Dagblaðið Vísir - DV - 22.05.1986, Blaðsíða 15

DV. FIMMTUDAGUR 22. MAÍ 1986.
15
Daufleg kosningabarátta
Ég held að kosningabarátta sú er
senn lýkur sé einhver hin einkenni-
legasta sem ég man eftir. Hún er
fyrst og fremst einkennileg vegna
þess hve lítið fer fyrir henni, það er
rétt svo maður viti af því að almenn-
ar sveitarstjómarkosningar séu á
næsta leiti.
Hvers vegna lognmolla?
Það er líklega rétt að staldra að-
eins við áður en lengra er haldið og
athuga hvað getur valdið þeirri
deyfð sem mér finnst hafa einkennt
baráttima hingað til, í það minnsta
hér á höfuðborgarsvæðinu, þar sem
hún hefur yfirleitt verið hörðust.
Ein meginskýringin kann að felast
í því að fólk bíði eftir sjónvarpinu.
Kosningabarátta hefur í sífellt
auknum mæli færst i sjónvarpið, eins
og pólitísk átök yfirleitt. Þar em
málin rædd og í sjónvarpi sér fólk
frambjóðendur, vegur þá og metur.
Vafalaust em þeir margir sem ekki
vilja gera upp hug sinn fyrr en þeir
hafa fylgst með kappræðum í sjón-
varpi, kannski ræðst það kvöldið
fyrir kjördag hvemig nokkur þúsund
Reykvíkingar verja atkvæði sínu.
Fleira kann að koma til. Gríðar-
lega margir nýir kjósendur bætast
við. Ekki er nóg með það að þrjú
ár séu liðin firá síðustu almennu
kosningum heldur hefur kosninga-
aldur verið lækkaður um tvö ár. Það
em því fimm nýir „árgangar" íslend-
inga sem ganga nú að kjörborði í
fyrsta sinn. Það mætti segja mér að
aðeins lítill hluti þessa hóps hafi í
raun nokkra skoðun á þeim málefn-
um sem hæstvirtir frambjóðendur
vilja láta kjósa um. Alþingiskosn-
ingar myndu væntanlega fremur
höfða til þessa hóps, en sveitar-
stjómarmál hér á höfuðborgarsvæð-
Kjallari
á fimmtudegi
Magnús
Bjarnfreðsson
inu hefur þetta unga fólk yfirleitt
lítið kynnt sér. Það vill ekki láta
draga sig í pólitíska dilka og ýmsar
pólitískar vanmetakindur hafa kom-
ið því inn hjá því að pólitík sé
eitthvað óhreint, sem heiðarlegt fólk
komi lítið nærri.
Líklega skilar þetta unga fólk sér
á kjörstað, en miklar sveiflur geta
enn orðið varðandi stuðning þess við
menn og málefni. En hvað um það
- flokkamir renna nokkuð blint í
sjóinn hvað þennan fjöLmenna kjós-
endahóp varðar og það setur sitt
mark á kosningabaráttuna.
En fleira hlýtur að koma til sem
veldur þessari miklu deyfð, ekki
hvað síst í höfuðborginni.
Vonleysi
minnihlutaflokka
Vafalaust hefur það sín áhrif á
kosningabaráttuna í Reykjavík að
allir virðast ganga út frá því sem
gefhu að engin breyting verði á
stjóm borgarinnar. Maður heyrir
engan svo mikið sem impra á því að
íhaldið kunni að tapa meirihlutan-
um, varla að nokkrum detti í hug
að borgarfulltrúar þess verði færri
en níu!
Þegar þannig er í pottinn búið er
ekki mikill spenningur í kosningun-
um því mönnum finnst litlu máli
skipta hvemig minnihlutasætin
skiptast upp á milli flokka, sem
verða algerlega áhrifalausir um
stjóm borgarinnar.
