Dagblaðið Vísir - DV - 19.05.1989, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 19.05.1989, Blaðsíða 15
FÖSTUDAGUR 19. MAÍ1989. 15 Fjölmiðlar og barnabókmenntir Þaö er álit margra aö umfjöllun um barnabækur og barnabókmenntir í rjölmiðlum sé í lágmarki. Reyndar hefur mátt merkja á síðustu árum breytingu til batnaðar. Enn skortir samt tilfinnanlega málefnalegar umræður um þennan mikilvæga þátt bókmenntanna. Lesefni ungu kynslóðarinnar mótar að miklu leyti bókmenntasmekkinn síðar á lífsleiðinni. Afhending verðlauna Tilefhi þessara hugleiðinga er af- hending Íslensku barnabókaverð- launanna, sem nýlega hefur farið fram, og fréttir fjölmiðla af þessum árlega viðburði. En þetta er í fjórða skiptið sem verðlaunin eru veitt. Ólafur Ragnarsson, formaður sjóðssrjórnar, flutti erindi og KjaJlaiinn Ármann Kr. Einarsson rithöfundur „Megintilgangur sjóðsins er að örva fólk til að skrifa bækur fyrir börn og unglinga og stuðla þannig að auknu framboði á úrvalslesefni fyrir æsku landsins." kynnti verölaunahófundinn sem að þessu sinni er Heiður Baldursdóttir kennari. Ævintýrið „Álagadalur- inn" er fyrsta bók hennar. Ólafur ræddi meðal annars um þýðingu íslenskra bóka fyrir börn, einkum með tilliti til tungunnar. Ármann Kr. Einarsson afhenti Barnabókaverðlaunin og minntist á mikilvægi þess fyrir óþekkta höf- unda að fá verk sín gefin út. Að lokum flutti menntamálaráð- herra, Svavar Gestsson, stutt er- indi þar sem hann fagnaði þessu framtaki til stuðnings málræktar í landinu. Hann gat þess m.a. að Vaka-Helgafell, sem er aðih' að Verðlaunasjóði íslenskra barna- bóka, væri forlag nóbelsskáldsins okkar, Halldórs Laxness. En ein- mitt á þessu ári eru 70 ár síðan fyrsta bók hans, „Barn náttúrunn- ar", kom út. Hefur sannað tilverurétt sinn Vík ég þá aftur að þætti fjölmiðl- anna. Það vakti athygli ýmissa hve fréttinni af aíhendingu íslensku barnabókaverðlaunanna voru gerð góð skil, bæði í ljósvakafjölmiðlum og dagblöðum. Þá má getá þess að ritdómur um verðlaunasöguna eft- ir ungan gagnrýnanda birtist strax nokkrum dögum eftir útkomu bók- arinnar. Sannarlega athyghsverð og ánægjuleg tíðindi. Ég vitna enn í ræðu Ólafs Ragn- arssonar: „Ef þeir sem nú eru á æskuskeiði læra að meta bækur og njóta þeirra þurfa menn hvorki að hafa áhyggjur af framtíð bóka né tungu. Börnin munu sjá að heimur bóka er heillandi." Verðlaunasjóður íslenskra barnabóka hefur þegar sannað til- verurétt sinn. Megintilgangur sjóðsins er að örva fólk til að skrifa bækur fyrir börn og unglinga og stuðla þannig að auknu framboði á úryalslesefhi fyrir æsku landsins. Árlega berast tugir handrita í samkeppnina. Svo skemmtilega vill til að verðlaunasögurnar hafa allar verið fyrstu bækur höfund- anna: „Emil og Skundi" eftir Guðmund Olafsson 1986, „Franskbrauð með sultu" eftir Kristínu Steínsdóttur 1987, „Fugl í búri" eftir Kristínu Loftsdóttur 1988, „Álagadalurinn" eftir Heiði Baldursdóttur 1989. Gildi góðra barnabóka orkar ekki tvímæhs. Markvisst þarf að efla veg og virðingu barnabókmennta. Verðlaunasjóður íslenskra barna- bóka er spor í rétta átt. Ármann Kr. Einarsson Armann Kr. Einarsson rithöfundur og fyrstu