Dagblaðið Vísir - DV - 04.09.1991, Side 15

MIÐVIKUDAGUR 4. SEPTEMBER 1991.
15
Það sem aðra vantaði...
Einn fagran sumarmorgun
hrukku íbúarnir í litlu friðsælu
götunni okkar upp við hávaða mik-
inn og undirgang og litu forviða
út. Gríðarleg og stórtennt vélskófla
var komin á staðinn og spændi með
ofurafköstum upp tvöfalda röð af
höggnum steinum sem legið höfðu
óáreittir meðfram gangstéttar-
brúnunum okkar í hartnær 70 ár.
Hefur ekki flætt?
Fólk spurði furðu lostið hverju
þetta sætti. Jú, svarið var að stein-
amir ættu að fara og malbiki yrði
svo hellt í sárin. Og menn spurðu
hvers vegna, og svarið var að það
hlyti að hafa flætt hjá okkur. Eng-
inn kannaðist við neinn vatnsgang
í kjöllurum né önnur vandræði,
enda góður halli við gangstéttar-
brúnirnar og augljóst aö þetta
gamla handverk höfðu unnið menn
sem kunnu til verka.
íbúar voru ósáttir við þessi und-
arlegu vinnubrögð og haft var sam-
band við gatnamálastjóra en lítil
svör að fá þegar spurt var um
ástæðurnar fyrir þessari einkenni-
legu aðgerð. Hefur ekki flætt?
spurðu menn þar.
Nú var hlaupið ergelsi í þessa
annars friðsömu íbúa og menn
funduðu úti í götunni. Okkur finnst
gatan okkar ágæt og þykir þetta
gamla handverk fara vel við gömlu
húsin okkar. Því var afráðið að
hafa samband við borgarminja-
vörð, sem kvaðst ekkert hafa um
þessar aðgerðir vitað.
Verktakarnir, sem voru kurteisir
og elskulegir menn, héldu auðvitað
ótrauðir áfram verki sínu, virtust
undrandi á afskiptasemi íbúanna
KjaHarinn
Guðrún Helgadóttir
alþingismaður
una linnulaust á meðan á þessu
stóð og þar kom að bíll, sern enginn
vissi hver átti, var fyrir henni.
Verktaki kallaði þá til lögreglu til
að fjarlægja bílinn og þótti þá íbú-
um skörin færast upp í bekkinn ef
lögregla ætti nú að greiða fyrir að-
gerðum sem vera kynnu lagalega
vafasamar.
Ungur drengur, sem ráðist hafði
sumarlangt til að gæta laga og rétt-
ar, var lítt til viðræðu um að biða
með aðgeröir, og var raunar sá eini
sem var ruddalegur við íbúana og
hafði ósæmilegt orðbragð um einn
þeirra, en tekið skal fram aö enginn
hafði hækkaö róminn meðan á
þessu stóð, hvorki verkamennirnir
né íbúarnir. Síðar kom annar og
betur siðaður lögregluþjónn á stað-
inn og hvarf þá þetta óheppilega
„Dögnm saman hefur síöan veriö hóp-
ur fólks að raöa steinunum á sinn staö
og má hugsa sér hvað þetta brambolt
hefur kostað skattgreiöendur.“
og sögðust þegar vera búnir að taka
steina úr ijölda gatna í vesturbæn-
um án þess að nokkur athugasemd
væri gerð.
Og svo kom lögreglan
Þjarkið óx eftir því sem á daginn
leið og loks kom borgarminjavörð-
ur á staðinn og taldi að samráð
ætti að hafa við sig um aðgerðir
sem þessar. Vélskóflan bruddi göt-
sýnishorn Reykjavíkurlögreglunn-
ar.
Málinu lyktaði síðla dags þegar
fallist var á að hætta þessari ó-
svinnu. Var íbúum tilkynnt að
embætti gatnamálastjóra léti það
eftir þeim að leggja steinana niður
aftur, en tekið var fram að sú
ákvörðun gilti ekki um aðrar götur
borgarinnar. Dögum saman hefur
síðan verið hópur fólks að raða
„Okkur finnst gatan okkar ágæt og þykir þetta gamla handverk tara vel
við gömlu husin okkar.“
steinunum á sinn stað og má hugsa
sér hvað þetta brambolt hefur kost-
að skattgreiðendur.
Þeir sem sakna stein-
anna...