En af hveiju er svo komið að menn
hafa enga trú á að meirihluta Sjálf-
stæðisflokksins verði hnekkt? Er
það vegna ágætis hans og leiðtoga
hans einvörðungu eða hafa minni-
hlutaflokkamir sjálfir valdið þessum
ósköpum? Vafalaust vilja bæði borg-
arstjórinn og fylgismenn hans halda
sig við fyrri möguleikann, en ég held
að þeir hafi fengið dyggilega aðstoð
frá minnihlutaflokkunum.
Lítum aðeins á þá ímynd sem borg-
arstjórinn bersýnilega hefur sjálfur
viljað skapa sér.
Þegar hann kom til valda lauk
eina kjörtímabilinu sem minnihluta-
flokkamir hafa stjómað Reykjavík
saman. Þeir unnu fremur óvæntan
kosningasigur og það tók þá langan
tíma að koma sér niður á starfs-
gmndvöll, vom varla búnir að því
þegar kjörtímabilinu lauk. Mál vom
oft lengi í afgreiðslu, hver kenndi
öðrum um og borgarstarfsmenn
sjálfir lágu ekki á upplýsingum um
skoðanaágreining þegar hann kom
upp, enda næsta einlit pólitísk hjörð.
í raun og vem vom kosningamál
Sjálfstæðisflokksins fyrir síðustu
borgarstjómarkosningar ákaflega
rýr. Smámál eins og nokkrir Ikarus-
strætisvagnar vom gerðir að stór-
máli, eins og menn muna. En
flokkurinn átti sitt leynivopn, sem
var borgarstjóraefhið og síðar borg-
arstjórinn. Hann var alger andstaða
málamiðlunarkerfis þríflokkanna,
hann tók einarða afstöðu strax og
hann afgreiddi mál, hann var óum-
deildur foringi í sínu liði, menn vissu
að hann hafði völdin og hann skor-
aðist hvorki undan því að axla þau
né ábyrgðina sem fylgdi þeim. Hann
skóp sér sjálfur ímynd hins ótrauða
baráttumanns og afgerandi stjóm-
anda. Og kjósendur tóku honum
tveim höndum.
Hafi nokkrir hjálpað honum
dyggilega til að viðhalda þessari
ímynd þá em það minnihlutaflokk-
amir. Þeir hafa í baráttu sinni
þrástagast á einræðishneigð hans,
og mig gmnar að þeir hafi rétt hon-
um mörg atkvæði á silfurfati með
þessum söng. Kjósendur varðar ekk-
ert um hvort hann tekur einn
einhverjar ákvarðanir eða hvort
samflokksmenn hans í borgarstjóm
gera það. Þá varðar um að ákvarð-
anir séu teknar og einhver vilji bera
ábyrgð á þeim.
Mér finnst í meira lagi skrýtið að
það skuli vera meira ádeiluefni á
borgarstjórann hvemig hann tekur
ákvarðanimar en hvemig þær em.
í stað þess að halda uppi harðri
gagnrýni á ýmsar þær ákvarðanir,
sem vissulega hafa orkað tvímælis,
er óskapast og býsnast yfir málatil-
búnaði og hraðri afgreiðslu.
Að vísu eiga minnihlutaflokkamir
þama ekki óskipt mál, en engu að
síður er þetta áberandi sé á heildina
litið.
Allt þetta hefur orðið til þess að
athyglin beinist að persónu borgar-
stjórans fremur en raunvemlegri
stjóm hans á borginni. Áróður
minnihlutaflokkanna verður jafhvel
til þess að fólki finnst Davíð varla
pólitískur, heldur miklu fremur fyr-
irbæri út af fyrir sig. Enda heyrist
ungt fólk í Reykjavík segja: Ég botna
ekkert í þessari pólitík svo ég ætla
bara að kjósa hann Davíð!
En nú styttist í að úrslit liggi fyr-
ir. Hvemig verða þau í Reykjavík?
