Dagblaðið Vísir - DV - 21.05.1990, Side 28

36
MÁNUDAGUR 21. MAÍ 1990.
Andlát
Rúar Boye Borresen, Dr. Holmsveg
27, S, Larvik, Noregi, andaðist 16.
maí sl.
Helga Dagbjört Þórarinsdóttir, Há-
túni 47, Reykjavík, andaðist 18. maí.
Þórður Már Þórðarson, Rauðási 21,
Reykjavík, lést af slysförum laugar-
daginn 12. þessa mánaðar.
Jardarfarir
Árdís J. Einarsdóttir hjúkrunarfræð-
ingur, frá Hringsdal, sem lést á heim-
ili sínu þann 17. maí, verður jarð-
sungin frá Dómkirkjunni þriöjudag-
inn 22. maí kl. 15.
-4Ítför Steinunnar Jónasdóttur frá
Njarðvik fer fram frá Ytri-Njarðvík-
urkirkju þriðjudaginn 22. maí kl. 14.
Guðmundur Jörundsson, fyrrver-
andi skipstjóri og útgerðarmaður,
Úthlíð 12, Reykjavík, sem lést 14. maí
sl. verður jarðsunginn þriðjudaginn
22. maí kl. 13.30 frá Dómkirkjunni.
Páll Bjarnason, Hörgsdal á Síðu, lést
8. maí sl. Útförin hefur fariö fram í
kyrrþey að ósk hins látna.
Haraldur Kristinsson húsasmiður frá
Haukabergi, Dýrafirði, verður jarð-
sunginn frá Hallgrímskirkju þriðju-
daginn 22. maí kl. 13.30.
Ragnar S. Sigurðsson vélstjóri,
Hrauntungu 45, Kópavogi, sem and-
aðist 13. maí sl., verður jarðsunginn
_>.frá Kópavogskirkju í dag, 21. maí, kl.
13.30.
Hans Ólafsson, Flatahrauni 16a,
Hafnarflrði, er lést 13. maí, verður
jarðsunginn frá Víðistaðakirkju í
Hafnarfirði þriðjudaginn 22. maí kl.
13.30.
Kristján Bergmann Ólafsson andað-
ist þriðjudaginn 15. maí. Jarðarförin
fer fram frá Fossvogskapellu þriðju-
daginn 22. maí kl. 15.
Fundir
Foreldrasamtökin í Reykjavík
í kvöld, 21. maí, kl. 20.30 munu Foreldra-
samtökin í Reykjavík halda fund í Sókn-
arsalnum að Skipholti 50a, með fram-
bjóðendum þeirra flokka sem bjóða fram
í borgarstjórnarkosningum. Fjallað verð-
ur um spurninguna: Hvernig getum viö
stuölað að góðum dagvistarheimilum og
jafnframt hraðað uppbyggingu þeirra?
Fundurinn er öllum opinn.
Fyrirlestrar
Þýskaland og framtíðin
Dr. Ekkehard Wagner, prófessor í sam-
tímasögu og stjórnmálafræðum, og Pro-
rektor Georg Simon Ohm tækniháskól-
ans í Nurnberg munu halda tvo fyrir-
lestra hér á landi í boði Þjóöskjalasafns
ísiands og heimspekideildar Háskóla ís-
lands. Fjalla þeir um átök austurs og
vesturs og breytt viðhorf í Evrópu og
Þýskalandsmálið. Fyrri fyrirlesturinn
verður haldinn þriðjudaginn 22. maí kl.
17.15 í fundarsal Þjóðskjalasafns íslands
Laugavegi 162,2. hæö vesturálmu. Fjallar
fyrirlesturinn um efnið: The East - West
Conflict, causes - development and
perspectives. Síöari fyrirlesturinn verður
haldinn í boði heimspekideildar Háskóla
íslands og fjallar um Þýskalandsmálið
og væntanlega sameiningu þýsku ríkj-
anna. Fyrirlesturinn verður haldinn
fóstudaginn 25. maí kl. 17.15 í Odda, Há-
skóla íslands, og nefnist: What is Germ-
any? Once, after the war and today. Öll-
um er heimili aðgangur meðan húsrúm
leyfir.
