Dagblaðið Vísir - DV - 02.12.1991, Side 18

Dagblaðið Vísir - DV - 02.12.1991, Side 18
MÁNl|DAGyJi2. DpiyyyRR 1991. J*______ Menning Tröllasögur - skáldsagnir: Þjóðleg frásagnarlist og ísmeygileg gamansemi Höfundar Tröllasagna, talið frá vinstri: Gunnar Harðarson, Magnús Gests- son og Sigfús Bjartmarsson. Tröllasögur heitir ein þeirra íjöl- mörgu bóka sem eru að koma út þessa dagana. Bók þessi hefur nokkra sérstöðu meðal annarra skáldverka. Höfundarnir sem eru þrír, Gunnar Harðarson, Magnús Gestsson og Sigfús Bjartmarsson hafa nýtt sér þjóðsögur okkar íslend- inga, fært þær yflr í nútímann, skipt um ömefni og endursagt þær á mjög skemmtilegan máta. í þessum bún- ingi fá sögurnar nýtt svipmót, verða fyndnar og ísmeygilegar, en halda þeirri skemmtilegu frásagnarhst sem allir þeir sem lesiö hafa þjóðsög- ur kannast við. Höfundamir þrír hafa allir komið nálægt skáldskap áður, Gunnar hef- ur birt sögur og ljóð í tímaritum og undanfarin ár hefur hann ritstýrt tímaritinu Teningi. Magnús er ljóð- skáld og hefur lagt stund á Ijóðagerð og ljóðaþýðingar og Sigfús er einnig kunnur sem höfimdur Ijóða, Ijóða- þýðinga og smásagna. í inngangi bókarinnar segir Gunn'- ar Harðarson meðal annars: „Sögur þær sem hér em saman komnar nefnast einu nafni tröllasögur. Þær teljast þó til ýmissa flokka þjóð- sagna. Hér em álfasögur og trölla- sögur, draugasögur og kímnisögm-, náttúmsögur og ævintýri. Ástæðan er vitaskuld tvíræðni orðsins trölla- saga. Það merkir bæði sögu af tröll- um og eins lygasögu eða ósannan oröróm. Þessi tvíræðni orðsins lýkur upp mörgum dyrum. Tröllasaga þarf ekki nauðsynlega að fjalla um tröll, hún getur einfaldlega verið einhvers konar ýkjusaga oftast nær login eða - ef sannleikskom skyldi leynast í henni - ekki í samræmi við ströng- ustu kröfur þjóðfræðinnar um með- ferð heimilda... “ Aðspurður sagði Gunnar Harðar- son að með því að færa þetta yfir í nútímann hefði upprunalega þjóð- sagan orðið dálítið furðuleg og gerð sagnanna hefði þróast úr því að snúa á þær sjálfar yfir í það að nota sög- umar til að lýsa ýmsum þáttum í nútímanum. „Ömefnih skipta auð- vitað máh þegar sögunni er snúið upp á nútímann. Um leið og búið er að setja reykvísk ömefni í stað þeirra eldri er hægt aö spinna söguþráð- inn.“ Þeir félagar unnu sögumar hver í sínu lagi og sögðu að engir árekstrar milh sagna hefðu komið upp þótt þeir hefðu ekki vitað beint hvað hver um sig væri að vinna að. Sögumar era mislangar, engin löng, sumar örstuttar. Þær bera nöfn eins og Trölhð í Fellahelh, Móðir mín í blokk, blokk, Gulhð í Fehahelh, Átján böm í Álfheimum 27, Meðferð- arráðgjafinn á Staðarfelh og drykkjudraugurinn í Gambraskerj- um og Hehdsalinn og hryssan sem hló. Hér á eftir fer eitt stutt sýnis- hom: Nátttröllið í vesturbæ Heimspekingur einn við Vesturvalla- götu hafði þann sið að vinna við tölvu sína út við glugga langt fram eftir nóttu. Þótti honum stundum sem horft væri á sig inn um gluggann en varð einskis var er hann fór út að gá. Tók hann nú eitt sinn það ráö að hann slökkti öh Ijós í herberginu svo birtan af tölvuskjánum htaði andht hans steingrátt. Er Uða tók á nóttina heyrði hann þrask við gluggann. Lít- ur hann hægt upp og bendir þeim sem úti var að koma inn fyrir. Heyr- ir hann þá dunur miklar á ganginum, dyrunum lokið upp og gengið inn gólfiö svo marraði í parketinu. Kem- ur inn í herbergið maður nokkur tröUvaxinn og heldur luralegur. Bendir heimspekingurinn þurs þess- um aö