Þjóðviljinn - 19.01.1975, Blaðsíða 20

Þjóðviljinn - 19.01.1975, Blaðsíða 20
20 StÐA — ÞJÓDVILJINN Sunnudagur 19. janúar 197S Jón Hjartarson Áby rgöa r- tilfinning Þegar vindurinn gnauðar á glugga, þegar rafmagnið loks þrýtur, þegar sótsvart aftur- haldið hreiðrar makindalega um sig i valdastólum, þegar landsfeðurnir reyna ófreski- mátt sinn, særa og magna hroðalegar forynjur kreppunn- ar til þess að senda á verkalýðs- forystuna og hræða launþega, þegar tveir dagfarsprúðir Nató- sinnar og trúboðar Varðbergs koma I títvarp til þess að útlista fyrir alþjóð innlimun Islands i Nató, þá skynjar maður betur en nokkra gaddhörku, að tiðin er vond. Kreppan virðist ætla að verða þjóðarforystunni kærkominn förunautur. Kreppa! er upphaf og endir á öllum ræðum for- sætisráðherra um þessar mund- ir. Það er engu likara en rikis- stjórnin hafi selt kreppuókind- inni sál sina og hyggist nú fórna kjörum almennings henni til vegsemdar og dýrðar. Harðsvirað kirkjuvald og trúarskelfing hafa jafnan dugað valdhöfum vel, þegar þeir þurftu að skerða lífskjör al- mennings. — Þar sem fólk trúir ekki lengur almennt á andskot- ann i eigin persónu, þá er nú teflt fram skilgetnu afkvæmi hans, kreppudraugnum, sem er sprottinn upp samkvæmt hag- fræðiformúlum hins frjálsa vestræna efnahagskerfis. Krepputalið er visbending um að kalkað hagkerfi Vesturlanda sé nú loksins að fá kransæða- stifluna, löngu ofmett af þvi að arðræna þriðja heiminn. Þegar sjúklingurinn uppgötvar mein sitt er fróðlegt að fylgjast með þvi, hvernig hann ætlar að lækna sig. Þessi girugi nautna- belgur á eftir að taka skrítna kúra á næstunni. Sist af öllu mun hann mildast við hrörnunina, þvert á móti verður hann hálfunaumari á góðsemi en fyrr og berst með klóm og kjafti fyrir illa fengnum hagsmunum um allan heim, ver réttindi sin af meira miskunn- arleysi en áður, skeytir engu hungurdauða og eymd, sem hann skilur hvarvetna eftir sig. Hannhótarstriði þeim sem ætla að fara að vera með Uppsteyt. Friðardúfa Vesturheims, sjálf- ur Kissinger, kvakar ekki ljUf- lingsljóðin eintóm þessa dag- ana. Þessi sáttfúsi fugl og frið- flytjandi er heldur en ekki far- inn að sýna klærnar. Og arabinn stendur með olíuauðinn sinn Uti i eyðimörkinni og hlustar ótta- sleginn á þetta ófriðlega kurr i dufunni. Hann veit að Vestur- heimsspekin mun aldrei fyrir- gefa honum að hann skyldi ekki halda áfram að vera aumingi, fyrirlitinn, útskúfaður, beygj- andi sig i átt til Mekka bljúgum huga, auðsýnandi kúgurum sin- um undirgefni og lotningu. En kreppuráöstafanirnar beinast ekki barasta útávið heldur einnig innávið. Aðferð- irnar eru svipaðar. Það er fróð- legt að fylgjast með því, hvernig kreppuáróður islenska fhaldsins siast inn i vitund fólks. Þab er farið að biða eftir hækkununum með álika spenningi og börn eft- ir jólagjöfum: Simagjöld hlutu að hækka um helming, það var aðeins eðlileg og sjálfsögð „lag- færing", hitaveitan var auðvit- að hlægilega ódýr, hefði átt að vera löngu búið að hækka hana. Þá hækkaði kaffið ekki vonum seinna. Hvað ætli hækki næst? Þetta heitir að axla sinar byrðar. Það gera þeir báðir með sóma Ólafur forstjóri og Ölafur i pakkhUsinu. Þeim hefur báðum verið innrætt ábyrgðartilfinn- ing, sem þýðir að nú má Ólafur forstjóri ekki borga ólafi i pakkhúsinu hærra kaup, þó að allt annað hækki, lika heildsölu- álagningin. Þegar hið hraðskeytta lio viðskiptakapphlaupsins hefur háð frjálsri samkeppni um sóun gjaldeyris forðans, kemur það til verkalýösforystunnar og segir: Strákar! eigum við nú ekki bara að semja um jafntefli? Aftur á móti eru þeir báðir, Olafur og Olafur, einlægir aðdá- endur frjálsrar samkeppni. Þannig hefur ólafur forstjóri keppt við aðra forstjóra um inn- flutning á frystikistum, bflum og aðskiljanlegum sjálfvirkum og hraðvirkum heimilistækjum, hreinlætistækjum, flisum og flottheitum, til þess að létta á gjaldeyrisbirgðunum, sem safnast fyrir hjá þjóðinni. ólaf- ur i pakkhúsinu hefur keppst við að vinna yfirvinnu og nætur- vinnu og aukavinnu og eftir- vinnu, til þess að kaupa bilana og heimilistækin og flisaleggja baðið sitt. Þannig hagnast þeir hvor á öðrum og hjálpast að við sköpun verðmæta. Þeir eru llka innilega sammála um nauðsyn- legar ráðstafanir hins opinbera i efnahagsmálum. Og þeir taka báðir virkan þátt I verkalýðs- málaráðstefnu Sjálfstæðis- flokksins. Þeir eru þar algjörlega á einu máli um að nU megi