verðlaunahafamir, Guðmundur Ólafsson og Kristín Steinsdóttir. Nýr vinstri flokkur, nýtt vinstra blað: Umræðan má ekki þagna Um áramótin skrifaði ég kjallar- agrein í DV þar sem ég gerði þörf- ina fyrir nýtt, vinstri sinnað stjórn- málaafl á íslandi að umtalsefni. Síðan eru hðnir fjórir mánuðir og vissulega hefur umræða um þetta mál verið mikil. Nú er hún hins vegar nánast þögnuð aftur og það er eins og menn hafi gefist upp við að reyna meira, reyna áfram að finna sameiginlegan grundvöll fyr- ir endurskoðun mála á vinstri væng. Efasemdarmenn um þetta mál hafa verið margir í röðum beggja A-flokkanna. Þeir hafa hins vegar fæstir komið með neinar tillögur að breytingum, aðeins gagnrýnt endurskoðunartUlögurnar. Funda- ferð formanna A-flokkanna vakti athygh og dró að sér áheyrendur: þetta var nýbreytni og íslenskir kjósendur vilja nýbreytni. Þeir eru orðnir þreyttir á stirðnuðu, þunglamalegu, óskýru flokkakerfi landsins. AUar skoðanakannanir, sem gerðar hafa verið upp á síðk- astið, sýna það sama: kjósendur viha ekki eða geta ekki tekið af- stöðu til flokkanna. AUt að helm- ingur þeirra tekur ekki afstöðu eða neitar að svara. Shkt afstöðuleysi er fáheyrt í skoðanakönnunum í vestrænum heimi. íslenskir kjós- endur eru óánægðari með flokka- kerfi sitt en aðrir. Hugmyndir að utan Bein fyrirmynd að nýjum ís- lenskum vinstri flokki verður auð- vitað ekki sótt til útlanda. Sérstaða íslensks þjóðfélags, mörkuð m.a. af dreifbýli og fámenni, veldur því. Hins vegar Uggur beint við að hug- myndir séu sóttar til öflugra vinstri afla í Vestur-Evrópu, t.d. jafhaðar- Kjallaiinn Einar Heimisson, sagnfræðinemi, Freiburg, Vestur-Þýskalandi astur að klofningur stjórnmálaafla verður sjaldnast til að styrkja heUdarhreyflnguna. Þótt ýmislegt megi þannig læra af fyrri tímum er hins vegar fráleitt að sækja hug- myndafræði aftur í söguna, jafhvel aUt aftur á síðustu öld. Hugmynda- fræðingar síðustu aldar munu aldrei leysa vandamál okkar tíma neðan úr sínum gröfum. Hug- myndafræðingum síðustu aldar er enginn greiði gerður með því að kaUa þá tíl ábyrgðar um þjóöfélags- mótun okkar tíma. Hringferðir í pólitík. íslenskh- flokkar ganga stundum í undarlega hringi og örðugt getur verið að henda reiður á hvar þeir eru staddir á hringnum hverju sinni. Kvennahstinn var af ýmsum tahnn róttækasta aflið í íslenskum „Árið 1985 var síðast gerð tilraun til að setja á stofn nýtt sameiginlegt vinstra blað en hún strandaði m.a. á því að menn gátu ekki komið sér saman um hvernig leiðaraskrifum skyldi hátt- að." manna í Frakklandi, Vestur-þýska- landi eða Svíþjóð. Augljóslega hgg- ur beinast við að sækja hugmyndir til þeirra vinstri manna sem mest- um árangri hafa náð á síðustu missirum og njóta trausts kjósenda í sínum löndum. Kjósendur eru einu dómararnir um árangur stjórnmálamanna. Suma hluti má læra af sögunni þegar um stjórnmálaflokka er að ræða. Sá lærdómur er hvað skýr- stjórnmálum fyrir síðustu þing- kosningar: kjósendur sem höfhuðu Alþýðubandalaginu sakir þess að það væri ekki nógu vinstrisinnað, kusu Kvennalistann. Nú er hins vegar Kvennahstinn farinn að virka sem hálfgerð hækja undir Sjátfstæðisflokknum í stjórnarand- stöðu: