Dagblaðið Vísir - DV - 23.09.1997, Blaðsíða 11

ÞREÐJUDAGUR 23. SEPTEMBER 1997
Umsjón
Silja Adalsteinsdóttir
Jg.Stiömum rúið
Glæsilegur lokahnykkur
iennmg
Jæja. Þá er haustið komið. Laufin
gulna og skjárinn blánar. Leikhúsin
frumsýna, Dagsljós fer í loftið og í
öllum samkvæmum er rætt um eitt
og aðeins eitt. Jón Viðar. Mann sem
enginn hefur séð í marga mánuði.
Já. Það ríkir þjóðarsorg í landinu.
Jón Viðar ekki lengur í Dagsljósi. Al-
menningur spyr sig hvemig á því
standi en leikhúsfólk fagnar.
Leikhúsgagnrýni sjónvarps er
með nýju sniði sem á að koma til
móts við leikhúsfólk, leyfa því að
verja sig. En síðan hvenær á gagn-
rýni að koma til móts við listamenn?
Og síðan hvenær eru listamenn farn-
ir að svara gagnrýni? Hvaða lista-
maður með stóru L-i og fullri sjálfs-
virðingu fæst til þess að mæta í sjón-
varpssal og „ræða“ gagnrýni á eigin
verk, góða eða slæma? Ég meina það.
Hvað getur hann annað sagt en
„þetta er víst gott verk hjá mér, þegi
þú bara þarna, asni!“ eða ,já er það?
fannst þér þetta æðislegt hjá mér? já,
en hvað það er æðislegt."
Dagsljós án Jóns Viðars er eins og
Simpsons án Hómers. Hvað sem
hver segir þá var Jón Viðar stjarna
þáttarins. Gagnrýni hans var laus
við allt miðjumoð og óþægilega beitt,
fyrir utan að vera frábær skemmtun:
Besta íslenska sjónvarpsefni síðustu
ára. Þjóðin elskar svona hlédrægar
en gáfaðar týpur sem segja nákvæm-
lega það sem þeim býr í brjósti. Hver
man ekki eftir Trausta veðurfræð-
ingi sem sló í gegn með því einu að segjast
vonast eftir rigningu á morgun.
Það er undarleg pólitík hjá Ríkissjónvarp-
inu að flæma frá sér allar sínar helstu
stjörnur. Hemmi Gunn, Jón Viðar, Frasier,
X-files, Bráðavaktin, Enski boltinn ... allt er
horfið og eftir sitja breskir framhaldsþættir
um lásasmiði sem læsa sig úti (hvaða snill-
ingur fékk þessa hugmynd að þáttaröð?), bíó-
myndir með háöldruðum Frank Sinatra í að-
alhlutverki, og sveitamannaprógramm allra
tíma: Derrick, þar sem myndatakan er svo
léleg að maður er orðinn sjóveikur áður en
titlamir eru búnir.
Ætli þessar rúv-hreinsanir séu ættaðar að
ofan líkt og þær sem nú fara fram í Útvarps-
fólk gengur um heilu sumrin með
þvottaklemmur fyrir nefinu? Ég bara
spyr.
Boltinn er nokkuð greinilega hjá
Stöð tvö um þessar mundir, og ekki
bara sá enski. Maður átti fullt I fangi
með fjarstýringuna á sunnudaginn.
Á sama tíma fóru fram tveir topp-
leikir: Chelsea-Arsenal 2:3 á Sýn og
Inter Milan-Fiorentina 3:2 á Stöð tvö.
Ekki er öllum gefin sú kúnst að stýra
fjarstýringu. Þar verða menn fyrst og
fremst að hlusta á innsæið. Með ein-
stakri lagni náði ég að sjá sex mörk
af tíu í þessum samhliða leikjum.
Það er mun meiri reisn yfir ítalska
boltanum. Enski boltinn er bara inn-
anhússbolti miðað við þann ítalska.
