Dagblaðið Vísir - DV - 22.11.1982, Blaðsíða 19

Dagblaðið Vísir - DV - 22.11.1982, Blaðsíða 19
DV. MANUDAGUR 22. NOVEMBER1982. 19 | Menning Menning Menning Menning Morðsaga nóbelsskálds Gabriel Garcia Marquez: Frásögn um margboðað morð. Guðbergur Bergsson þýddi. Iðunnl982. Nú er nýjasta skáldsaga Gabríels Garcia Marques, Frásögn um marg- boðað morð, komin út á íslenskri bók í þýðingu Guðbergs Bergssonar. Eins og leyndardóma eftir handa lesandanum. Hann fellur ekki í þá gryfju. Sagan er spumingarmerki sem skilið er eftir í hausnum á lesanda að lestrí loknum. Þetta er ekki sist aö kenna sérkenni- legu formi f rásagnarinnar sem hefst 27 árum eftir morðið en lýkur með at- burðinum sjáifum. Höfundur tvinnar saman timasvið á listilegan hátt og — Murquos er karabiskur höfundur ihúð og hár; sögur hans lýsa hugsunar- hmtti og harmlaik suðuramerískra manna, skrifar Matthlas Viðar i dómi sínum. Myndin sýnir blaðamann að stðrfum i Bogota, Kolumbiu. kunnugt er hefur Guðbergur áður þýtt tvö verk eftir þennan kólombíska nóbelshöfund, Hundrað ára einsemd og Liðsforingjanum berst aldrei bréf. Allar hafa þessar bækur hlotið gifur- lega útbreiðslu um heiminn, sérlega Hundrað ára einsemd sem að dómi margra er besta verk Marquesar. Það er varla hægt að segja að Frásögnin auki mjög á hróöur Marquesar sem rit- höfundar. Sagan er að vísu rituð af frá- bærri íþrótt, stökustu snilld, eins og hans var von og visa, en hugsunin rist- ir e.tv. ekki jafndjúpt og oft áöur. Þaö er held ég rétt, sem bent hefur verið á, að sagan er einskonar millistig á milli Liðsforingjans og Hundrað ára ein- semdar. Að stíl sker hún sig í ætt við fyrri söguna: knöpp og hröð en auðug, laus við útúrdúra og málalengingar. Hún er ekki jafnstórbrotin og seinni sagan en fjallar þó um svipaðan veru- leika: tíma og dauða — þessi ágeng- ustu viðfangsefni suðurameriskrar bókmennta. Eins og heiti sögunnar gefur til kynna f jallar hún um morð. Sögusviöið er kynblendingaþorp viö Karabiska hafið. Maður nokkur að nafni Bæjarð- ur San Roman, kynlegur kvistur, geng- ur að eiga stúlku nokkra með pompi og prakt. Brúökaupsnóttina uppgötvar hann aö eiginkonan er ekki hrein mey og skilar henni því aftur til föðurhúsa. Hún er spurð hver hafi prufukeyrt og nefnir fyrsta nafnið sem kemur upp í hugann: Santiagó Nasar. Sæmd fjöl- skyldunnar er i veði og bræður stúlk- unnar sitja fyrir sökudólginum, sem líklega er alsaklaus, og brytja hann í spað. Þessi morðsaga er ólík venjulegum reyfurum að því leyti að lesand- inn veit frá upphafi hver morðing- inn er. Samt tekst höfundi aö halda uppi spennu söguna á enda með því, ekki síst, að gæða persónur og atburði óvissu og dul. I tímaritsviðtaU hefur Marques sagt að gallinn við leynilög- reglusögur væri sá að þær skildu enga rýfur þau „hlutlægu" timaform sem við óll könnumst við. Með þeim árangri að atburðarásin kristallast í einum úr- slitapunkti sem virðist safna i sig öll- um tíma. Morðið er jafnágengur veni- leiki að 27 árum liðnum sem á stund harmleiksins. Aratugir renna í örfá augnablik: klukkustundarbilið frá því að Santiagó Nasar heldur að heiman og þar til hann er skorinn eins og svín. Or því er lif þorpsbúanna markað ógæfunni. Hvað gerðist?Hvaða lögmál bjó í því óhugnanlega