Þjóðviljinn - 29.09.1981, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 29.09.1981, Blaðsíða 6
6 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN l>riöjudagur 29. september 1981 Arni Þormóðsson: öðru hvoru birtast i dagblöö- unum greinar um lifeyrismál og er þá jaf nan um aö ræða gagnrýni á það lifeyriskerfi sem við búum viö i dag. Þar hefur verið slegið fram fullyrðingum um óréttlæti i lifeyrismálum og sterk orð notuö til að halda þvi að fólki að i þeim efnum sé misréttið hrikalegt, átakanlegt og kerfið einn frum- skógursemenginnbotnariog svo frv. Litið hefur verið gert af þvi að skýra fyrir fólki á hverju lff- eyrisréttindi þess byggjast, hver sé hlutur Hfeyrissjóðanna og hvernig réttindi vinnast i þeim og hvernig þeir eru til komnir. Þá vantar yfirleitt skyringar á þvl i hverju hið mikla misrétti er fólgið. En skýringa er varla að vænta frá þeim sem telja kerfið svo mikinn frumskóg að enginn sjái I honum handa sinna skil. Árni Þormóðsson „Lágur lifeyrir er afleioing lágra launa. óréttlætiö i lifeyrismálunum er alls ekki meira en i launamál- unum". Lífeyrissjóðirnir verði áfram í höndum verkalýðshreyfingarinnar Ófrjó og villandi skrif Þann 19. ágúst sl. er fjallað um lifeyrismálin i ritstjórnargrein i Þjóðviljanum og 2. september skrifar Adolf J.E. Petersen einnig grein I blaðið sem fjallar að nokkru um málefni lifeyrissjóða. Með birtingu þessara greina er Þjóðviljinn orðinn vettvangur hinnar ófrjóu og villandi umræðu um lifeyrismálin, sem einkum hefur verið haldið uppi í ihalds- blöðunum og þar hefur jafnan verið reynt að slita þau úr sam- hengi við almenn launakjör i landinu. Full ástæða er til að gera nokkrar athugasemdir við fyrr- greindar greinar, sérstaklega rit- stjórnargreinina, þar sem menn gætu haldið að þar væri verið að túlka sjdnarmið Verkalýðshreyf- ingarinnar og Alþýðubandalags- ins i lifeyrismálum. Þjtíðviljinn er öðrum blöðum fremur mál- svari verkalýðshreyfingarinnar og túlkar jafnan hennar sjonar- mið þótt þvi sé ekki þannig varið i þessu tilviki. 1 ritstjórnargreininni segir: „Við leyfum okkur að halda þvi fram, að eölilegt væri aö a llir sem náö haf a eftirlaunaaldri eða eru öryrkjar fengju greidda mán- aðarlega nákvæmlega sömu upp- hæð i Hfeyri, nema þá þeir einir sem hefðu liáar tekjur annars staðar frá". Þarna er Þjóðviljinn að leggja til að horfið verði frá þeirri stefnu sem verkalýðshreyfingin hefurverið að móta frá þvi 1969er samiö var um stofnun lffeyris- sjóðanna. Með þessari tillögu sinni er blaðið ekki að koma á framfæri skoöun eða stefnu verkalýðs- hreyfingarinnar i lifeyrismálum, né heldur stefnu Alþýðubanda- lagsins i þeim málum. Hllaga sem ekki nýtur fylgis Þessi tillaga hlýtur að f ela það i sér að til þess að halda uppi lif- eyriskerfinu greiði ailir jafnt, eða þá að f jár til þess veröi aflað með almennum sköttum sem annarra tekna rikisins. Þá greiddu þeir mest til kerfisins sem mestar tekjur hafa en bæru úr býtum sama lífeyri og þeir sem minna greiddu. Þarna eru um að ræða skoðun sem oft hefur verið rædd