Dagblaðið Vísir - DV - 16.01.1982, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 16.01.1982, Blaðsíða 15
DV-HELGARBLAÐ. LAUGARDAGUR 16. JANUAR 1982 ij?&i#*r*ei SKIPTIR MIG l MIKLU MÁL i kvikmyndagerðarmaður og kmyndasafns íslands hin síðari ár. Of stór orð hafa verið látin falla um það hversu góð hún sé. Megin vandi þeirra 'eslensku kvik- mynda sem hafa verið sýhdar upp á síð- kastið, er hin handritslega uppbygging þeirra. — Þetta eru nú ekki margir ís- lendingar sem geta kvikmyndað í dag, svona 2—3 menn. Það er náttúrlega ekki glæsileg staða. — Mér finnst margar þessar myndir gallaðar í sinni uppbyggingu, og þá er ég að tala um alla kvikmyndalega hugsr.n að baki hverrar myndar, hvernig maður setur vissa atburði á filmu. Mér finnst það hafa verið allt of sterk tilhneiging til þess að kvikmynda bókmenntaverk og búa sér fyrirfram til þessa viðmiðun við bókmenntaverkið. Þannig vill helmingur af „diskusjóninni" i mynd- inni oft fara í það, að gera samanburð á því, hvernig til hafi tekist að kvik- mynda þessa ákveðnu bók. Hvort til hafi tekist að yfirfæra eitthvert annað efni yfir í annan miðil. Þetta hefur eytt þeirri umræðu hvernig tU hafi tekist að byggja upp fUmu sem kvikmynd." Nú ert þú eini starfsmaður Kvik- myndasafns íslands og raunar aðeins hálfur starfsmaður þess í þokkabót. í hverju felst það starf? Þær eru margar týndar „Það er stofnun sem á að bera ábyrgð á því, að þær myndir sem er búið að gera varðveitist, eins lengi og hugsast getur. Það er sérstakt einkenni á kvikmyndum að þær hafa rika til- hneigingu tU að eyðileggjast eftir því sem tíminn líður og það er gifurlegur abyrgðarhluti að horfa upp á sUkt ger- ast. Þetta er kannski frumtilgangur Kvikmyndasafns fslands." Hafa margar íslenskar kvikmyndir eyðUagst? ,,Já, það er alveg gefið mál. Það má kannski segja að kvikmyndasafniö verði til á elleftu stundu, því að einmitt á þessari stundu er maður að horfa upp á margar kvikmyndir fyrirrennar- anna vera i því ástandi, að það er annað hvort núna eða aldrei að bjarga þeim yf ir á aðra filmu. En hinsvegar hefur fjöldinn allur af merkilegum heimildamyndum sem geymt hafa okkar sögu hreinlega glatast. Þær hafa kannski ekki beinlínis eyðilagst, heldur eru margar þeirra týndar og enginn virðist vita hvar þær eru niður komnar. Svo hefur maður sögur um það, að einhverjar gamlar filmur sem voru ósýningarhæfar, hafi verið sýndar og eyðUagst i viðkomandi sýningu. Þannig fór t.d. fyrir Alþingishátíðarkvikmynd Lofts Guðmundssonar. Svo má einnig nefna fyrstu leiknu kvikmynd Lofts Guðmundssonar sem hét „Ævintýri Jóns og Gvendar". Hún var hreinlega sýnd þangað til hún var búin. Þannig má lengi telja áfram. Það er þvi óskaplega slæmt ástand í þessum efnum. Margar þessara mynda eru kannski ekki merkilegar á heims- mæUkvarða, cn þær skipta okkur mjög rniklu máli." Býr kvikmyndin ekki einmitt yfir mjög miklu heimildargildi? fyrir heimildarmyndirnar. Og það má vissulega segja að þessi merkilega grein kvikmyndalistarinnar eigi erfitt uppdráttar í framtíðinni. Það eru þó ýmsir sem sjá hag sinn í henni, s.s ýmis félagasamtök og aðilar i atvinnulífinu. En þeir eru líka þeir einu sem um þetta hugsa. Þessi staðreynd, getur gert mann oft á tíðum nervösan. Svo kemst maður stundum yfir rnvndir sem sýna síldar- ævintýrið sem loVtgu er horfið eða salt- fiskbreiðslu. Og þar séð hvað kvik- myndin er langsamlega besta heimildin um þau handtök sem þar voru unnin. Það er ákaflega gaman að geta sýnt það á filmu og sagt: svona fór þetta