tilviljanasafni sem leiddi til morðsins? Var það opin- berun? Dómur? Hvarlá ábyrgðin? Gabriel Garcia Marques er kara- biskur höfundur í húð og hár; sögur hans lýsa hugsunarhætti og harmleik suöuramerískra manna: dauða og harðstjórn, niðurlægingu og reisn. A dögunum sagði hann að Frásögu um margboðað morð bæri sannleikanum vitni og værí tákn þess frelsis sem blóðidrifnir ribbaldar hafa kæft í lönd- um Suður-Ameríku. Ef til vill er þetta erindi flutt í lýsingunni á Bæjarði San Roman. Sá framandi hershöfðingja- sonur og auðkýfingur heillar þorpið um stundarsakir en er að lokum borinn á braut nær dauða en lifi. Hann einn biður ósigur, hann einn er f órnarlamb. Aðrir lif a áfram í dauða sinum og þján- ingu en með sæmdina óskerta. A meöan svo er getur harmleikurinn ekki slökkt öll vonarljós. Marques hefur manna best lýst veru- leika Suöur-Ameriku. En hann er ekki síöur heimssöngvari en átthagaskáld. 1 verkum sínum kryfur hann jaðarað- stæður og þversagnir mannlífsins — hvar sem er. Söguhetjur hans er núm- er eitt manneskjur. Og erindi hans um „margboðað morð" á fullt erindi til okkar á tíma kjarnorkuslysa og marg- boðaðrar g jöreyðingar. Guðbergur Bergsson á þakkir skildar fyrir öndvegisþýðingar sínar á verk- um spænskra og suðuramerískra góð- skálda. Hann hefur ekki aðeins kynnt Bókmenntir MatthíasViðar Sæmundsson okkur vaxtarbroddinn í sagnaritun samtiðarinnar heldur og auðgað ís- lenskar bókmenntir með sígildum meistaraverkum: Lazarusi frá Tormes og Don Qulxoté. Islenskir ritliöfundar geta margt lært af þessum stórvirkj- um og raunar þjóna þessar þýðingar litlum tilgangi verði þær ekki hluti af islenskri bókmenntahefð samtímans. Jafnframt er það ánægjuefni að ís- lensk bókaforlög eru í vaxandi mæli farin að gefa út erlendar öndvegisbók- menntir. Raunar er hneisa að fyrir- tæki eins og Menningarsjööur skuli ekki hafa haft forgöngu um slikar út- gáfur. Hvað dvelur oríninn langa: Dostóéfskí? MVS Styrídð og fégrið ttkamann bÖiyiUR OG HERRAR! Nýtt 3ja vikna námskeið hefst 29. nóvember. Hinir vinsœlu herratímar i húdcginu Hressandi — mýkjandi — styrkjandi — ásamt megrandi œf ingum. Sórtímar fyrir konur sem vilja léttast um 15 kg eða meira. Sértímar fyrir eldri dömur og þœr sem eru slæmar í baki eða þjást af vöðva- bólgum. Vigtun — mœling — sturtur — gufuböð — kaffi — og hinir vinsœlu sólaríum-lampar. Leikfimi fyrir konur á öllum aldri. JúdódeilaÍÁrmanns Ámtiíia ?? Innritun og uppfýsingar alla vi/ka daga JArmURl OZ. ,kL 13_22 f s(ma 83295. -M KOMDU , KRÖKKUNUM Á OVART! Fatóu tilþeirru umjólin fvlömmur, pabbar, systur, bræöur, afar, ömmur, frændur, frænkur, synir, dætur og vinir geta nú brugöiö undir sig betri fætinum og farið sjálf meö jólapakkana og hangikjötið til útlanda. Ástæðan er auðvitað hin hagstæðu jólafargjöld sem Flug- leiðir bjóða til Norðurlandanna. Fargjöld báðar leiðir eru sem hér segir: Kaupmannahöfn kr. 4.653.00 Gautaborg kr. 4.598.00 Osló kr. 4.239.00 Stokkhólmur kr. 5.304.00 Barnaafsláttur er 50%. Fargjöldin taka gildi 1. des. Upplýsingar um skilmála og ferðamöguleika veita söluskrif- stofur Flugleiða , umboðsmenn og ferðaskrifstofurnar. FLUGLEIDIR Gott fólk hjá traustu félagi

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.