Dagblaðið Vísir - DV - 22.09.1994, Blaðsíða 12

12
FIMMTUDAGUR 22. SEPTEMBER 1994
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjóri: ELÍAS SNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og GUÐMUNDUR MAGNÚSSON
Auglýsingastjórar: PÁLL STEFANSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar: ÞVERHOLTI 11,
blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLTI 14, 105 RVlK. SlMI (91)63 27 00
FAX: Auglýsingar: (91 )63 27 27 - aðrar deildir: (91 )63 29 99
GRÆN NÚMER: Auglýsingar: 99-6272 Askrift: 99-6270
AKUREYRI: STRANDG. 25. SlMI: (96)25013. BLAÐAM.: (96)26613.
FAX: (96)11605
Setning, umbrot, mynda- og plötugerð:
PRENTSMIÐJA FRJÁLSRAR FJÖLMIÐLUNAR HF„ ÞVERHOLTI 11
Prentun: ÁRVAKUR HF. - Áskriftarverð á mánuði 1400 kr. m/vsk.
Verð i lausasölu virka daga 140 kr. m/vsk. - Helgarblað 180 kr. m/vsk.
Fráleitar ásakanir
Ekkert hefur komið fram sem bendir til þess að endur-
skoðunarfyrirtækið sem gerði úttekt á Qárhag Hafnar-
fjarðarbæjar hafi staðið ófaglega að verki. Ekki hefur
verið sýnt fram á að ástæða sé til að draga niðurstöður
þess um skuldir bæjarfélagsins í efa.
Ásakanir um hið gagnstæða fi-á forystumönnum fyrr-
verandi meirihluta bæjarstjómarinnar hafa ekki verið
studdar neinum efnislegum rökum. Þær eru úr hófi fram
ósanngjamar og óviðeigandi.
Það er sérstakt áhyggjuefhi að Guðmundur Ámi Stef-
ánsson félagsmálaráðherra, sem fer með málefni sveitar-
félaga landsins í ríkisstjóm, skuli láta að því hggja að
niðurstöðumar séu marklausar þar sem þær hafi verið
unnar eftir póhtískri forskrift.
Guðlaugur Guðmundsson, einn endurskoðendanna,
lét eðlilega í ljós undrun á orðum ráðherrans í blaðavið-
tah í gær: „Það að núverandi meirihluti sé að kaupa sér
niðurstöður okkar hljómar hálf broslega, þar sem sam-
band okkar við núverandi ráðamenn í Hafnarfirði var
mjög htið á meðan unnið var að skýrslugerðinni. Það
var vísvitandi gert þar sem við vildum ekki vera undir
áhrifum neinna yfirlýsinga frá þeirra hálfu,“ sagði hann.
Og endurskoðandinn bætti við: „Auk þess vil ég benda
á að það er mjög langsótt skýring á framkomnum fjár-
hagsvanda Hafnaríj arðarbæj ar að eitt elsta og virtasta
endurskoðunarfyrirtæki landsins með níu löggilta end-
urskoðendur innanborðs, sem þar að auki starfar í tengsl-
um við eitt virtasta endurskoðunarfyrirtæki heims, Art-
hur Anderson & Co„ selji áhtsgerðir fyrir fárra mánaða
laun eins manns.“
Því miður er félagsmálaráðherra ekki einn um að
hafa uppi ósmekklegar ásakanir í þessu máh. Einkar
lágkúruleg er „frétt“ á forsíðu Alþýðublaðsins í gær þar
sem reynt er að gera umrætt endurskoðunarfyrirtæki
tortryggilegt með því að benda á að það hafi áður unnið
fyrir stórfyrirtæki í Reykjavík sem forseti bæjarstjómar
Hafnarfjarðar starfar hjá.
Ekki er heldur meiri bragur yfir orðum Tryggva Harð-
arsonar, bæjarfulltrúa Alþýðuflokksins í Hafnarfirði, í
Alþýðublaðinu í gær. Eftir honum er haft: „Þessi skýrsla
er í raun aðahega vangaveltur og til einskis gagns fyrir
bæjarstjómina.“
Þeir sem til þekkja vita að þessi orð bæjarfuhtrúans
em tómt gaspur. Viðbrögð hans, félagsmálaráðherra og
Alþýðublaðsins hljóta að kveikja efasemdir um dóm-
greind og heilindi forystumanna Alþýðuflokksins.