en hefur ekki hlotið fylgi að neinu marki enda fellur hiin illa að þeim þjtíð- félagsaðstæðum sem hér eru. Greiðslur úr mörgum sjóðum Þáerigreininni sagt „aðsumir verði að Iáta sér nægja Iágmarks- greiðslur almannatrygginganna meðanaðrir njóta þar til viðbótar miklu stærri upphæða úr fleiri eða færri lifeyrissjóðum, sumir úrmörgum sjóðum i senn. Og það er segin saga að þeir sem bera mest úr býtum á efri árum eru yfirleitt menn sem lika höfðu hvað bestar tekjur meðan þeir voru á starfsaldri". Það að menn njóti fullra líf- eyrisréttinda úr fleíri en einum lifeyrissjóði er nánast óþekkt nemahjá örfáum embættismönn- um rikisins, sem á æfiskeiði sinu hafa jafnframt verið alþingis- menn og ráðherrar, og hafa með störfum sinum sem sli'kir tryggt hagsmuni sina meðan lifeyris- málum alls þorra landsmanna var ekki sinnt. Þarna er auðvitað um óréttlæti aö ræða sem Utrýma þarf, enda er það auðvelt. Lagt fyrir til elliáranna Þaðað þeirberi mest ur býtum úr lífeyrissjóðunum sem mestar höföu tekjur á starfsæfi sinni, er einfaldlega vegna þess aö þeir hafa greitt mest i sjóðina.þeir hafa á starfsæfi sinni lagt meira til hliðar til elliáranna en hinir með minni tekjur hafa gert. Á möguleika þeirra tekjuhærri til að leggja fyrir til elliáranna er einmitt bent I ritstjórnargrein- inni. IðgjiSd til Hfeyrissjóðanna eru ákveðinn hundraðshluti af laun- um og i hlutfalli við inneign manna í Ufeyrissjóðunum, og ákveðin grundvallarlaun, er lif- eyrir reiknaður út. Lifeyririnn er þvi afrakstur þess sem viðkom- andi hefur lagt fyrir í llfeyrissjóð sinn. A að gera sjöðina upp- tæka? „Krafan um jafnrétti rekur sig á miira eignarréttarins á þessu sviði eins og svo mörgum öörum". Við hvað er átt með þessu? Vill Þjóðviljinn gera upp- tækt það sem menn hafa verið að leggja til hHöar til llfeyris fyrir sig og jafna þvi' út til allra? Þetta kann að vera fallcga hugsað en varla er það raunhæft. Ég þori að fullyrða að sú hugmynd nýtur ekki fylgis i Verkalýðshreyfing- unni. Lág laun eru orsökin Lágurlifeyrirer afleiðing lágra launa. Óréttlætiö i lifeyrismál- unum er alls ekki meira en i launamálunum. Um kjör lifeyris- þega voru i vetur gerðar töflur til samanburðar við kjör starf- andilaunþega og hljóta þær tölur að vera Þjóðviljanum kunnar. Rétt væri að Þjóðviljinn birti þær ef hann hef ur ekki þegar gert það. En i ritstjórnargreininni segir Þjoðviliinn aö nú sé algengt að öldruð lágtekjuhjón fái um 6000 kr.á mánuði I ellilifeyri. Laun á mánuði fyrir dagvinnu i 9. f lokki A i taxta Dagsbrúnar, en i þeim flokki eru m.a. almenn skreiðarvinna og almenn bygg- ingavinna, er mánaðarkaupið i águst kr. 4.316.00 án orlofs. Það munar sem sé 1.284.00 kr. a' þvi hvað öldruðu hjónin á ellilaun- unum hafameiritekjur á mánuði en sá Dagsbriinarmaður sem þarf að lifa af daglegri 8 stunda vinnu i skreið. Auka þarf kaupmáttinn Ef 6000,- krónu lifeyrir til aldr- aðra hjóna sem væntanlega eru laus við ómegð, er átakanlega litill, hvað má þá segja um laun skreiðarvinnumannsins eða byggingamannsins, sem e.t.v. eru