Vísir - 25.08.1965, Blaðsíða 9

V í S IR . Þriðjudagur 24. ágúst 1965.
9
☆
Við kyrrláta götu í Bad Godesberg, skammt fyrir utan
Bonn, stendur stórt tvílyft einbýlishús. Það var áður í einka-
eign en nú gefur að Hta látúnsskilti á garðhliðinu, sem á
stendur letrað: Alexander von Humboldt Stiftung. Þar hefur
síðustu árin verið til húsa miðstöð einnar merkustu og víð-
kunnustu menningarstofnunar Þýzkalands aðsetur, Humboldt
sjóðsins, eins og við íslendingar gjaman nefnum hann. Sú
mennta og menningarstofnun er mörgum Islendingum að góðu
kunn, því um áratugi hefur hún styrkt unga íslenzka háskóla-
kandidata og vísindamenn til dvalar við þýzka háskóla. Nafn
sitt dregur stofnunin af einum viðkunnasta fjölfræðingi og
vísindamanni þýzkrar ættar, heimspekingnum, náttúrufræð-
ingnum og landkönnuðinum Alexander von Humboldt. 1 anda
hans kýs hún að starfa og rækja sitt hlutverk í þýzku menn-
ingar- og vísindalífi í dag.
fctiáí^ííáíátSwííí'*'ív>//.V.W.*í.,.vÍAÝ/MÍ,AW
Styrkþegar Humboldtsjóðsins f boði forseta Sambandsiýðveldisins H. Líibke (t.h. á myndinni) í Bonn
s. 1. vor.
Þáttur Humboldtsjóðsins í mennt-
un íslenzkru vísindumunnu
Einn sólfagran ágústdag fyrir
tæpum hálfum mánuði barði
ég að dyrum byggingarinnar í
Schillerstræti og hugðist bera
forstjóra stofnunarinnar, dr.
Heinrich Pfeiffer kveðjur
héðan að heiman frá ýmsum
þeim íslendingum sem á veg-
um Humboldtssjóðsins hafa
dvalið á liðnum árum, og
spjalla jafnframt við hann um
starfsemi sjóðsins. Hann var þá
fjarstaddur, nýkominn af
sjúkrahúsi og á góðum bata-
vegi. Þess í stað hitti ég einn
af samstarfsmönnum hans, dr.
Berberich, ungan lögfræðing
sem undanfarin fjögur ár hefur
starfað í aðalstöðvum stofn-
unarinnar í Bad Godesberg.
Við góðan orðstír.
— Við höfum árlega veitt
ungum íslenzkum háskólakandi-
dötum styrki til framhaldsnáms
við þýzka háskóla og rann-
sóknarstofnanir, sagði dr. Ber-
Prófessor Heisenberg, kunnasti kjarnorkuvísindamaður Þjóðverja,
er forseti Alexander von Humboldt sjóðains.
berich. Þeir hafa getið sér hinn
bezta orðstfr og ég vildi mega
bæta þvf við, að gjarnan vild-
um við fá fleiri umsóknir frá
íslandi og sjá fleiri unga menn
þaðan í hópi Humboldtstyrk-
þeganna. Nú er hér ungur ís-
lenzkur læknir, Guðmundur
Georgsson við vísindarannsókn-
ir.
Markmið sjóðsins.
Markmið Alexander von
Humboldt-sjóðsins er að efla
vísindastörf og vísindamenntun
• ungra háskólakandidata frá
sem flestum löndum veraldar,
veita þeim greiðfæran aðgang
að þýzkum háskólum og auka
tengsl og kynni þýzkra há-
skólamanna og erlendra.
Að þessu markmiði vinnur
sjóðurinn á þann hátt að ár-
lega veitir hann um 200—230
ungum mönnum námsstyrk til
10 mánaða dvalar f Þýzkalandi.
Umsóknir berast fyrir tilstilli
sendiráða Þýzkalands í hinum
ýmsu ríkjum hingað til Bad
Godesberg. Ur hópi umsækj-
enda velur 20 manne ráð pró-
fessora og háskólamanna síðan
þá sem hæfastir þykja. Þeim
er síðan útveguð vist við þá
háskóla er beztir þykja í hlut-
aðeigandi fræðigrein eða rann-
sóknarstofnanir
Áður fyrr var fyrirkomulag-
ið þannig að ákveðinn fjöldi
styrkþega kom frá hverju landi.