Tilkyimingar
Flóamarkaður
Uppeldis- og meðferðarheimiliö Sólheim-
um 7, Reykjavik, er heimili fyrir unglinga
á aldrinum 12-16 ára sem þurfa á aöstoð
að halda. Heimilið, sem er ein deild innan
Unglingaheimilis ríkisins, tók til starfa
1. september 1985 og geta 7 unglingar
búið þar á hverjum tíma. Á heimilinu er
lögð áhersla á tómstundastarf og skipa
ferðalög stóran sess í því starfi. I sumar
er fyrirhugað ferðalag hér innanlands og
er nú unniö að ijáröflun til þeirrar ferð-
ar. Einn þáttur í fjáröfluninni er hinn
árlegi flóamarkaður sem verður haldinn
á morgun, sunnudag, þann 20. maí kl. 15
í safnaöarheimili Langholtskirkju. Þar
verða til sölu mjög ódýr fót, búsáhöld og
skrautmunir. Uppboö veröur á húsgögn-
um og góðum munum kl. 15.30. Einnig
verður tombóla, grænmetis- og blóma-
markaður.
Sýning í Odda,
nýja hugvísindahúsinu,
er opin daglega kl. 13.30-17. Þar eru til
sýnis 90 verk í eigu safnsins, aðallega
eftir yngri listamenn þjóðarinnar. Að-
gangur að safninu er ókeypis.
Sjálfboðaliðasamtök
um Náttúruvernd
-fyrsta vinnuferð sumarsins
Á uppstigningardag, 24. maí, verður farin
vinnuferð sjálfboöaliða að Kerinu í
Grímsnesi. Allir sem áhuga hafa geta
veriö meö. Nánari upplýsingar og skrán-
ing í ferðina er í síma 680019 og 609562.
Húsmæðrafélag Reykjavíkur
verður með spilakvöld þriðjudaginn 22.
mai kl. 20.30 í félagsheimilinu, Baidurs-
götu 9.
Tímaritið „Geðvernd“
I. tölublað 21. árgangur, blað Geðvernd-
arfélags íslands, er komiö út. Dr. Eiríkur
Örn Arnarson sálfræðingur er ritstjóri
þess, en aðalefni blaðsins aö þessu sinni
er um þunglyndi, orsakir þess og afleið-
ingar, ásamt meðferö við því. Þessi út-
gáfa er liður í átaki Geðverndarfélagsins
gegn þunglyndi, enda margar fróðlegar
og athygiisverðar greinar sem birtast
þar. Útsölustaðir blaösins eru hjá Bóka-
verslun Eymundssonar og Bóksölu stúd-
enta, og kostar hvert eintak kr. 350 í
lausasölu.
Ný hárgreiðslustofa
snyrtistofa
Hárstúdíó Reykjavíkur hefur verið opnað
í nýju og glæsilegu húsnæði að Fákafeni
II. Þar er veitt öll almenn hársnyrtiþjón-
usta fyrir dömur og herra. Við störf eru
Carmen Llorens og Sesselja Guðmunds-
dóttir sem er eigandi. Snyrtistofa Þór-
dísar hefur flutt starfsemi sína frá Sól-
heimum 1 að Fákafeni 11 í húsakynni
Hárstúdíós Reykjavíkur. Á boöstólum er
öll almenn snyrting, auk þess fótaaögerð-
ir. Eigandi er Þórdís Lárusdóttir snyrti-
fræðingur.
Merming
DV
Feðgin kveða
Ekki er algengt á íslandi að ljóð komi út í flokkum.
Komi það hinsvegar fyrir hafa slíkir flokkar gjarnan
tilhneigingu til að deyja drottni sínum eftir svo sem
tvö bindi þrátt fyrir góðan ásetning aðstandenda.
Bókaútgáfan Goðórð leysti málið þannig að í fyrra-
haust gaf hún út átta bindi samtímis, bækur jafn-
margra höfunda sem gegna samheftinu Orðmenn.
Þetta var og er snjallræði þótt ef til vill hafi veriö
misráðið, eins og margir hafa bent á, að hafa sömu
kápumynd á öllum bókunum.
Eyvindur og Rósa
Hvað um það. Meðal Orðmanna eru ekki aðeins
skáldbræöur- og systur heldur líka feðgin, þau Eyvind-
ur og G. Rósa.
Eyvindur er að sjálfsögðu Eyvindur P. Eiríksson,
skáld og rithöfundur en einnig málfræðingur góður.
Er skemmst að minnast skáldsögu hans, Múkkans sem
út kom fyrir tveimur árum. Gunnvör Rósa Eyvinds-
dóttir hefur ekki áður gefið út bók.
Eyvindur
Bók Eyvindar heitir Viltu. Þetta er allstór bók að
vöxtum af ljóðabók að vera og skiptist í sjö hluta.
