Dagblaðið Vísir - DV - 06.07.1987, Blaðsíða 17

MÁNUDAGUR 6. JÚLÍ 1987.
17
Erindi Alþýðuflokks
í ríkisstjórn
Sjaldan hefur myndun ríkisstjóm-
ar vakið jafnmikið umtal og nú. Að
vísu er hlutur fjölmiðla óvenju mik-
ill en fleira kemur til. Þar ber fyrst
og fremst að nefna þrjú atriði.
Embætti forsætisráðherra
Besta embætti stjómmálaforingja
er forsætisráðherraembættið. Sá sem
það embætti hefur á nær víst að
öðlast leiðtogasess í vitrmd þjóðar-
innar. Áf þessum sökum skiptir
embættið formann flokks miklu.
Glöggt dæmi er staða Steingríms og
útkoma Framsóknar i síðustu kosn-
ingum.
Það er því ekki óeðlilegt að spurt
sé hvers vegna Jón Baldvin leiði
Þorstein í embættið, þrátt fyrir að
fyrir liggi yfirlýsing frá honum þess
efhis að embættið sé ekki skilyrði
fyrir stjómarþátttöku. Hér réð
mestu að Alþýðuflokkurinn hafði
ákveðið að fórna öllu til þess að ná
fram kaupleiguhugmyndinni, fengist
hún viðurkennd tæki flokkurinn
þátt í ríkisstjóm.
Sjálfstæðisflokkurinn var mest á
móti kaupleigunni, hins vegar gerir
veik staða Þorsteins það að verkum
að hann verður að fóma andstöð-
unni við hugmyndina fyrir nauðsyn-
ina á að fá embætti forsætisráðherra.
KjaUaiiim
Bjarni P. Magnússon
borgarfulltrúi
Alþýðuflokksins
Staða ríkisfjármála
Annað helsta ágreiningefnið er
staða ríkissjóðs og eðli málsins sam-
kvæmt stjóm Þorsteins sem ráð-
herra fjármála. Alþýðuflokkurinn
hefur einn flokkanna þriggja bent á
nýjar leiðir í ríkisfjármálunum.
Framsókn hefur tekið undir nauðsyn
þess að snúa við blaðinu en Þor-
steinn tregast. Alþýðuflokkurinn
hefur lagt fram fjölda tillagna um
ábyrgari stjóm efnahagsmála, sumt
hefur náðst fram. Sjálfstæðismenn
hafa verið iðnir við að draga hæíhi
Jón Sigurðssonar í efa. Hið rétta er-
að enginn hefur sömu þekkingu sem
hann á ríkisfjármálunum og er betur
til þess fallinn að gera það vel og
víst er að ríkisstjóm Þorsteins Páls-
sonar mun frekar njóta þess en hitt.
Hins vegar hafa A-flokkar goldið
„Sjálfstæðisflokkurinn var mest á móti
kaupleigunni, hins vegar gerir veik staða
Þorsteins það að verkum að hann verður
að fórna andstöðunni við hugmyndina
fyrir nauðsynina á að fá embætti forsæt-
isráðherra.“
þess að stjóma fjármálunum í ríkis-
stjóm með klofnum Sjálfstæðis-
flokki.
Kaupleiguíbúðir
Það hefur ekki farið framhjá nein-
um að vandinn síðustu daga hefur
fyrst og fremst verið vegna ágrein-
ings um kaupleiguíbúðir Alþýðu-
flokksins. Alþýðuflokksmenn hafa
alltaf vitað að ekki yrði af stjómar-
þátttöku flokksins nema tryggt yrði
að hugmyndin um kaupleigu fengist
a.m.k. viðm'kennd. Hugmyndin er
eitt stórmála Alþýðuflokksins.
Framkvæmd hennar er ætlað að
tryggja tvennt. f fyrsta lagi að fólk
hafi val - geti valið milli þess að
kaupa og leigja í ömggri vissu um
rétt til búsetu. f öðm lagi að það
geti sótt þennan rétt sinn með réisn,
þurfi hvorki að fyrirverða sig né
örvænta um hag sinn. Þó ekki fáist
mikið í byrjun þá er aðalatriðið að
fá hugmyndina viðurkennda og hefj-
ast handa um að framkvæma hana.
Framkvæmdin
Ein leið er að stokka upp hús-
næðiskerfið, t.d. með því að stofha
húsbanka. Húsbanki þessi yrði
hlutafélag. Tilgangur bankans yrði
að afla fjár til húsnæðismála, sem
„Sjálfstæðismenn hafa verið iðnir
við að draga hæfni Jóns Sigurðs-
sonar í efa.“
og að ávaxta það í samræmi við
öfluga uppbyggingu kaupleigukerf-
isins.