Viðbrögðin em síst til þess fallin aðauka veg og virð-
ingu Guðmundar Áma Stefánssonar félagsmálaráðherra
sem að undanfomu hefur flækst svo klaufalega í hvert
hneykshsmáhð á fætur öðm að farið er að tala um van-
traust á hann á Alþingi í fullri alvöru. .
Sú spuming vaknar hvort stjórnmálamenn telji sig
ahtaf geta sloppið frá óþægilegri gagnrýni, jafnvel þegar
um þröngfagleg málefni eins og reikningsskil bæjarfé-
lags er að ræða, með póhtískum gífuryrðum og ásökun-
um. Trúa þeir því virkilega að ósvífni séu engin takmörk
sett ef hún er á vettvangi stjómmálanna?
Skuldir Hafnaríjarðar em hrikalega miklar og til lítils
fyrir bæjarstjórann fyrrverandi að guma af stórfi’am-
kvæmdum sem unnar era fyrir lánsfé sem ekki er unnt
að greiða til baka nema með stórfehdum samdrætti í
þjónustu bæjarfélagsins eða nýjum álögum á Hafnfirð-
inga.
Guðmundur Magnússon
Aö undanfömu hefur víöa heyrst
aö heilbrigðiskostnaður hér á landi
hafi farið vaxandi og aö brýna
nauðsyn beri til að taka á þessari
þróun. En hverjar eru staðreyndir
málsins?
Heilbrigðiskostnaður
Eins og sést á meðfylgjandi töflu
hefur heilbrigðiskostnaður sem
hlutfall af landsframleiðslu farið
iækkandi síöustu 6 árin, eða úr um
8,5% af landsframleiðslu árið 1988
í um 8,2% árið 1993. Hlutdeild
heimilanna hefur að vísu farið vax-
andi en hlutdeild hins opinbera
hefur minnkað því meira. Þá sést
að heilbrigðisútgjöld á föstu verði
hafa dregist saman um 8-9% á
mann á tímabilinu.
Séu þessi útgjöld borin saman við
heilbrigðisútgjöld annarra þjóða
kemur í ljós að ísland lendir í 13.
sæti meðal OECD-ríkja með sama
hlutfall af landsframleiðslu og
meðaltal þeirra. Norðurlöndin em
lítið eitt hærri að meðaltali en þess
ber þó að geta að bæði Danir og
Heildarútgjöld til heilbrigðisþjónustu
— í prósentum af vergri þjóöarframleiöslu —
14 -------—--------—-------------------------
10
Heilbrigðis
þjónustan
Kjallarinn
Útgjöld til heilbrigðismála % landsframleiðslu og á föstu verði.
Opinber Utgjöld Heildar- Heilbrútgj Heilbrútgj.
útgjöld heimilannt útgjöld á föstu á f.verði
Ár: % VLF % VLF % VLF verði á mann
1987 6,90 1,00 7,90 100,0 100,0
1988 7,37 1,09 8,46 105,9 104,2
1989 7,34 1.14 8,48 107,9 105,0
1990 6,89 1,05 7,94 105,5 101,9
1991 7,05 1,05 8,10 110,5 105,4
1992 6,98 1,17 8,15 100,5 94,7
1993 brt. 6,84 1,33 8,17 98,0 91,4
Jóhann Rúnar
Björgvinsson
þjóðhagfræðingur
Lúxemborg, Japan, Spánn, Grikk-
land og Tyrkland væru fyrir neðan
okkur á þessum mælikvarða.
Alltaf má gera betur
Það verður að viðurkennast að
það er dýrara að halda uppi viðun-
„Sérhæföar deildir og sérhæfðar að-
gerðir líða fyrir fámennið. Upptöku-
svæðið er einfaldlega of lítið. Rekstrar-
einingar verða óhagkvæmar. Vanda-
mál og kostnaðarauki sem margar aðr-
ar þjóðir eiga ekki við að etja í sama
mæli.“
Svíar (nýlega) telja ekki kostnað
hjúkrunárheimila með í útgjöldum
tú heilbrigöismála heldur með fé-
lagsmálaútgjöldum.