En af hverju var í raun og veru
verið að þessu? Við því höfðu menn
ekki fengið svar. En loks hrökk það
út úr starfsmönnunum að raunar
væri verið að safna þessum stein-
um úr elstu götum borgarinnar til
þess að nota þá annars staðar, og
má t.d. sjá sams konar steina víða
í kringum ýmis glæsihús borgar-
innar.
Allt er það ljómandi snoturt, enda
steinarnir vel höggnir og kunna
það verk fáir nú, og starfsmenn
gatnamálastjóra eru vissulega
smekkmenn.
Það hefur hins vegar aldrei þótt
góður siður að missa svo stjórn á
ágirnd sinni á fallegum hlutum að
menn skeyti ekki um skömm né
heiöur og sæki þá leyfislaust til
þeirra sem eiga. Og meðal okkar
hér í Túngötunni rifjaðist upp sag-
an af því þegar séra Bjarni Jónsson
var að jarðsyngja samborgara einn,
sem heldur hafði þótt fingralangur
í jarðvist sinni. Ekki vafðist það
fyrir guðsmanninum að koma hon-
um kristilega til moldar og tína til
það sem honum mætti til tekna telj-
ast. „Það sem aðra vatnaði fannst
hjá honum" voru lokaorð klerks.
Engu skrökvaöi dómkirkjuprest-
ur þar, og sem kristilega þenkjandi
fólk berum bið heldur engan illan
hug til embættis gatnamálastjóra.
Við fengum að halda því sem við
áttum. En þeir sem sakna stein-
anna úr götunni sinni vita þá hjá
hverjum þeir fmnast.
Guðrún Helgadóttir
Bein blóðtaka
íslenskra sjómanna
Fjármálaráöherra íhugar að
„breikka skattstofna og fækka und-
anþágum" segir í sunnudagsblaði
Morgunblaðsins þann 25.8. ’91. í
sama blaði birtist frétt á baksíðu,
þar sem talað er um að kaupmáttur
muni rýma vegna samdráttar í
fiskveiðum hér við land. í fyrirsögn
greinárinnar segir beint að lækka
eigi sjómannaafslátt og sé það gert
til að auka tekjur ríkissjóðs. Ég er
furðu lostinn og get ekki orða
bundist yfir þessutn tvískinnungs-
hætti ráðamanna. í öðru orðinu er
talað um samdrátt í veiðum, sem
táknar beinar launalækkanir okk-
ar sjómanna. Strax á eftir því er
talað um að fella niður þann skatta-
afslátt sem við höfum. Ég spyr því
bara hreint út! Hversu vítæk á
blóðtaka okkar sjómanna að vera
núna? Hvað á hnífurinn að flá djúpt
í þetta skiptið?
Nýjasta dæmið
Eg man þegar við sjómenn vorum
látnir taka þátt í olíukostnaði út-
gerðar, vegna þeirra vegalengda
sem loðnuskipin þurftu að sigla
með aflann. Þetta átti að vera tíma-
bundið vegna olíukreppunnar úti í
heimi. Sem kom einnig hart niður
á okkur íslendingum. Því miður er
það enn tekið af óskiptum afla, af
öllum tegundum fiskiskipa. Auk
þess þurfum við sjómenn að horfa
á eftir þó nokkrum prósentum í
kostnaðarþætti tengda útgerð af
óskiptum afla.
Mér er sem ég sjái verkafólk í
iðnaði þegja yfir því að af launum
þess væri tekin viss prósenta til
reksturs fyrirtækisins. Nýjasta
dæmið um niðurskurð á launum
sjómanna er frá sjálfum stjórnvöld-
um þessa lands. En það er 20%
KjaUaiirm
Árni Marz Friðgeirsson
sjómaður
skerðing á öllum þeim þorski, sem
fluttur er út í gámum, og reyndar
er skerðing á öðrum tegundum líka
en mismikil. Var það gert til að
halda aflanum sem mest í landinu
og að bjarga frystihúsum, sem hafa
lítið af hráefni, frá gjaldþroti. Auð-
vitað er þetta allt saman bein
launaskerðing hjá okkur sjómönn-
um, því við fáum mun lægra verð
hér heima en úti. Því næst komu
nýju kvótalögin með 17% skerð-
ingu á þorskafla. Ég veit ekki hvað
hnífurinn þarf að flá djúpt til að
sjómenn fái nóg, en mér finnst alla-
vega orðið full djúpt skorið.
