Þjóðviljinn - 19.07.1991, Qupperneq 12

Þjóðviljinn - 19.07.1991, Qupperneq 12
Nú er bæjar- stjórnin búin að koma sér upp skrif- stofuhúsi í kana- braggastíl í Tjörn- inni. Svo vildi til að ég átti lítilsháttar erindum að gegna í Reykjavík um páskaleytið nú í vor. Þá var liðið eitthvað á annan mannsaldur síðan ég kom þar síðast, enda kveið ég mik- ið fyrir þeim breytingum sem mér skildist að þar væru orðnar á öllum sviðum; gott hvort þær eru ekki kallaðar þróun af sumum, nýtískuorði. Nú er ég að vísu byltingamaður þar sem skynsemin nær til, en allt fyrir það hálfgerður íhaldsgaur í þeli niðri; ég má ekki sjá hús rifin né annað reist í staðinn svo ekki renni út í fyrir mér; jafnvel nýyrði í málinu valda mér hugarangri. Margar hryllilegar tröllasögur hafði ég heyrt af sívaxandi málspjöll- um, þeim ósköpum sem svo eru nefhd; unga fólkið talaði í ambögum, latmælum og kanaslettum; Reykvík- ingar hættir að sækja líkingar i tó- vinnu, skepnuhirðingu, sjóróðra og annan þjóðlegan verknað. Reyndar hafði ég ekki tekið eftir þessu hjá ís- lensku fólki sem bar að garði hjá mér í útlandinu; en að vísu er það flest úr gáfúmannadeildinni, svo ég beiti orð- um fomvinar míns Guðmundar J., og úrvalsmenn að vitsmunum og fomri þjóðrækni. En svo reyndust þessar sögur ekki annað en nöldur og fæiingar; ensku- slettur em t.a.m. miklu algengari í mæltu máli norsku en íslensku. Ekki skal ég þó þvertaka fyrir að kanamell- ur og aðrir hemámssinnar reyni að laga málfar sitt eftir húsbændum sín- um vestanhafs, en hvergi heyrði ég á tal þess fólks. Og stúlkumar sem seldu peysur og trefla í biðskýlinu á Keflavíkurflugvelli, þeim hneykslun- arstað og vansæmdarhreiðri, töluðu þetta sama ylhýra fommál og heima- sætur norður i Kelduhverfi (þó þær gæfu mér að vísu til baka í kanamynt; en það var vonandi kaupmannin- um að kénna en ekki sjálfúm þeim). Guð Iáti annars gott á vita að biðskýlið er kennt við Leif Ei- ríksson, græn- lenskan pilt sem nefndur hefur verið hinn heppni einn allra norrænna manna, vegna þess að hann týndi Ameríku, en það hefúr seinni mönnum því miður enn ekki tekist að líkja eftir honum. Margt kemur þó flatt upp á föm- mann sem vitjar aftur heimkynna sinna eftir langa útivist. Gáfúmennin em t.d. orðin miklu gáfúlegri í skrif- um en títt var um mína daga. Ég rakst á spaklega ritgerð um skáldskap, og var þar talað um ,jaðarstöðu égsins gagnvart viðfanginu". Svo heimskur er ég að ég skildi þessi orð ekki fyrr en ég var búinn að þýða þau á þijár er- lendar tungur; - égið, um égið, frá ég- inu, til égsins. Spíritisminn mun nú vera liðinn undir lok á íslandi, nema hvað félag nýalssinna tórir enn. Þó er ekki trútt um að enn sé ekki sitthvað smálegt i málinu til marks um fyrri velgengni þessa siðar. Nú segja jafúvel gamlir sveitamenn og vitatrúlausir „ég hef samband við þig“, og eiga við það eitt að þeir ætli að hringja í mig. Þessi metafóra mun sótt í mállýsku miðils- fúnda. Og ekki er orðið fjölmiðill lak- ara; hefði það orð verið til um mína daga, myndi það hafa merkt miðil sem var í tygjum við marga drauga samtímis. Aftur á móti mun eignarfallið markaðs vera ódælli mönnum að kenna en spíritistum, en það er nú mjög í tísku. Markaðartími stendur í fomum lögum; markaðardagur, markaðarferð, markaðarstaður, mark- aðarvara segir Konráð. Sigfús Blön- dal kannast að vísu við markaðs og markaðshaldara, og Sveinn frá Mæli- fellsá talar um markaðstruntu í Ver- aldarsögu sinni (1921, bls. 40; en til markaðarins á sömu bls.). I þá líking mun vera myndað orðið markaðs- hyggja, og er haft um þá fordæðu sem áður var kennd við brask og fjár- glæffa, en hún ríður nú gaurum og garðstaurum út um allan heim; og Vitjjað fornra stöðva

x

Þjóðviljinn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.