Gerðum við hið sama mældust
heilbrigðisútgjöldin 7,1% af lands-
framleiðslu hér á landi sem þýddi
19. sætið meðal OECD-ríkja. Aöeins
andi heilbrigðisþjónustu í stóru og
fámennu landi en í htlu landi eins
og Lúxemborg eða fjölmennari
ríkjum. Hér eru starfræktar rúm-
lega 50 heilsugæslustöðvar vitt um
landið, nálægt 30 sjúkrahús, tugir
hjúkrunarheimila og svo framveg-
is. Nýlegar athuganir á rekstri
heilsugæslustöðva benda til þess
að kostnaður á íbúa sé allt að tífald-
ur milli einstakra heilsugæslu-
stöðva.
Stærðarhagkvæmnin, nýting
vinnuafls og fjármuna, er okkur
því miður óhagstæð. Þessi stað-
reynd á að'sjálfsögðu einnig við um
sjúkrahúsin. Sérhæföar deildir og
sérhæföar aðgeröir líða fyrir fá-
mennið. Upptökusvæðið er einfald-
lega of lítið. Rekstrareiningamar
verða óhagkvæmar. Vandamál og
kostnaðarauki sem margar aðrar
þjóðir eiga ekki við að etja í sama
mæli.
En alltaf má gera betur. Með
bættum samgöngum, breyttu hug-
arfari og betra heildarskipulagi
heilbrigðisþjónustunnar má
eflaust draga verulega úr óhag-
kvæmni rekstrareininganna.
Fækka þeim og styrkja þjónustuna.
Einnig má í ríkara mæh kallá fram
meiri samkeppni í hluta af heil-
brigðisþjónustunni og þannig
draga úr kostnaði. Um þá hluti
verður fjallað síðar.
Jóhann Rúnar Björgvinsson
Skoðanir aimarra
Skattlagning hlutabréfa
„í mörgum tilfellum gefa hlutabréf ekki af sér
neinn arð, en samt þarf að greiða af þeim eigna-
skatt... Þess vegna er það mikið ranglæti, að þeir,
sem leggja sparifé sitt th atvinnuuppbyggingar, skuh
vera skattlagðir vegna hlutabréfaeignar framar öðr-
um. Ef þessir hlutabréfaeigendur legðu fé sitt inn á
banka í stað atvinnuþátttöku, myndu þeir ekki greiða
neinn skatt, hvorki af eigninni né arðinum."
Kristjana Milla Thorsteinsson viðskiptafr. í Mbl. 20. sept.
Ríkissósíalismi Jóhönnu
„Það er miður að Jóhanna skildi ekki kah tímans
og mistúlkaði nýjar áherslur jafnaðarmanna sem
hægari stefnu eða fijálshyggju. Á sama tíma hefur
Jóhönnu ekki tekist að skhgreina málefnaágreining-
inn þann sem hún hefur jafnan hampað í fjölmiðlum.
Hvaö er hiö eina sanna boðorð jafnaðarmennskunn-
ar sem Jóhanna hefur svo oft sagt sig standa fyrir?
Svarið er: Gamh ríkissósíahsminn, gamaldags stefna
sem á mun meiri samleið með Alþýðubandalaginu
og vinstri sósíahstum en nútímalegum jafnaðar-
mannahokki." Úr forystugrein Alþýðubl. 21. sept.
Dæmdir úr leik
„Ahir stjórnmálaflokkar hafa stundað það að
skipa eigin flokksmenn í embætti, þegar þeir hafa
átt þess kost. Hins vegar eru þær ásakanir, sem fram
hafa komiö á hendur varaformanni Alþýðuflokks-
ins, undantekning en ekki regla í stjórnmálabarátt-
unni hér... Þeir stjórnmálamenn og stjómmála-
flokkar, sem laga vinnubrögð sín ekki að þessum
kröfum almennings, geta búizt við því að verða
dæmdir úr leik. Th þess að öðlast trúnaö á ný þarf
forystusveit Alþýðuflokksins að sýna í verki að hún
skynji og skilji þennan breytta tiðaranda."
Úr forystugrein Mbl. 20. sept.