Dagblaðið Vísir - DV - 30.08.1983, Blaðsíða 12

12
DV. ÞRIÐJUDAGUR 30. AGÚST1983.
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjómarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON.
Framkvæmdastjóriogútgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON.
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM.
Aðstoöarritstjúri: HAUKUR HELGASON.
Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og ÓSKAR MAGNÚSSON.
Auglýsingastjórar: PÁLLSTEFÁNSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON.
Ritstjórn: SÍÐUMÚLA 12—14. SÍMI 86A11. Auglýsingar: SÍÐUMÚLA 33. SÍMI 27022.
Afgreiðsla,áskriftir,smáauglýsingar,skrifslofa: ÞVERHOLTI11. SÍMI 27022.
Sími ritstjómar: 84611.
Setning, umbrot, mynda-og plötugerð: HILMIR HF., SÍÐUMÚLA 12. Prentun:
Árvakurhf., Skeifunni 1».
Áksriftarverðá mánuði 230 kr. Verð í lausasölu 20 kr.
Helgarblað 22 kr.
Aga þarf sendiráðin
Erlend sendiráö hafa tilhneigingu til að verða eins
konar ríki í ríkinu. Því valda einkum ýmis sérréttindi
þeirra, allt frá friöhelgi starfsmanna og tollfrelsi yfir í
eigin lögsögu sendiráðanna á lóöum sínum og húsakosti.
íslenzkum stjórnvöldum ber að sjálfsögðu að sjá um,
að sérstaðan sé ekki misnotuð. Þau eiga að beita
gagnaðgerðum, ef sendiráðin láta ekki segjast. Þau geta
beitt brottvísunum og öðrum takmörkunum til að halda
uppi aga.
Hávaði, slagsmál, leynivínsala og næturklúbbsrekstur
bandarískra sendiráðsmanna í Þingholtunum er dæmi
um vandamál af þessu tagi. Þegar lögreglan kemur til
skjalanna, hlaupa berserkirnir inn í hús sitt og þykjast
hólpnir.
Tafarlaust ber að vísa úr landi sendiráðsmönnum af
þessu tagi. Jafnframt er nauðsynlegt að neita um tíma að
samþykkja nýja í staðinn, unz sendiráðið áttar sig á, að
það þarf að koma miklum mun strangari aga á sitt fólk.
Oft hefur komið fram, að erlendir sendiráðsmenn hafa
reynzt hættulegir í umferðinni, einkum vegna ölvunar.
Til dæmis hafa Frakkar þótt fréttnæmir á því sviði. Slíka
friðhelgismenn á að senda úr landi eins og slagsmálaliðið.
Áfengisflaumur sendiráðanna er töluvert vandamál.
Innan dyra eru sífelld hanastélsboð fyrir ístöðulitla ríkis-
starfsmenn, sem hafa lítið að gera í vinnunni. Og utan
dyra eru hálfrónarnir, sem vilja hlutdeild í ódýrum leka.
Stundum mætti ætla, að erlendir sendiráðsmenn telji
þessar tvær sérhæfðu stéttir vera venjulega íslendinga.
Það væri þá skýringin á herraþjóðarhneigðum, sem lýsa
sér í fyrirlitningu á tilraunum til aðhalds af íslenzkri
hálfu.
Áfengisvelta sumra sendiráðanna er með slíkum
ólíkindum, að staðarmenn komast tæpast yfir hana í
eðlilegum gestakomum. Mismunurinn gæti farið í bein og
óbein brot á tollalögum og telst tæpast til eðlilegra
sendiráðsfríðinda.
Rétt væri að setja áfengishámark á vandræðasendi-
ráðin og tolla síðan umframmagnið. Það er ófært, að
fríhöfn af þessu tagi sé í öðru hverju húsi við sumar
miðborgargötur. Skömmtun á tollfrelsinu er líklegasta
viðnámið.
Allra verst er svo eignasöfnun sendiráða og misnotkun
þeirra á fjölda sendiráðsmanna. Þar er í broddi fylkingar
sovézka sendiráðið. Umsvif þess í eignum og mannahaldi
eru langt umfram það, sem eðlilegt má teljast.