Nú hefur þessu verið breytt á
þann veg að ekki er lengur
farið eftir þjóðerni við val
styrkþeganna. Valið fer fram
á hreinum samkeppnisgrund-
velli, þannig að þeir sem bezt-
an hafa prófárangurinn frá há-
skólum heimalanda sinna og
bezt meðmæli ganga fyrir um
styrki. Reynslan hefur verið
sú, að stærsti hópurinn kemur
frá Japan en á þessu ári skipa
hann 80—90 styrkþegar. Hér
eru vitanlega einnig ungir vfs-
indamenn frá öllum Evrópu-
löndum — og öllum öðrutn
heimsálfum. Síðustu árin hefur
sú ánægjulega þróun átt sér
stað að hingað hafa komið til
náms á okkar vegum allmargir
UPgjr yf^ipdgpi^nfl fráj Ayfgyifej
Erópulöndunum, en þá sáum
við ekki áður. Þeir hafa staðið
sig mjög vel og náð góðum
árangri í störfum sínum og
námi. Starfsemi Humboldt-
sjóðsins er á engan hátt póli-
tfsk og okkur er mikil ánægja
af því að hafa knýtt þessi bönd
við háskólaborgara Austur-
Evrópu.
Fleiri stunda
raunvísindi.
— Hvemig skiptast styrk-
þegamir milli raunvísinda og
hugvísinda?
— Erfitt er um það að segja
því nokkur breyting verður þar
VÍSIR heimsækir aðaisföðvar
hinnar merku menntastofnunar
í BAD GODESBERG
á frá ári til árs. En yfirleitt er
það þó þannig að um 60%
leggja stund á raunvísindi en
40% á hugvísindi. Sjálfir setj-
um við engin skilyrði í þessu
efni, fremur en að prófa sé
krafizt af okkur hálfu að lokn-
um námstímanum. Hitt er svo
annað mál að vegna hæfileika
þeirra háskólakandidata sem
hingað koma ljúka margir
þeirra doktorsprófi f grein sinni
að dvölinni lokinni, annað
hvort hér eða í heimaiandi sfnu,
eða gefa út ritgerðir um nið-
urstöðu þess vísindastarfs sem
þeir framkvæmóu meðan þeir
dvöldust við þýzka háskóla. Þá
er þess einnig að geta að þótt
styrkurinn sé almennt bundinn
nokkru hærri en kandidata-
styrkurinn, 1100 mörk á mán-
uði, en kandidatastyrkurinn er
800 mörk. Auk þess bætist þar
við 180 mörk ef eiginkonan er
með í förinni og 50 mörk fyrir
hvert barn. Þótt Humboldt-
styrkimir séu hæstu náms-
styrkir, sem veittir eru í
Þýzkalandi í dag, segir dr.
Berberich ennfremur, þykir
okkur full nauðsyn á að hækka
þá enn og er nú að því unnið.
Kemst sú hækkun vonandi senn
til framkvæmda.
Gagnkvæm kynni.
Nú í ágúst hafa styrkþeg-
Framh. á bls. 4
við eitt háskólaár er hægt að
fá hann framlengdan kjósi
menn það. Hefur sú orðið
reyndin á að margir sækja um
framlengingu. ■ Eru hér nú á
vegum Humboldtsjóðsins alls
um 380 erlendir háskólakandi-
datar við nám og rannsóknir
eins og sakir standa.
Dósentastyrkir.
Þá veitir stofnunin einnig
fræðimannastyrki eða dósenta-
styrki. Sá styrkur er ætlaður
háskólakennumm og öðrum
sem lagt hafa stund á vísinda-
störf í nokkur ár, svo sem
nafnið bendir til. Alls voru um
70 slíkir styrkir veittir á þessu
ári og dveljast þeir sem hann
hlutu við marga þýzka há-
skóla, jafnt sem háskólakandi-
datarnir. Dósentastyrkurinn ér