Alþýðuflokkurinn fer með þau
ráðuneyti sem til þarf svo að af þess-
ari uppstokkun geti orðið.
Framhaldið er vissulega mikið
undir því komið að vel takist til í
byrjun. Hver svo sem þróunin verður
í þeim efrium þá verður ekki annað
sagt en Jón Baldvin megi vel við una
hvemig til hefur tekist. Alþýðflokks-
menn eru ánægðir með árangur
vinnu formanns síns.
Bjarni P. Magnússon
Afram með umhverfismálin
opið bréf til Krisbnar Halldórsdóttur
Ágæta þingkona.
Ég læt hér með í ljós ánægju mín
með það sem þú skrifaðir um úrbæt-
ur í umhverfismálum og birtist i DV
26. júní sl„ svo og með það hvemig
þið kvennalistakonur hafið sett þessi
málefni á oddinn. Ég er sammála
umhverfisvemdarmarkmiðum ykk-
ar. Ég er því alveg sammála að við
höfum farið illa með náttúruna (þó
aldrei sem einmitt nú) og að tími sé
kominn til að snúa við blaðinu. '
Hvar erfyrirstaða?
Heildarlöggjöf um umhverfismál
væri þarfit skref og líklega einnig það
að ná kjama þessara mála saman í
eitt ráðuneyti. Þar er við ramman
reip að draga. Það kann að vera
rétt sem þú segir að einhverjir
heimaríkir ráðherrar og embættis-
menn hafi viljað halda fast í sín mál
þegar fráfarandi ríkisstjórn reyndi
að ná þessum málum saman í þó
ekki væri nema ein lög, hvað þá
ráðuneyti.
Ég held nú samt að þetta sé ekki
erfiðasta hindrunin. Mér sýnist emb-
ættismenn yfirleitt frekar vera að
kafha í málefnum. Eins held ég að
umhverfismálin séu fáum ráðuneyt-
ismönnum svo kær að þeir vilji ekki
sjá af þeim.
Nei, ég held að stærsti steinninn í
vegi allra fi-amfara í umhverfis-
stjómsýslu sé hagsmunahyggja, þ.e.
ótti margra aðila við að raunveru-
legar úrbætur muni kosta þá eitt-
hvað. Ég held að stjómmálaflokk-
amir verði fyrir þrýstingi frá slíkum
aðilum og það drepi niður viljann
til að gera eitthvað, þó ekki væri
nema það eitt að standa við kosn-
ingaloforð eða ákvæði í málefna-
samningi. Þetta held ég að skýri
öðm fremur tregðu bæði ráðherra
og embættismanna.
Kostnaður og ávinningur
Að vísu hefúr ótti af þessu tagi í
mörgum tilvikum reynst ástæðulaus
þegar til kastanna kom. T.d. þráuð-
ust eigendur jámblendiverksmiðja
um allan heim lengi við að koma
upp hreinsibúnaði og spúðu óþverra
yfir borgir og byggðir lengi eftir að
KjaUariim
Þorvaldur Örn
Árnason
líffræðingur og námstjóri
að ástæðulausu og eins þeirra sem
hafa fulla ástæðu til að óttast um
sinn hag. Ég geri ráð fyrir að þið
kvennalistakonur séuð við þessu
búnar, jafhvel þó þess sjáist ekki
merki í umræddri grein þinni, Krist-
Hvað mun heyra undir hið
nýja ráðuneyti?
Jafnvel þótt komið verði til móts
við kröfu ykkar um sérstakt ráðu-
neyti er ekki bjöminn þar með
unninn. Þá veltur allt á því að þeir
málaflokkar, sem mest varða um-
hverfisvemd, fáist settir undir það
ráðuneyti. Það yrði t.d. ekki nóg að
fá Náttúruvemdarráð. hluta af Holl-
ustuvemdinni og jafnvel skipulags-
stjóra undir hatt hins nýja
ráðuneytis,. þótt það sé vissulega
frumskilýrði. Þar ættu að mínu viti
„Það stórátak í umhverfismálum, sem
mörg okkar sjá þörf á, verður ekki til
þótt þingmenn segi hókus pókus. Það
kostar bæði vit og.strit og þar af leið-.
andi einnig starfsmenn, bæði í ráðuneyti
og undirstofnanir þess.“
búið var að þróa nothæfan hreinsi-
búnað. En svo kom í ljós að hreinsi-
búnaðurinn gat borgað sig, því hægt
var að nýta og selja bæði varmann
og rykið sem numið var úr útblást-
ursloftinu. Til allrar hamingju var
hreinsibúnaður settur á verksmiðj-
una í Hvalfirðinum strax i upphafi
og sementsverksmiðjan á Akranesi
nýtir rykið til að bæta sementið.