Setja ber skorður við frekari útþenslu sovézka sendi-
ráðsins á fasteignamarkaði og koma á einhverju hámarks-
hlutfalli í samanburði á fjölda íslenzkra sendiráös-
manna í Moskvu og sovézkra sendiráðsmanna í Reykjavík.
Til dæmis væri hægt að setja þá reglu, að hinir sovézku
væru aldrei meira en fimm sinnum fleiri en íslendingarn-
ir. Alténd er brýn nauösyn að koma á reglu, sem gerir
íslenzkum stjórnvöldum kleift að fækka sovézkum
sendiráðsmönnum.
Svipaða hlutfallsreglu þarf að setja um hinn friðhelga
sendiráðspóst, sem er ótrúlegur að magni hjá sovézka
sendiráðinu. Við megum ekki gleyma, að í sumum
löndum hafa sovézku sendiráðin reynzt hernaðarlega
viðsjárverð.
Aðhaldsskortur íslenzkra stjórnvalda að forréttindum
erlendra sendiráða felur í sér óhóflega kurteisi. Dæmin,
sem hér hafa verið rakin, sýna, að nauösynlegt er að
koma aga á sendiráðin, því að þau gera það ekki sjálf.
Jónas Kristjánsson.
AUSTURSTRÆTI
Þá er kominn höfuödagur og
manni skilst aö í dag sé 242. rigning-
ardagur ársins hjá okkur á suðurlág-
lendinu. Tjaldsvæöiö í Laugardaln-
um minnti meir á flóttamannabúðir í
Asíu en á afdrep fyrir fólk sem er í
sumarleyfisferð; á þann draum er
smám saman varö til í dagsins önn, á
hinum gráu dögum hversdagsleik-
ans, en hefur nú veriö skolaö burtu
meö köldu regni og lágum hita.
Viö í miönefndinni létum þó veðrið
ekki aftra okkur frá því að skoöa her-
skipin í Sundahöfn. Einnig þau voru
regngrá þennan dag og einhver
maöur ávarpaöi blautar kjamorku-
sprengjumar og viö sögöum Island
úr Nató — herinn burt!
Já, þaö væri sannarlega betra aö
lifa á Islandi núna ef Bretar og
Bandaríkjamenn heföu aldrei átt
nein herskip; til dæmis í síöari
heimsstyrjöldinni. En svona járngrá
er vonska mannsins og fyrirhyggju-
leysiö og hefur svo veriö um aldir.
Og viö gengum á brott meö kaldan
vindinn í fangiö og ókvæðisorðin i
bakið — og hann hélt áfram að rigna
á okkur í miðnefndinni, á tjald-
svæöiö, á herskipin og á allt mögu-
legt. Og í raun og veru undrast
maöur allar þessar vatnsbirgöir sem
virðast vera til á himnum.
Þaö var laugardagur og strætin í
miðborginni vora auð að kalla, nema
nokkrir hrakningsmenn utan úr
heimi voru að skoöa búðarglugga.
En sem vera ber, þá eru svo til allar
verslanir í höfuðborginni haföar lok-
aöar yfir regntímann, eöa yfir sum-
armánuöina. Búöarfólk þarf auðvit-
aö aö hafa sín helgarfrí eins og aörir
og því er öil verslun bönnuð af trúar-
legum strangleika um helgar, eöa á
laugardögum.
En viö í miðnefndinni erum þó ekki
alveg vissir um aö þama séum viö á
réttri leið. I fyrsta lagi þá færist tölu-
verö peningavelta yfir í nálæg sveit-
arfélög og svo er enginn efi á því að
þjóöin veröur þarna af umtals-
verðum gjaldeyristekjum því oft
mátti sjá erlenda feröamenn reyna
aö opna lokaöar dyr á búðum þar
sem munaöur er hafður undir fullum
ljósum.
I Suður-Evrópu viröist þessu vera
öðruvísi varið. Þar sem menn lifa þó
undir ströngum trúarreglum, þar
sem sálinni er yfirleitt gert hærra
undir höföi en öðru sem í kroppnum
býr.