Tannlausirtígrar
Það er gömul saga og ný að for-
svarsmenn okkar sjómanna eru
tannlausir tígrar á launum hjá
okkur og eru löngu hættir að urra
þótt yfir þá sé gengið. Enda hafa
þeir hreiðrað vel um sig í ruggu-
stólunum sínum. Það er því miður
sök okkar sjómanna sjálfra að svo
er komið, því að við höfum aldrei
sýnt samstöðu í neinu því sem
tengist launamálum okkar. Ég hef
heyrt stór orð falla og ég hef heyrt
yfirlýsingar sem hefðu skekið kerf-
ið. En því miður hafa þau orð al-
drei náð- út úr borðsalnum á þeim
bát þar sem orðræðan hefur verið
flutt.
Sjómenn tauta og tuldra hver í
sínu plássi og hafa allt á hornum
sér en þegar kemur að þvi að sýna
samstöðu hugsar hver um eigið
skinn. Það er ekki nema von að
forystan sé eins og hún er. Alla
vega er leiðin greið fyrir þá kappa.
Ég er kannski frakkur og kjaftfor,
vegna minna skrifa, en ég skrifa
mínar greinar frá eigin brjósti og
til að vekja umtal á málefnum
hverju sinni. Verði skrif mín til
þess er tilganginum náð.
Þegar ég var yngri vann ég við
virkjanaframkvæmdir uppi á há-
lendinu. Þá fékk ég verulega stað-
aruppbót vegna þess að ég var lang-
dvölum að heiman. Eins er það
opinbert leyndarmál að áhættan er
mikil í þeirri vinnu og slysa- og
dauðsfallatíðni í hærri kantinum.
Eins hef ég heyrt að þeir sem vinna
við önnur störf í landi fái launa-
uppbót ef þeir þurfa að vinna utan
síns héraðs.
Sjómenn fengu skattaívilnanir í
því formi, sem kallast sjómanna-
frádráttur, á sínum tíma. Var þaö
viss upphæð fyrir hvern dag, sem
þeir voru á sjó, og ef þeir náðu viss-
urn úthaldsdagafjölda fengu þeir
10% persónufrádrátt að auki. En
þegar staðgreiðsla skatta tók gildi
féllu 10% út úr dæminu. Og ekkert
kom í staðinn nema lítils háttar
hækkun á daggreiðslum, auk smá-
vægilegrar hækkunar á per-
sónufrádrætti. Eins kemur þar inn
í að slysa- og dauðsfallatíöni er
hvergi hærri en hjá íslenskum sjó-
mönnum. Spilar þar stórt inn í sú
veðrátta hér við land sem sjómenn
þurfa að kljást viö.
Fjarverur að heiman
Segja má að sú umbun sem viö
fengum á sínum tíma í formi
skattaívilnana sé lítill plástur á þau
svöðusár sem margar sjómanna-
fjölskyldur hér á landi verða fyrir.
Þetta form var haft á til að allir
sjómenn fengju réttláta meðferð í
samræmi við fjarverur sínar að
heiman og að misnotkun ætti sér
ekki stað á þann hátt að þeir skrif-
uðu fleiri daga en lögskráða úti-
verudaga.
Þaö var mikil búbót fyrir mann,
sem eyddi meirihluta ársins langt
frá fiölskyldu sinni, við misjafnar
aðstæður, þegar sjómannafrádrátt-
urinn komst á. Þegar ég vann við
virkjanirnar uppi á hálendinu
komst ég heim á milli vakta ef ég
þurfti þess nauðsynlega með. En
hvað sem á dynur heima fyrir
kemst ég ekkert þegar ég er úti á
sjó. Sama hvort um er að ræða
veikindi, dauðsfall eða annað sem
upp á fellur.
Mér finnst að sjómenn séu vel að
sínu komnir og að þeir vinni fylli-
lega fyrir sínu. Það litla sem við
höfum áunnið á liðnum árum, með
blóði, svita og tárum, ættum við
ekki að láta frá okkur taka baráttu-
og umyrðalaust!
Ég segi því: Sjórmenn! Vaknið,
stöndum saman í baráttunni. Því
eitt er víst, það gerir það enginn
fyrir okkur.
Árni Marz Friðgeirsson
„Nýjasta dæmið um niðurskurð á laun-
um sjómanna er frá sjálfum stjórnvöld-
um þessa lands. En það er 20% skerð-
ing á öllum þeim þorski sem fluttur er
út í gámum..