að koma yfir sig hiisnæði og ala upp börn? Allir vita að það eru stórir hópar launamanna sem veröa að sætta sig við sömu launatekjur og þessir menn hafa. Til þess að lifeyrir verði það rif- legur að unnt sé að lifa af honum mannsæmandi lífi þurfa vinnu- laun einnig að vera það há að menn geti lifað af dagvinnu einni. f kjarabaráttunni, þaö er einnig baráttan fyrir mannsæm- andi lifeyri, ber þvl að leggja höfuð áherslu á hærri og jafnari laun (aukinn kaupmátt) Baráttan fyrir bættum lifeyri og bættum launum verður ekki slitin sundur. Frumkvæðið er verka- lýðshreyfingarinnar Verkalýðshreyfingin hefur ávalltbarist fyrirbættum kjörum lifeyrisþega og hefur hiin haft allt frumkvæði i þeim efnum frá fyrstu tiö. Lifeyrissjóðir almennu verkalýðsfélaganna voru stofnað- ir með samningum sem voru gerðir 1%9og tóku þeir tilstarfa á árinu 1970. Við lausn kjarasamn- inganna 1969 gaf þáverandi rikis- stjorn fyrirheit um setningu laga um eftirlaun til aldraðra félaga i stéttarfélögum og voru þau lög sett i april 1970. Siðan þá hafa þessi fyrstu lög um eftirlaun aldr- aðra verið endurbætt nokkrum sinnum, allt fyrir frumkvæði verka lý ðshr eyf ingarinnar. Tekjutrygging Þá þegar var ljóst að nokkur hópur fólks var utan þessa kerfis og hag þess varð að bæta. Það var siðar gert með lögum um tekju- tryggingu, sem sett voru i ráð- herratið Magnúsar Kjartansson- ar 1973. Með þeim lögum var það bil sem myndaðist milli þeirra sem nutu lifeyris samkvæmt lögum um eftirlaun aldraðra og þeirra, sem þá fengu enga uppbót á sinn lögbundna ellistyrk, að nokkru brúað. Þessum lögum um tekjutrygginguhefúr verið breytt nokkuð frá upphafi, en ekkiá jafn æskilegan hátt og lögum um eftir- Iaun aldraðra. Það eru lögin um tekjutrygg- ingu sem á að nota til að tryggja þeim viðunandi lifeyri sem hafa ekki átt þess kost að ávinna sér slikan rétt i lifeyrissjóðum, og þeim sem ekki eiga þess kost i framtiðinni. Sjóðirnir eru enginn frumskógur 1 grein Adolfs J.E. Petersens gætir margs konar misskilnings varðandi málefni lifeyrissjóð- anna. Ég ætla aðeins að nefns nokkur atriði. Og þá er það fyrst frumskógurinn. Adolf verður þat á, eins og fleiri, aö kalla lifeyris sjóöina frumskóg. Ekki lýsh hann þó neinum villum sem hanr eða aðrir hafa lent i i þessum skógi en kannske hefur hann ekki hætt sér inn i skóginn ennþá og þvi ekki villst I honum. Fjölmennustu lífeyrissjóðirnir i landinu, lifeyrissjóðir innan SAL, opinberra starfsmanna, verslun- armanna, SÍS og fleiri sjóöir eru ekki neinn frumskógur, sem menn geta ekki rataö I. Þessir sjóðir hafa allir góða þjónustu við félaga sina og starfsmenn sjóð- anna eru flestir félagar I sömu stéttarfélögum og lifeyrisþegarn- irog hafa þvi sömu hagsmuna aö gæta. Samband almennra lifeyris- sjtíða rekur skrifstofu sem auð- velt er að leita til ef menn eru i vanda, en að sjálfsógðu eiga lif- eyrissjóðirnir sjálfir, og stéttar- félögin að veita þær upplysingar sem þörf er á. A vegum SAL er t.d. haldin skrá yfir alla þá sem greiða iðgjöld til lifeyrissjóöa innan sambandsins. Þetta