setjast, dregur upp skákforrit og setur í tölvuna; býður svo tröllinu að tefla við sig. Hann þiggur það og tefla þeir lengi nætur. En með því að trölhð kunni ekki ensku, gat það ekki lesið leiöbeiningamar sem töl- van birti á skjánum um besta leikinn í stöðunni og þurfti því æ lengri tíma til umhugsunar. Að lokum fór þó svo að það mátaði heimspekinginn en DV-mynd GVA hann sat eftir sem steini lostinn framan við tölvuna. TröUið rís nú á fætur og býst til að taka hann. Rank- ar heimspekingurinn þá við sér og bendir út um gluggann. Sá þá hvar roðaði húsþökin vestan götunnar. Rak þá trölhö upp öskur mikið, radd- ist út úr herberginu og hljóp af stað, en komst ekki lengra en að Vestur- bæjarskóla, þar sem þaö varö að steini og stendur þar enn. Var síðar sett á það rennibraut svo það gæti nýst skólabömum til leikja. En það er af heimspekingnum að segja að hann fluttist til útlanda eftir þetta og hafa fróðir menn það fyrir satt að hann hafi um tíma unnið fyrir sér sem skákkennari einhvers staðar í Vesturheimi. Galleri Úmbra er í gömlu og sögulegu húsi Myndin er tekin viö opnun gallerísins. DV-mynd JAK Nýttgalleríá Bernhöftstorfunni sölu en auk þess verða í gaUeríunu sýningar á verkum annarra hsta- manna. Þær Bryndís og Guðný hafa báðar starfað að hst sinni um árabU frá því að þær útskrifuðust frá Myndlista- og handíðaskóla íslands og tekið þátt í sýningum hér og erlendis. -HK GaUerí Úmbra heitir nýtt hstagah- erí sem nýlega hefur verið opnað á Bemhöftstorfunni að Amtmannsstíg 1. Húsnæði þetta hefur áður hýst myndlist í björtum og hlýlegum vist- arveram. Það era leirlistarkonumar Bryndís Jónsdóttir og Guðný Magn- úsdóttir sem reka gaheríið og munu verk þeirra verða þar til sýnis og Skrá um íslensk blöð og tímarit fra upphafi til 1973: Rúnriega þrjú þúsund ta'marita getið Böðvar Kvaran, sem um árartuga- skeið lagði stimd á söfnun blaða og tímarita og í nokkur ár skrifaði greinar í DV, sem bára heitið Bækur og bókasöfnun, og Einar Sigurðsson háskólabókavörður hafa sent frá sér bókina íslensk tímarit í 200 ár, skrár um íslensk blöð og tímarit frá upp- hafi til 1973. Tekur skrá þeirra til aUra blaöa og tímarita, prentaðra og fjölritaðra, sem til hefur náðst, aUt frá því er fyrsta tímaritið, Islandske Maaneds-Tidender hóf göngu sína í Hrappsey 1773 og til ársins 1973 en það ár komu samtals út 400 blöð og tímarit hérlendis. í inngangi bókarinnar segir að hér á landi hafi verið fremur fátt um skrár yfir blöð og tímarit. TU að bæta úr brýnustu þörfinni á heUdar- skrá gáfu Böðvar og Einar út slíka skrá 1970. í henni vora tekin meö íslensk tímarit og blöð sem höfðu komið út frá upphafi til 1966. Fjölrit- uð blöð vora því aðeins tekin með í þá skrá að þau væra prentuö að ein- hveiju leyti. Annars var einungis um prentuð rit að ræða. Það var svo fyr- ir nokkrum árum að Einar og Böðvar ákváðu að endurútgefa þessa skrá frá 1970, aukna og endurbætta, og bæta við fuUkominni skrá um fjölrit- uð tímarit. Áriö 1973 er vahð lokaár vegna þess að eftir það leggst rnður hin árlega tímaritaskráning í Árbókum Landsbókasafnsins og er ætlun safnsins að viö taki sérstakar skrár um blöð og tímarit sem nái yfir nokk- ur ár í senn. Jafnframt vUl svo til að 200 ár era frá því aö fyrsta eigin- lega tímaritið hóf göngu sína á ís- landi. HeUdarfjöldi rita í skránni er 3187, þar af eru rúmlega 700 fjölrituð. Bók- in skiptist í tvo hluta: í aðalskrá era ritin öU talin í stafrófsröð og skrá eftir útgáfustöðum