í hverju máUnu á fætur öðru standa þessir flokkar saman gegn ríkisstjórn vinstri aflanna. „Vinstri atkvæði" úr kosningunum 1987 reynast þannig Sjálfstæðisflokkn- um drjúg um þessar mundir. Vinstri sinnaður flokkur, sem taUst hefur getað „burðarafl í land- sjórninni", hefur ekki verið tU á íslandi. A-flokkarnir hafa ávaW verið of litUr til þess. En þetta er dæmigert fyrir íslenska stjórn- málasögu. Hún einkennist af sam- stöðuleysi vinstri aflanna, sem og 'fyrrnefhdum hringferðum stjórn: málaafla. Flokkar hafa stundum náð betur saman við aðra flokka, sem eru fjær þeim í hinu póUtíska litrófi, en þá sem standa nær og eru jafhvel sprottnir af sama meiði. Þessi furðulega-staðreynd, sem hk- ast tU er fyrst og fremst sprottin af persónupólitík og tUfinninga- karpi, hefur verið höfuðmeinsemd íslenskra stjórnmála. Alþýðu- bandalagið og Alþýðuflokkurinn hafa til dæmis aðeins verið saman í stjórn í landinu í innan við fjögur ár frá stofnun fyrrnefnda flokksins árið 1956. Hins vegar hefur Al- þýðubandalagið verið tíu ár í sfjórn með Framsóknarflokknum og Al- þýðuflokkurinn þrettán ár í stjórn með Sjáhstæðisflokknum. Ekki er undarlegt að kjósendur viti ekki aUtaf nákvæmlega hvar og fyrir hvað íslenskir sfjórnmálaflokkar standa. Samstaða vinstri flokkanna í rík- isstjórn nú er hins vegar mikUvæg- ur áfangi í þá átt að skerpa línur í íslenskum ¦stjórnmálum og þeim áfanga verður að fylgja eftir. Séríslenskar aðstæður . Á sama tíma og umræðan um endurskoðun íslensks flokkakerfis hefur orðið háværari en í langan tíma er önnur umræða einnig há- vær: Um vinstri málgögn. ÞjóðvUj- inn rambar á barmi gjaldþrots og Alþýðublaðið er einungis fjórar tU átta síður að stærð á hverjum degi. Ekki gleðUeg staða fyrir vinstri- menn en samofm samstöðuleysinu, hringferðunum, tUfinningakarp- inu, persónupóhtíkinni. Séríslenskar aðstæður, smæð markaðarins, valda því að tæpast er í rauninni pláss fyrir fleiri en tvö morgunblöð og eitt síðdegisblað á íslandi. Árið 1985 var síðast gerð tilraun til að setja á stofh nýtt sam- eiginlegt vinstra blað en hún strandaði meðal annars á því að menn gátu ekki komið sér saman um hvernig leiðaraskrhum skyldi háttað. Leiðaraskrif eru UtiU hluti af því sem slíkt blað þarf að bjóða lesendum sínum: það verður fyrst og fremst að vera vettvangur gagn- rýninnar umræðu og í leiðinni samræmast þeim kröfum sem hinn almenni lesandi gerir tU dagblaðs um hlutlægt fréttaefhi, upplýsing- ar, afþreyingu. Fréttatímaritið Þjóðlíf hefur raunar sýnt á undan- fbrnum mánuðum að í þjóðfélaginu er sterkur grundvöllur fyrir blöð af shkum toga. Um þessar mundir stendur ríkis- stjórn vinstriaflanna iUa í skoðana- könnunum, A-flokkarnir standa illa, málgögn vinstrimanna standa iUa. Menn verða að ræða saman, reyna nýjar leiðir, endurskoða máhn og umfram allt: ná víðtækari samstöðu. Því er eins farið um flokka og blöð; áhrifin mótast af breidd þeirrar samstööu sem að baki liggur. Við þessar aðstæður má umræðan um uppstokkun í flokkakerfi og fjölmiðlaheimi ekki þagna; hún verður að halda áfram, - það er eina leiðin tU úrbóta. Einar Heimisson

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.