fram á árum áður. En fólk virðist ekki hafa til- finningu fyrir svona hlutum á okkar tímum." Hvað hefur þú lengi verið að grúska í kvikmyndum? ..eínsoggrár kö'ttur „Ég byrjaði í þessu eftir að ég varð stúdent, sem er — hvað — fyrir fjórtán árum siðan. Ég fór strax eftir stúdent- inn út u'l Köben og innritaðist þar í kvikmyndasögu og kvikmyndafræði og kynntist þar jafnframt starfsemi danska kvikmyndasafnsins. Og þar var ég alla daga eins og grár köttur og sá sýningar þess minnst þrisvar sinnum á dag. Það má segja að þetta kvikmynda- safn hafi heltekið huga minn. Þar vaknaði áhuginn á að koma upp Kyik- myndasafni íslands. Annars má það „Eina slysið hérnaí klettínum var þegar þessifána- stöng var reist Átfun- um hefur þótthúnó- tílhtýdileg. En þetta er líka eina slysið sem hér hefur orðið." Maðurinn og mælirinn ,,Það er akkúrat það sko. Hún er einmitt svo mikil heimild um okkar tíma og okkar aðstæður hverju sinni. Hvernig hlutirnir voru unnir og leystir af hendi í það og það skiptið. Þetta verður manni aUtaf betur og betur ljóst eftir því sem aldurinn færist yfir kvik- myndir. En okkur gengur samt sem áður alltaf jafn erfiðlega að gera okkur grein fyrir þessu i nútimanum. Það er virkilega enginn aðili til, í okkar þjóðfélagi sem hefur ábyrgð á þvi, að það sem cr að gerast i dag, sé skipulega varðveitt á þessum merka miðli sem kvikmyndin er. Við getum nefnt sem dæmi, t.d. það þegar oliu- bílarnir koma með olíuna til íbúðahús- anna.og henni er dælt á tanka. Þessir rauðu og glæstu oliubilar, maðurinn við mæUnn og slangan. Þetta er hlutur sem er að hverfa núna eftir að hita- veitan hóf innreið sína i bæina. Og svo má líka nefna sorphreinsunina sem er sifeUt að þróast með fullkomnari tækni. Við höfum engar heimildir fyrir því hvernig þetta var þegar fram líða stundir. Það er enginn ábyrgur fyrir því að svona hlutir séu festir á fUmu. Það er nefnilega sorglegt til þess að hugsa hvað íslendingar einblína mikið á leiknu myndirnar, en gleyma alveg þeim þætti kvikmyndunarinnar, sem heimUdarmyndin er. Það má náttúrlega segja sem svo að enginn markaður sé koma fram að Þorgcir Þorgeirsson átti hugmyndina að þessu safni og ýtti undir það að úr varð að því varð komið áfót,áriðl978. Ég var nú bara eitt ár þarna úti, þvi mér áskotnaðist klipparastarf hér heima hjá sjónvarpinu ári síðar. Ég ætlaði nú bara að vera eitt ár hjá sjón- varpinu, því ég ætlaði mér alltaf í kvik- myndaskóla, en þau urðu nú sjö. Þá var maður orðinn svo óþreyjufullur að fara að gera eitthvað, að skólinn varð bara að eiga síg. Síðan dengdi maðursér Iwa út i kvikmyndunina." Og þú cri gagntekinn .il' kvik- mynduniiuii ,,Nu — og það cr nú kannski mitt vandamál. Ég hef áhuga á allt of mörgu. Kannski finnst mér einmitt tón- list merkilegust af öllu. Ég er ógurlega mikið fyrir tónlist — og svo eru það náttúrrlega allar bækurnar sem maður á eftir að lesa. En að vissu leyti er ég gagntekinn kvikmyndasðfnuninni. Þó ég setji mig ekki á háan staU, sem eini starfsmaður Kvikmyndasafnsins, þá er það mitt aðal áhugamál að ég sjái á eftir þvi i öruggar hendur. Það komist i heila höfn. En -,iðan er kvikmyndunin náttúrlega mikil baktería fyrir mig." Að lokum. Er k • ikmyndasafn meiri hugsjón heldur en starf? „ Já — jájá. Það er hugsjón og kvik- myndunin er mér það líka. í mínu starfi á Kvikmyndasafni íslands sam- einast svo mikið af mínum áhugamál- um að það getur aldrei kallast annað en hugsjón. —SER. Myndir: EinarOlason

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.