Upphaf hennar er á þessa lund:
Á morgun í draumi
kem ég og segi:
Viltu vera?
í kjölfarið koma svo stök Eyvindar en stök þessi má
nærfellt kalla sérstaka bókmenntagrein sem Eyvindur
sjálfur hefur lagt hornsteininn að og er hann að öllum
líkindum eini stundandi hennar. Stökin, sem heitið
geta hvað sem er: Orðstök, Skástök, Mérstök, Sérstök,
Ástök, eru að mínu viti ein frumlegasta nýbreytni í
hérlendum bókmenntum í seinni tíð. Ekki svo að skilja
að sérhvert stak sé út af fyrir sig meistarastykki, þau
eru vitanlega misjöfn eins og gengur og gerist um ljóð,
heldur hitt að þau gefa höfundinum hreint ótrúlega
frjálsar hendur um framsetningu, efnistök, efni, stíl,
sjónarhorn og hvað eina. Því stak þarf ekkert endilega
að vera ljóð í hefðbundnum skilningi, stak getur verið
hvað sem er: spakmæli, ljóð, prósi, tilfmning, smá-
mynd og svo framvegis. Enda þótt maður telji sig vera
að lesa ljóð vofir alltaf sá grunur yfir að ef til vill sé
þetta stak sem bara þykist vera ljóð og heima sitji
Eyvindur og hlæi að öllu saman.
í öðrum kafla bókarinnar, Orðstökum, eru stökin í
einskonar spakmælaformi, útlegging á því hvað orðin
séu: „Orð mín eru / langir dagar án liðnu.... Orð mín
eru / héðan og þaðan / og hingað.... Orð mitt er / ótt-
inn við ytra borðið. ... Orð mitt / er." í næsta kafla
kveður heldur betur við annan tón enda veröa þar
fyrir Skástök með ádeilu, upphrópunum, þjóðfélags-
háði og niðurstaðan er kannski: „Vi mennesker / har
det ikke saa godt", einsog segir í lokastaki kaflans,
Bryggens Cykelservice.
Þannig heldur tónninn áfram að breytast gegnum
alla bókina, er á víxl ýmist ljúfur eða hrjúfur, bliður
eða beiskur. Stundum er hljómurinn sáttfús og dyr
eru opnaðar: (Viltu):
Viltu vera sólin mín
og skína á mig
þegar kuldinn sígur í sálina -
Viltu vera regnið mitt
og rigna á mig
þegar ég skrælna -
Viltu vera hviðan mín
og blása á mig
þegar ég rykfell -
Eða þá að tónninn er harður og huröum skellt í lás
líkt og í Parti þar sem ljóðmælandi kveðst hafa glatað
hluta af sjálfum sér: „Ef þú skyldir finna hann alveg
óvart / í tuskum / í sultukrukkum / eða í skóskápnum
/ máttu henda honum. / Láttu mig endilega ekki vita."
í þessari umíjöllun veröur vitanlega margt ósagt um
bók Eyvindar sem á köflum er hrjúf en á köflum ljúf;
vföa titrar í henni einkennilega áþreifanlegur strengur
sem í senn er mannlegur og hlýlegur og gerir efnið
soldiö ekta. Þess á milli má greina beiskju, meira að
segja magnleysi sem birtist í misbeittri ádeilu, jafnvel
háði um sjálfan sig eða umhverfið. Eyvindur fer ekki
troðnar slóðir, hvorki í málnotkun eða framsetningu
yfirleitt. En þótt mér þyki yrkisefnin og hugmyndir
hans ekki alltaf jafn frumlegar, stundum gamalkunn-
ar, jafnvel lúnar, þá verð ég að segja að þar sem Ey-
vindur er frumlegastur er hann fjandi hugmyndafrj-
ór, og þar veit ég að ég tek undir meö dóttur hans sem
lét þessi orð falla í viðtali skömmu fyrir eða eftir ára-
mótin.
G. Rósa
Ljósið í lífsbúrinu kallar G. Rósa bók sína í flokki
Orðmanna. Þetta er afar persónuleg bók þótt ekki sé
Bókmenntir
Kjartan Árnason
fyrir annað en að hún er öll handskrifuð og skreytt
teikningum höfundar.
Yrkisefni G. Rósu eru ekki ólík því sem almennt
gerist í ljóðagerð okkar tíma: maðurinn og umhverfi
hans, leit hans að sáttum við það og sitt innra eðli,
etv. innsta eðli. Ljóðin eru viða ágætlega gerð og njóta
sín oftast vel í handskrift höfundar. En þó er eins og
vanti herslumuninn, einhvern óskilgreinanlegan
herslumun sem ef til vill verður ekki greindur nema
með samanburði við ljóð annarra og eldri skálda.