lifskjör Ólafs I pakkhúsinu alls ekki batna, það væri þjóðhagslega ó- hagkvæmt, slikur lúxus til hand.a Ólafi pakkhúsmanni myndi leiða til gagnverkandi vfxlverkana á viðskiptasviðinu og vinnumarkaðinum og stofna þjóðarbUinu i háska. Slikt væri auðvitað algjört ábyrðarleysi af hálfu Ólafs. Nú fer samkeppni harðnandi á vinnumarkaðnum. Innflutn- ingur Ólafs forstjóra hefur hækkað gifurlega i verði (álagn ingin hækkar auðvitað Hka á- tómatiskt). Bílar blða þúsund- um saman á hafnarbakkanum, óseldir, óseljanlegir. Sam- keppnin á viðskiptasviðinu fer Hka harðnandi. Þessar miklu bilabirgðir verða auðvitað baggi á Ólafi forstjóa. Það gæti farið svo, að hann yrði að draga saman seglin, jafnvel segja Ólafi pakkhúsmanni upp störf- um. En slikt er auðvitað þjóð- hagslega öhagkvæmt. Þess vegna verður hið opinbera auð- vitað að hlaupa undir bagga með Ölafi forstjóra. Ólafur forstjóri er maður sem spennir bogann . hátt... Hann er búinn að flytja svo mikið inn af þvi sem ekki gengur út að það yrði þjóðhagslega óhagkvæmt að gera hann upp. Þess vegna verður að halda Ólafí á floti, það er að segja meðan hann nennir að standa í þvi sjálfur. En Olaf- ur forstjóri er maður sem vill ekki vera upp á aðra kominn, sannur aðdáandi einkafram- taksins, og telur þessvegna heppilegra þegar fram f sækir að láta gera sig upp, til þess að geta byrjað aftur á klin levvel. En um leið og Ólafur forstjöri lætur gera sig upp, er óhjá- kvæmilegt að gengið verði að Olafi pakkhúsmanni og hann krafinn greiðslu fyrir skuldir sínar við þrotabú ólafs for- stjóra. Með þvi að Ólafur pakk- húsmaður missir þá um leið vinnuna verður hann að láta bjóða upp hjá sér fyrir skuldum, allt sem hann má án vera, og meira til, bflar og hUs, eru ekki útgengilegir hlutir i dag. Þannig bfða þeir sameiginlegt skipbrot, nafnarnir. (Eiginkona Ólafs forstjóra hefur auðvitað sitt á hreinu sem fyrr). ólafur for- stjóri er hinsvegar liklegur til þess að ráða Olaf pakkhúsmann til sin aftur, þegar hann startar næsta fyrirtæki. Þegar Glistrúpar þessa lands hafa barist svo hart i frjálsri samkeppni að öllum gjáldeyris- sjóðum þjóðarinnar er Utausið og öll pakkhUs eru orðin full af óútgengilegum verðmætum, bflum og öðru fánýtu blikki, þegar restinni af gjaldeyristekj- um okkar hefur sakir fyrir- hyggju einstaklingsfrelsisins verið komið inn á kontó i Sviss, þá tekur landsfaðirinn verka- lýðsforystuna á hné sér og segir: Jæja strákarnir,nú er komið að þvi að þið berið ábyrgðina. Ég er ansi hræddur um að við get- um ekki tjúttað meira að sinni. Nii verðum við að hjálpast að við að rétta búskapinn' við. Og verkalýðsleiðtogarnir taka að sjálfsögðu ábyrga afstöðu. Tötralegi betlarinn stóð við dyr gömlu góðu konunnar, með hattinn I hendinni, og spurði: — Frúin getur vist ekki séð af einni sneið af lagköku handa mér? — Jú, en góði maður hafið þér ekki meiri þörf fyrir ærlegan matarpakka? — Jú, en ég á sko afmæli i dag.... — Þjónn,það er fluga I súpunni minni! — Þetta er ekki fluga. Þetta er rúsina. — Jæja, skitt með það. Rúsinan er flogin! — Kæri herra. Viljið þér gefa fimm hundruð krónur I útför fá- tæks saxofónleikara? — Hvort ég vil! Þú færð tvö þUsund kall ef þú grefur tvo! — Af hverju slitnaði upp Ur á milli þín og þessa ríka náunga, sem þU varst með? — Iss, skemmtisnekkjan hans var ekki nærri eins stór og hann hafði sagt — og svo þurfti ég alltaf að róa.... öruggum hreinsitækjum komift upp. Óli trillaði himinlifandi inn um dyrnar hjá forstjóranum: — Góðan daginn, allir saman! Ég eignaðist þribura i nótt! — Til hamingju. En hvað áttu við með „allir saman". Ég er bara einn hérna. — NU, hvur fjandinn, tautaði Oli, — Eg verð vist að fara heim og kikja á þessa þribura aftur! Jónsi ætlaði i bió með hinni lifs- glöðu Karen. En Jónsi var alvörumaður af gamla skólan- um: — Karen, viltu sitja mér á hægri hönd? — Já, ef þU tekur af þér hring- inn! Maður, sem stamaði skelfilega, fór til talkennara. Eftir tiu erfiðar vikur hafði hann náð svo langt að geta án erfiöleika sagt: — Rós- rauður riddari reið inn i Róma- borg, rændi og ruplaði rUsinum og rófum. Einn af vinum hans óskaði honum hjartanlega til hamingju með árangurinn, en veslings maðurinn . svaraði: — þe-þetta er nU go-ott og ble- blessað. En þ-það er b-b-bara svo erfitt að ko-koma þe-þessari set- setriingu við I ve-venjulegu sa- samtali!

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.