kemur i veg fyrir að réttindi glatist. Reglugerðir SAL sjóðanna eru samræmdarþannig að ekki flækj- ast menn I mismunandi reglu- gerðum i þeim sjóðum. Sjóðirnir eru verð- tryggðir Adolf heldur þvi enn fremur fram að sjóðirnir séu allir óverö- tryggöir nemaeinn. Þetta er ekki rétt. Flestir sjóöirnir eru að veru- legu leyti verðtryggðir. SAL sjóð- irnir eru verðtryggðir að þvi leyti sem þeir ávaxta sitt fé meö verð- tryggðum Utlánum, en þaö hafa sjóöirnir gert að verulegu leyti fráupphafi.og sl. tvöár hafa þeir nær eingöngu lánað verðtryggð lán. Þá greiða þeir sjóðir einnig verðtryggðan lifeyri. Það hlýtur öllum lifeyrisþegum þeirra sjóða að vera ljóst. Lagfæringa er þörf Þá heldur Adolf þvi fram að lif- eyrissjóðakerfið eins og það er sé ekki þess umkomið að leysa vandamál lifeyrisþega nema að mjög takmörkuðu leyti. Þetta er rétt að þvi leyti að lifeyriskerfinu er aðeins ætlað að greiða lifeyri. Ef ætlast er til að það leysi frek- ari verkefni þarf að auka tekjur þess. Lifeyriskerfiokkar erekkifull- komið. Það þarf að bæta það og kjör lifeyrisþega jafnframt þvi sem kjör annarra láglaunamanna eru bætt. Það þarf að fækka lif- eyrissjöðum með þvi að sameina marga hinna smærri sjóða öðrum stærri svo dæmi sé nefnt. Þá tel ég sjálfsagt að þeir sem hafa greitt I sjóði sem verðbólgan hef- ur eyðilagt fái sinn skaða bættan af samfélaginu. Þaö ber þó tvi- mælalaust ábyrgð á verðbólg- unni. Það mætti nefna tekju- trygginguna sem bótagreiðanda. Frumkvæðið hjá verka- lýðs hrey f ingunni Ég er algerlega tísammála þeim sem eru að krefjast þess að með lögum verði stofnað til eins lifeyrissjtíðs fyrir alla lands- menn. Þeir llfeyrissjóðir sem starfandi eru i landinu eru lang flestir stofnaðir af stéttarfélögum með samningum við atvinnurek- endur, án nokkurs frumkvæðis löggjafans eða stjtírnmálaflokk- anna. Það er því fullkomlega óeðlilegt að löggjafinn sé að grfpa fram fyrir hendurnar á þeim fjöldasamtökum, sem aö lifeyris- sjóðunum standa og hafa hingað til þurft að þrýsta Iöggjafanum til allra umbóta f lifeyrismálum, sem hann hefur gert. Það er i meira lagi óvarlegt af launa- mönnum að leggja lifeyrissjóðina i hendur rikisvaldsins eða ein- hverrar miðstýrðar stofnunar, sem er jafnvel enn f jarri þeim en sjóðirnir eru nU. Rikisvaldið á Is- landi er i dag það sama og það hefur ávallt verið þótt nú sitji við völd rikisstjórn sem ekki vill eiga Istriði við verkalýðshreyfinguna. Rikisvaldiö hefur mestan áhuga á digrum sjóðum og það er fjár- magn lifeyrissjoöanna sem það sækist eftir að koma undir sina stjóm að fullu og öllu. Úrbdta I llf- eyrísmálum er fyrst og fremst að vænta fyrir forgöngu stéttarfé- laganna eins og verið hefur. Allar kröfur um aðgeröir lög- gjafarvaldsins i lifeyrismálum, sem ekki eru frá stéttarfélögun- um, eigendum lifeyrissjóðanna, eru sprottnar af misskilningi og vanþekkingu á þvi starfi sem unnið er á vegum þeirra samtaka sem að sjdðunum standa, nema þar komi aðrar hvatir til. Anii Þormdðsson

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.