þar sem færslur era styttri og þær flokkaðar eftir heimkynnum ritanna hverju sinni. Auk þess er inngangur þar sem með- al annars er tölulegt yfirht yfir blaða- og tímaritaútgáfuna á umræddu tímabili. Innganginum fylgir útdrátt- ur á ensku. Böðvar Kvaran og Einar Sigurðs- son hafa unnið að skránni, ýmist saman eða hvor í sínu lagi. I höfuð- atriðum hefur framsöfnun efnis komið í hlut Böðvars en bókfræðheg- ur frágangur í hlut Einars. Höfundar vilja taka fram að fjölmargir aðhar víða á landinu hafa lagt þeim Uð viö efnissöfnunina. Þar eiga hlut að máh bóka- og skjalaverðir, svo og margir áhugamenn um söfhun blaða og tímarita. -HK Ein af jólabókunum í ár er Textabók Megasar sem Almenna bókafélagið sendir frá sér á næst- unni. í textabókinni eru margir textarsemMegas hefursaraið við lög sín og hefur hann vahð text- ana sjálfur og spannar bókin tutt- ugu ára ferh hans sem textahöf- undar. í næstu viku heldur Meg- as svo útgáfutónleika á Púlsinum þar sem hann mun kynna texta- bók sína í tónum ásamt hljóm-: sveit. Verður bókin til sölu á tón- leikunum á sérstöku tónleika- verði, Á tónleikunum verður einnig fiutt mikið af nýju efni Hljómsveit Megasar er skipuð þeim Haraldi Þorsteinssyni á bassa, Birgi Baldurssyni á trommur, Guðlaugi Óttarssyni á gítar, Jóni Óiafssyni á hljómborð og Ásgeiri Óskarssyni á slag\'erk. listamenn íSviss íslenskir hstamenn láta kveða að sér í svissnesku menningarlífi á næstunni. Gunnar Krístinsson er með sýningar á verkum í Flue- len og Altdorf í kantónunni Uri og tónverk eftir hann verður frumflutt í Fluelen 7. desmber. Er verkið fyrir einn sellóleikara og þrjú selló. Sýning á verkum eftir Rögnu Róbertsdóttur verður opnuð í Kunstmuseum í Bera 3. desember og stendur sú sýning til 2. febrúar. Önnur myndhstar- kona, Sólveig Aðalsteinsdóttir, á málverk á sýningu í Musée de beaux-arts í La Chaux-de-Fonds og að lokum má geta þessað ijós- myndir eftir Ragnar Axelsson verða á sýningu í Martigny. Básúnuleikarinn Frank Lacy, sem lék svo snihdarlega með Tómasi R. Einarssyni á geisla- diskinum íslandsfór, er væntan- legur til landsins í þessari viku og mun hann leika með Tómasi og hljómsveit hans á fernum tón- leikum í Púlsinum á föstudag og laugardag, á sunnudaginn á Sel- fossi ogá þriðjudagskvöld iPúIs- inum. Frank Lacy hefur leikið meö ótöldum Ifljómsveitum en kunnastur er hann þó fyrir leik sinn með djasssendiboðum Arts Blakey, Brassfantasíu Lesters Bowie og sextett Hénrýs Thread- gih. Lacy er ekki aðeins básúnu- leikari en eins og þeir sem hlust- að hafa á íslandsför kannast við syngur hann þar einnig og leikur á flygilhom en básúnan er þó aöahújóðfæri hans og í gagnrýn- endakosningum í Down Beat í ágúst síðasthðnum var hann kos- inn annar efnilegasti básúnuleik- ari díassheimsins. höfundur sem dvaldi hér á landi við hám í Háskóla íslands og kynnti sér jafnframt öll thtæk gögn um landnám og veru íslend- inga á Grænlandi th foraa. Þegar hún fór á heimaslóöir ritaði hún skáldsöguna Grænlendingamir sem hefur undirtitihnn Gunnars saga Ásgeirssonar, 1350-1420, og tileinkar höfundur sér vel við- horf, frásagnarhátt og heföir fornra heiju- og íslendingasagna þegar hún skrifar skáldsöguna sem gerist á Grænlandi á timum norrænna manna þar. Bók þessi er nú komin út á íslensku á veg- um Bókaútgáfunnar Hildar og er hún gefin út með styrk frá Metm- ingarsjóði. Þetta er löng skáld- saga, hátt í 600 blaðsíður.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.