Eigum við að giska? A-1 B-0, D-8-
9, G-3, V-2, M-0. En kannski á
þetta eftir að breytast þegar fólk
hefur horft á sjónvarpstækin
kvöldið fyrir kjördag.
Magnús Bjarnfreðsson.
„Mér finnst í meira lagi skrýtið að það
skuli vera meira ádeiluefni á borgarstjór-
ann hvemig hann tekur ákvarðanir en
hvernig þær eru.“
Borgarstjórnarkosningar
og skólinn
Nú líður óðum að kosningadegi til
borgarstjómar. Þó óvenjulítið hafi
farið fyrir kosningabaráttunni að
þessu sinni hafa frambjóðendur þó
verið á ferðinni á vinnustöðum hér
og hvar. Sá háttur var upptekinn
fyrir nokkrum árum að reyna að ná
til fólks í vinnu þar sem almennir
fundir hlutu ekki aðsókn sem skyldi.
Þetta fyrirkomulag hefur þann kost,
einkum þegar kosið er til borgar-
stjórnar, að kjósendum gef'st kostur
á að ræða um sinn vinnustað og af-
skipti borgarinnar af honum. Þannig
hlýtur að koma til umræðu sú þjón-
usta sem borgin á að standa fyrir
og á hvem veg þeim fjármunum er
varið sem borgarbúar reiða af hendi
í útsvörum sínum.
Framlag
Kennarasambandsins
Ég hef veitt því athygli að einn
málaflokkur, sem borgin hefur mikil
afskipti af, skólamálin, hefur ekki
verið á dagskrá hjá neinum af þeim
listum sem nú bjóða ffarn. Á þessu
sviði rekur borgin þó nær 30 stofnan-
ir. I nær öllum hverfum borgarinnar
em skólar sem em vinnustaðfr
hundmða kennara og þúsunda nem-
enda. Þessar stofnanir snerta hvert
heimili í borginni og hlýtur að skipta
milu máli hvemig málum er þar
háttað. Það er hins vegar ekki ný
reynsla að þessi málaflokkur veki
ekki sérlegan áhuga opinberra
stjómenda. Kennarasamband ís-
lands hefur nú sent ffambjóðendum
til sveitarstjóma ritling í þríblaða-
formi sem ber yfirskriftina: Er allt í
lagi í þínu sveitarfélagi? og fjallar
um skólamál og kennslu. Þar er
vitnað í nokkrar greinar gmnn-
skólalaga og ffambjóðendur hvattir
til þess að kynna sér hvemig málin
standa í þeirra heimabyggð. Á því
er vakin athygli að skólahald er einn
meginþáttur hvers sveitarfélags og
þau hafa þar miklar skyldur. Full
ástæða er til að minna á að póli-
tískar ákvarðanir er varða skólann
em ekki bara teknar af ríkisvaldinu
heldur einnig af sveitarstjómum og
skólanefndum. Þess vegna hlýtur
það að vera ffumskylda þeirra sem
gefa kost á sér til setu í sveitarstjóm-
um að kynna sér þennan flokk mála
sem best. Þetta rit kynningamefhdar
Kennarasambandsins stuðlar að því.
Auk þess minna kennarar á að þeir
em reiðubúnir til samstarfs við
sveitarstjómir og þeir búa yfir mik-
illi reynslu og þekkingu sem að haldi
má koma.
Reykjavík skipt
í skólahverfi
Reykjavíkurborg er eitt skóla-
hverfi. Þar em reknir á þriðja tug
gmnnskóla auk nokkurra fram-
haldsskóla. í Reykjavík fer fræðslu-
ráð með hlutverk skólanefndar. Það
þýðir að þessi eina nefnd á að fylgj-
ast með starfi allra gmnnskólanna
og fjölbrautaskólanna. Reynslan
hefur leitt í ljós að þetta er ofætlan.
