á hávísindalegan
hátt, þannig að nákvæmlega er
vitað, hve mikið fæðumagn og
hvaða fæðutegundir þarf til að
framleiða eitt pund af kjöti.
Vísindaleg hagnýting auðlinda
sjávarins er enn eitt af málum
framtíðarinnar. í djúpum sjávar
eru fólgnar óþrotlegar uppsprett-
ur eggjahvítuauðugra efna, sem
enn eru ónýttar. Við vitum ekkert
um magn þessara efna og þekkj-
um enn engar leiðir til að nýta
þau til manneldis.
Fólksfjölgunin er eitt af því,
gem taka verður tillit til, þegar
gerðar eru áætlanir um framtíð-
ina. í Bandaríkjunum má búast
við, að íbúum fjölgi um 150 millj.
næstu 40 árin, þannig að þeir
verði orðnir 330 millj. árið 2000.
beztar, hvaða meðferð hentugust
fyrir aflann og hvernig allskyns
sjávarafurðir verði bezt nýttar.
Til þess að geta nýtt auðlindir
sjávarins fullkomlega, verðum við
að greina sundur hina ýmsu fiski-
stofna, svo að hægt sé að finna há-
marksframieiðni þeirra. Ef um
sjálfstæða stofna er að ræða, verð-
ur að taka hvern þeirra út af fyrir
sig til meðferðár í því skyni að fá
sem. mestan afla. Setja verður
eru teknar upp á segulband og
settar í reikniheila ásamt afla-
skýrslum og heimsveðurfréttum.
Með þessum nýju tækjum, sem
mæla umhverfi sjávarins, getur
maðurinn náð auknu valdi yfir
sjónum. Hann getur tekið um-
hverfið í þjónustu sína til að halda
rángjörnum lifverum og sjúkdóm-
um í skefjum.' Líklega verður
þetta gert með notkun ýmissa
efnasambanda og einnig eftir líf-
Neðansjávartogarar, sem elta *uppi fisktorfurnar, er ein
þeirra nýjunga, sem höfundar þessarar greinar,
Donald L. McKernan, fiskimáfastjori Bandaríkjanna, og
Donald R. Johnson deildarstiéri fiskimálastofnunar
Kaliforníu, spá að komnir vérði \ notkun áriÖ 2000.
Greinin er tekín hér eftir Ægi.
Tækniþróunin, einkum aukin
vélvæðing og sjálfvirkni, gerir
það kleift að stytta vinnuvikuna í
Bandaríkjunum úr 40 stundum ár-
, ið 1960 í minna en 35 stundir árið
2000. Kaupmátturinn mun einnig
aukast mjög mikið á þessu tíma-
bili, þannig að hver maður getur
eytt næstum tvöfaldri þeirri upp-
hæð sem hann nú eyðir.
Neyzla á fiski mun að öllum lík-
! indum stóraukast, þegar líður nær
| lokum aldarinnar. Eftirspurn eft-
; ir eggjahvítuefnum verður þá orð-
in svo mikil, að nauðsynlegt verð-
ur að leita til sjávarins til að geta
fullnægt henni. Þess vegna þurf-
um við að gera okkur enn ljósara
eðli sjávarins og framleiðni hans,
finna hvaða veiðiaðferðir eru
1
i reglrigerð um ákveðinn veiðitíma,
' notkýn tiltekinna veiðarfæra og
veiðíkvóta, þar sem fjölgun, vöxt-
i ur og dánartala viðkomandi stofns
er lögð til grundvallar.
Eitt helzta markmið vísinda-
manna okkar er að geta sagt fyrir
um það sem skeður í sjónum. Til
þess að hægt sé að segja þannig
fyrir um hvar fisk er að fá og
hve mikið, vérður að hafa ná-
kvæma þekkingu á eðli og efni um
hverfisins og samband þess við
lífverumar í sjónum. Það verða
ekki mörg ár þangað- til við get-
um gert reglubundnar sjómæling-
ar með hldstunarbáujum, sem fest
ar eru á mikilvægum stöðum. —
Þessi tæki senda sjálfkrafa upp-
lýsingar til lands, þar sem þær
! fræðilcgum leiðum. Lokaður og
hálfinnilokaður strandsjór verður
j senriilega kannaður með völdum
eiturtegundum, sem verkar í ótrú-
lega lftlu magni. Við megum búast
við því, næstu 40 ár, að menn
verði komnir langleiðina með að
finna í hópi hryggdýra og hrygg-
leysingja sérstakar fæðutegundir
fjrrir helztu matfiskana, og sjúk-
dómar verði notaðir til að útrýma
óæskilegum tegundum í stórum
stíl á afmörkuðum svæðum, þegar
fiskirækt verður komin á hærra
þróunarstig-en hún er nú.
Hafdjúpin eru víðáttumikil
geymsla ýmiss konar efna, sem
nauðsynleg eru viðhaldi lífsins í
sjónum. Þessir frjógjafar eru nú
innilokaðir á miklu dýpi, þar sem
geislar sólar ná ekki að örva vöxt
hinna örsmáu flotjurta — plöntu-
svifsins — sem er undirstaða fæðu
fisktegundanna, sem við veiðum
okkur til matar. Aðeins á svæðum
þar sem uppstreymi er, komast
þessi næringarefni upp í yfirborðs
lög sjávar, þar sem sólarljóssins
nýtur við. Þegar maðurinn hefur
komizt upp á lag með að auka
þetta uppstreymi í sjónum, svo að
ljós sólar nái dýpra, hefur hann í
hendi sér að auka undirstöðufram-
leiðni sjávarins. Við gerum varla
ráð fyrir, að þessu marki verði
náð árið 2000. en teljum, að mjög
murii miða í áttina.
Það lyftir fmyndunaraflinu á
flug, þegar okkur verður hugsað
til þess að við getum gert sjóinn
okkur undirgefinn. Kannski er
það líka óskhyggja. En það geta
ekki liðið margar aldir þar til mað
urinn verður að uppskera allt sem
sjórinn er látinn framleiða — að
öðrum kosti neyðist hann til að
taka sér bólfestu á öðrum hnetti.
Hvernig líta nú árnar okkar út
árið 2000? Vatnsorkuver, stíflur,
áveitur. skipastigar o. s. frv. hafa
spillt ánum sem gönguleiðum og
hentugum uoneldisstöðvum fyrir
fisk, sem sengur úr sjó til hrygn-
ingar. En fólksfiölgunin og vöxt-
ur iðnaðarins valda því, að árið
2000 verður nauðsynlegt að hag-
nýta auðlindir ánna í langtum
stærri stil en verið hefur. Eldi
vatnafiska kretst nýrra aðferða á
sviði genúfrióvgunar og fullkom-
innar rne»ferWar fisksins, er hann
gengur úr siónum upp í fæðingar-
ár Sínar 'tii að hrvgna. Bætt klak-
tækni og rvMar eidisaðferðir, sem
miða að bvf að skapa beztu hita-
skilyrði 0“ hentugustu samsetn-
ingu vatnsins verða brýn nauð-
syn. Til bess að tryggja stöðuga
framleiðsi" ng nvtingu stofnsins
þarf að Vn»-ia unp hálfnáttúrleg-
um eidistiörnum og vötnum og-
SIGGA VIGGA OG TVLVERAN
( 8 30. janúar 1963 - ALÞÝÐUBLA0IÐ
. t
r
)■