Kannski er það reynsla sem vantar, kannski þjálfun,
kannski ögun, jafnvel allt í senn í einhverjum mæli.
Ekki svo að skilja að þetta standi ljóðum bókarinnar
fyrir þrifum, því margt er hönduglega gert og sumstað-
ar kemur fram áberandi þroskaður skilningur á líf-
inu. Fallegt dæmi um það er ljóðið Njóttu!:
Hlustaöu á hljóðiö og ég segi þjer að þetta
er
Andaðu að þjer, flnndu ilminn
og ég segi þjer að þetta
er
Sjáðu umhverfið
og ég segi þjer að þetta
er
Snertu og þú munt verða snertur
Gefðu og þú munt fá
Elskaðu og þú munt veröa elskaður
Og ég segi þjer að allt þetta
er
G. Rósa hefur einnig náð ágætum tökum á smá-
ljóðaforminu og mörg smáljóða hennar eru gædd
þeim skemmtilega eiginleika að vísa bæði út á
við og inn á við, þ.e út fyrir sjálf sig og inn í les-
andann: „Garðurinn er / óræktaður / en blómin
þar / eru falleg", „Hugsanir mínar / um þig prýða
I ekki lengur / blöð lífs míns", „Osanngirni frá
hinni / hliðinni / skapar heiminn minn / að hálfu
leyti".
Ljósið í lífsbúrinu er hin ágætasta frumraun en
eins og oft er um slíkar tilraunir hefði að ósekju
mátt grisja hana soldið meira til að fá sterkari
heildarblæ á bókina og þannig áhrifaríkara verk.
En það besta hér lofar góðu eins og sést á ljóðinu
Njóttu! og við ungt skáld sem sér lífsgæðin í þessu
ljósi er aðeins hægt að segja eitt: Haltu áfram.
Eyvindur: Viltu, Ijóð, 77 bls.
G. Rósa: Ljósið i lifsbúrinu, handskriluð og mynd-
skreytt Ijóð, 87 bls.
í flokknum Orðmenn, Goðorð 1989.
KjÁrn
Fjölimðlar
Yfirborðsmennskait blómstrar
Eitt er það sem ég ætla seint að
sætta mig við. Það er aö fréttatími
Ríkissjónvarpsins skuli breyta um
tíma um helgar. íhaldssemi mín seg-
ir mér að horfa á Stöðvar tvö fréttir
hálfátta og stilla þá yflr á hina stöð-
ína. Alveg eins og hlustunartími
frétta Ríkisútvarpsins er óumflýjan-
lega klukkan sjö að kvöldi. Þetta
pirrar mig jafnmíkið og þegar blað-
burðarbarnið hefur ekki stungið
blaðinu á réttum tíma í póstkass-
ann. Ég vil geta géngið að fréttatíma
Sjónvarpsins á sama tíma alla daga.
Hringsjá sú sem Sjónvarpíð býður
upp á hefur aldrei höföað til mín.
Laugardagskvöld eru í mínum huga
kvöld léttmetis ogafslöppunar.
Sunnudagskvöld eru ágæt fyrir
Kastljós en að minu viti ætti sá þátt-
ur fremur heima seint að kvöldi og
gjarnan mætti leggja meiri vinnu í
hann. Yfirborðsmennska hefur oft
ráðið ríkjum og fjarri að mál hafi
verið skoðuð betur en í styttri frétt-
um þó þátturinn sé að öllum líkind-
um hugsaður þannig.
Umræðuþættir þóttu mér oft
skemmtilegir. Sérstaklega þegar
mönnum var att saman úr ólíkum
stjórnmálaflokkum. Slíkir þættir
heyra fortíðinni til en í staðinn hafa
blómstrað einhvers konar róleg-
heitaspjallþættir með yfirmáta
kurteisihjali sem maöur gjarnan
sofnar út frá. Þar á meðal eru hal-
lærisþættirnir hans Arthúrs Björg-
vins Bollasonar. Hann er gott dæmi
um að góðir útvarpsmenn eiga að
halda sig við útvarp. Þá geta ágætis
sjónvarpsmenn farið illa út úr út-
varpsmennsku og nefni ég þar Rósu
Ingólfs sem ætti að halda sig við
skjáinn.
-ELA