Þar era f jörug viðskipti langt fram
á kvöld, einkum um helgar, og á
hverju homi eru stofur til peninga-
skipta þar sem erlendir feröamenn
geta skipt gjaldeyri fyrir þá peninga
er notaðir eru í landinu. — Og á
sunnudögum eru svo fjörugir úti-
markaðir er þekja oft marga hekt-
ara lands. Þetta gefur af sér peninga
— og vissan unaö lika. Þaö þekkja
allir sem reynt hafa.
Svona er þaö aö minnsta kosti um
ferðamannatímann, eins og þaö
heitir, en sá útbreiddi misskilningur
viröist landlægur aö þaö sé aöeins á
Islandi sem ferðamannatíminn
standi aöeins í 3—4 mánuöi.
I Suöur-Italíu, viö Miöjaröarhafið,
í Frakklandi og viö vötnin miklu í
Sviss og á ítalíu, er einnig sérstakur
feröamannatími er stendur frá því í
maí þar til í september. Og þegar
ferðamannatímanum er lokið á þeim
stööum lokar obbinn af veitingahús-
unum og hótelunum, þótt örfáir hafi
opið allt árið, til þess að sinna gigt-
veiku, ríku fólki sem þolir illa úr-
synning og er ekki bundiö við neina,
sérstaka vinnu eöa vosbúðina noröan
Alpa.
Og þaö er ekki af neinum sér-
stökum kærleika sem búðarfólk í
Suður-Evrópu leggur á sig mikla
laugardagsvinnu þótt vinnugleði
þess sé mikil. Þaö er aðeins að afla
sér tekna til þess aö lifa hinn hluta
ársins þegar enginn kemur í búö aö
kalla nema heimamenn er kaupa sér
daglegar nauðsynjar.
Oft er um þaö rætt hvernig lengja
megi hinn svonefnda feröamanna-
tíma á Islandi. Þaö veröur sjálfsagt
öröugt en á hinn bóginn er enginn efi
á því aö viö gætum haft mun meiri
tekjur af erlendum feröamönnum ef
viö hefðum búöir okkar opnar lengur
á kvöldin og eins um helgar og þá
einkum á laugardögum. Og svo
þyrftu erlendir ferðamenn að hafa
aðgang að peningastofnunum alla
daga til þess aö geta skipt gjaldeyri
rétt, þótt bankar séu annars lokaðir.
Þeir þurfa aö geta selt feröatékka
o.s.frv. Gjaldeyrisbankarnir gætu
haft svona peningastofur saman eöa
þá Seðlabankinn þótt hann sé nú
mest í byggingavinnu um þessar
mundir.
Ég veit aö þarna er gripið á viö-
kvæmu stéttarfélagsmáli en þó hygg
Áfram er milli-
færslukrukk
Framsóknar
stjórnarstefnan
Vart hefur þá sem kusu Sjálf-
stæðisflokkinn í vor grunað aö meö
vali sínu væra þeir aö f jölga húskörl-
um Framsóknarflokksins og SIS. En
nú blasir viö aö sú hafi raunin orðiö
svo sem dæmin sanna.
Framsókn sýndi fyrst hver ræöur á
stjórnarheimilinu þegar þingflokkur
sjálfstæöismanna samþykkti strax
eftir útgáfu bráöabirgöalaganna aö
kalla bæri Alþingi saman hið fyrsta.
Steingrímur sagði að Alþingi yröi
ekkert kallaö saman fyrr en honum
sýndist og þar viö sat. öli stjórnar-
andstaöan studdi tillögur sjálf-
stæðismanna og þar meö yfirdrifinn
meirihluti þingmanna. Flestum mun
í minni álit Morgunblaösins á því
hvort minnihluti eigi að komast upp
með að kúga meirihluta þegar alla-
ballar áttu í hlut.
Allt frá því bráðabirgöalögin voru
sett hefur ríkisstjórnin deilt um töku
gengismunar og skiptingu hans.