Svipuðu máli gegnir um hreinsun
ýmiss annars konar úrgangs.
Því er þó ekki að leyna að margar
brýnar úrbætur í umhverfismálum
munu kosta samfélagið í heild
nokkra fjármuni, a.m.k. ef til
skamms tíma er litið, og munu kosta
suma aðila meira en aðra. Því er
ekki við öðru að búast en að tilraun-
ir til úrbóta mæti talsverðri mót-
stöðu, bæði frá aðilum sem óttast
einnig heima - að einhvejju eða öllu
leyti - Landgræðslan, Skógræktin,
Umferðarráð og jafnvel Ferðamála-
ráð, svo dæmi séu tekin. Svo þvrfti
að auki að koma á fót þjónustu sem
sárvantar enn, svo sem nútímalegu
náttúrufræðisafhi sem væri eins
konar náttúrufræðslumiðstöð.
Þú segir í greininni, Kristín, að
með stofnun nýs ráðuneytis stefnið
þið ekki að aukinni yfirbyggingu eða
stækkun „báknsins", að ekki sé um
að ræða aukna starfsemi heldur að
safna undir einn hatt stofnunum og
verkefnum sem nú heyra undir hin
ýmsu ráðuneyti. Hér finnst mér þér
fatast flugið. Að því ég best fæ séð
eru ákaflega fáir (ef nokkrir) starfs-
menn ráðneyta sem hafa það fyrir
aðalstarf að sinna umhverfismálefn-
um. Hér er líklega einungis um brot
af starfi nokkurra yfirhlaðinna emb-
ættismanna að ræða sem kannski
næði samanlagt 2-3 störfum þegar
allt væri skrapað saman. Það yrði
ekki burðugt ráðrmeyti úr því einu
saman. I ýmsum stofnunum og ráð-
um má vissulega finna starfsmenn
sem helga starfskrafta sína umhverf-
ismálum. Samt held ég að sá
mannskapur dugi ekki til að gera
átak í þeirri stefriumótun og fræðslu-
stai'fi og þvi eftirliti sem nauðsvnlegt
er, jafrivel þó stofnunum yrði'breytt
og verkefni færð til.
Auðvitað þarf martnskap
Það stórátak í imihverfismálum.
sem mörg okkar sjá þörf á, verður
ekki til þótt þingmenn segi hókus
pókus. Það kostar bæði vit og strit
og þar af leiðandi einnig starfsmenn,
bæði í ráðuneyti og-undirstofnanir
þess. Þið verðið að horfast í augu
við það.
Um svipað leyti og ég las grein
þína barst mér í hendur kvnning-
arbæklingur frá norska umhverfis-
málaráðuneytinu. Það ráðuneyti er
nú komið á fermingaraldurinn og
hafði fyrir 2 árum á að skipa u.þ.b.
60 starfsmönnum. Því er skipt í 6
deildir, -23 undirdeildir og sinnir u.þ.
b. 140 skilgreindum málaflokkum.
Ja, það mvndi einhver tala um bákn
ef þetta væri hér á landi! Ég held-
að við kæmumst af með mun minna,
en þó held ég að ráðunevti, sem ekki
væri annað en ráðuneytisstjóri, einn
fulltrúi og e.t.v. ritari. vrði aldrei til
neinna stórræðaög e.t.v. engin fram-
för frá því sem við búum við nú.
Umhverfisfræðsla
Þú gerir umhverfisfræðslu að sér-
stöku umræðuefhi og tek ég þar
undir hvert orð. Þar er mikill og nær
óplægður akur sem ég þekki dálítið
til. Ég efast þó um að ráðuneyti
umhverfismála muni í sjálfu sér
bæta stöðu þessa málaflokks. Hann
heyrir þó, það litla sem hann er, að
verulegu leyti undir eitt ráðuneyti,
þ.e. menntamálaráðuneytið. Nýtt
ráðuneyti gæti orðið til að drepa
umhverfisfræðslumálum enn meir á
dreif milli ráðunevta. Vonandi er þó
hægt að finna einhver ráð til að
koma í veg fyrir það.
Ég vona að barátta ykkar skili
árangri og að þeir mörgu, mætu
þingmenn .úr öllum flokkum, sem
sýnt hafa þessum málum áhuga,
sameinist um að koma þeim áleiðis.
Bestu kveðjm-.
Þorvaldur Öm Amason,
liffræðingur og námstjóri
P.s. Þetta er að sjálfsögðu bréf frá
mér sjálfum, ekki þeim sem ég vinn
fyrir.

„Nýtt ráðuneyti gæti orðið til að drepa umhverfisfræðslumálum enn
meir á dreif milli ráðuneyta.“