Fræðsluráð hefur enga möguleika
til þess. Störf þess verða fyrst og
firemst afgreiðslustörf sem em
handauppréttingar um ýmis mál.
Sáralítil skólamálamnræða á sér þar
stað né umfjöllun um einstaka skóla
eða hverfi. Sú spuming hlýtur því
að vakna hvort ekki sé tími til kom-
inn að breyta þessu og borginni verði
skipt niður í smærri einingar. Þann-
ig myndu verða til ákveðin skóla-
hverfi sem hefðu sína skólaneffid og
foreldrar úr viðkomandi hverfum
ættu sæti í þeirri nefnd. Þannig
myndi t.d. Breiðholtið verða eitt
skólahverfi og skólanefridin fjalla
sérstaklega um málefni skólanna
þar. Fræðsluráð yrði eftir sem áður
með yfirstjóm skólamála og væri
samræmingaraðili fyrir borgina.
Þannig myndu starfskraftar, sem úti
í hverfunum búa, nýtast skólunum
mun betur og meiri líkur til þess að
samvinna skapaðist milli einstakra
skóla. Foreldrastarf yrði með þessum
hætti mun virkara. Æskilegast væri
að slíkar skólanefndir yrðu skipaðar
úr hópi foreldra frá hverjum skóla
eins og áður er að vikið. Fræðsluráð
yrði eftir sem áður kosið pólitískri
kosningu.
Það er hagur foreldranna, sem jú
allir em kjósendur, að skóli bama
þeirra sé sem best búinn og hafi á
að skipa sem hæfustum starfsmönn-
um. Ég hygg að það yrði metnaðar-
mál íbúanna í skólahverfunum að
stuðla að slíku.
Vaxandi áhyggjur
Nokkur umræða hefur í vetur orð-
ið um það ástand sem ríkir í ráðning-
armálum kennara. Þar hefur hæst
borið hve torvelt hefur verið að fá
kennaramenntað fólk til starfa. Slíkt
hefur ekki bitnað í neinum mæli á
skólum í Reykjavík þó örlað hafi á
því síðastliðið haust, í fyrsta sinni
hvað grunnskólana varðar. Á þessu
skólaári, sem nú er senn liðið, gerð-
ist það að 57 kennarar við gmnn-
skólana í landinu sögðu upp störfum
sínum á skólaárinu. Slíkt er nýtt í
sögunni að menn hverfi frá starfi á
miðju starfsári. Þetta er áminning
um viðhorf til starfsins sem stafar
Kjallarinn
Kári Arnórsson
skólastjóri
af afar lélegum kjörum. Flestir hugs-
andi foreldrar hafa af þessu vaxandi
áhyggjur. Þó að skortur á menntuð-
um kennurum hafi ekki háð Reyk-
víkingum svo mjög þá er hitt ljóst
að skólinn dregur ekki til sín af-
burðafólk meðan þetta ástand varir.
Ég er sannfærður um að verði borg-
inni skipt í minni einingar eins og
hér hefur verið vikið að þá munu
hverfisskólanefndir láta sig miklu
varða hvemig til tekst með ráðning-
ar að skólunum og reyna með öllum
ráðum að auka skilning ráðamanna
ríkisfjármála á því alvarlega ástandi
sem skapast verði skólamir ekki eft-
irsóttur vinnustaður. Sem betur fer
hafa ekki allir atgervismenn í kenn-
arastétt yfirgefið skólana en hætta
er á að þeir endumýist seint miðað
við þær forsendur sem nú em. Von-
andi hreyfir dreiffrit Kennarasam-
bandsins við sveitarstjómarmönn-
um í þessum efrium.
Kári Arnórsson.
Frá prófi i grunnskóla í Reykjavík.
„Kennarasamband íslands hefur nú sent
frambjóðendum til sveitarstjóma ritling 1
þríblaðaformi sem ber yfirskriftina: Er allt
í lagi í þínu sveitarfélagi? ...