Menn hugsa stærra á meginlöndum
en úti í eyjum. Ekki satt? Snorri
Sturluson og Guðjón Guðmundsson
eru vel að sér í lígunni og lýsingar
þeirra fara þægilega í eyru.
Það er táknrænt fyrir stöðuna í
dag að þeir á Lynghálsinum skyldu
hreppa Björk í þetta skiptið. Næstu
sunnudaga er á Bylgjunni von á sex
þáttum um alheimsundrið, einkavið-
töl Skúla Helgasonar við hana og
vini hennar. Sá fyrsti fór einkar vel
af stað og lofar góðu. Það væri svo til
að kóróna allt ef þeir Stöðvarmenn
ná í Jón Viðar.
Dagsljós fór annars ágætlega af
stað. Innréttingin er að vísu jafn
sveitó og í fyrra en kynningarbandið
er flott og Svanhildur hefur sjaldan
litið betur út. Hún er smám saman að verða
the First Lady of Icelandic Television. Nýr
kvikmyndagagnrýnandi, Ásgrímur Sverris-
son, jarðaði allar minningar um forvera sinn
í fyrsta þætti, virtist stútfullur af þekkingu
og var geysilega traustvekjandi í ráðlegging-
um sínum. Hann tekur myndimar á eigin
forsendum og er laus við fordóma gagnvart
Hollywood. Og útvarpsfólkið tók framfórum
dag frá degi. Það var gaman að fylgjast með
Leifi Haukssyni. Hann var svo rosalega mik-
ið í SJÓNVARPI og staðráðinn í því að
standa sig, staðráðinn í þvi að fínna réttu
vélina til að tala í. Hann þarf bara að fá sér
nýja sokka og nýja skó og þá verður hann
fmn.
First Lady of lcelandic Television og hirðin hennar.
Fjölmiðlar
Hallgrímur Helgason
húsinu þar sem áhugi, reynsla, hæfileikar og
vinsældir meðal hlustenda eru bara punktar
til að safna upp í brottrekstrarsök? Er það
stefna Flokksins að gera Rúv svo óvinsælt að
þjóðin verði hara fegin þegar Kolkrabbinn
gleypir það loks fyrir slikk eins og SR-mjölið
sem hann át um árið og er enn að reka við
af í ólánsömum fjörðum landsins, þar sem
Dettifoss frumfluttur
Eitt af verkefnum á 16. starfsári Mótettukórs
Hallgrímskirkju, sem nú er að hefjast, verður
frumflutningur á verkinu Dettifoss eftir Jón
Leifs. Það verður flutt á hátíöarsamkomu í
Þjóðleikhúsinu í lok janúar í tilefni af 50 ára af-
mæli STEFs.
Fyrsta verkefni vetrar-
ins eru upptökur á jólatón-
list sem verða gefnar út á
diski fyrir jólin. Tónlistin
verður líka flutt á tónleik-
um í kirkjunni 7. desem-
ber. 21. desember flytur
kórinn tveggja kóra messu
eftir Palestrina í beinni út-
sendingu til fjölda Evrópu-
landa. Á útmánuðum æfir
kórinn norræna kórtónlist
og verk eftir eistneska tón-
skáldið Arvo Párt undir stjórn Eriks Westbergs
og flytur á tónleikum í mars. í byrjun júní fer
kórinn svo í söngferðalag til Norðurlandanna
og heldur tónleika í helstu kirkjum norrænna
höfuðborga.
Mótettukórinn æfir á þriðjudagskvöldum og
annan hvem laugardagsmorgun. Hann getur
bætt við sig nokkram karlaröddum.
Galanthommes og galgenvogel
Hvað þýðir orðið galanthomme? En galgen-
vogel? Gapaldursstefna? Gatnamótakramari?
Þessi orð koma fyrir í Brekkukotsannál, ís-
landsklukkunni, Sölku Völku eða
Vefaranum mikla frá Kasmír, og
eru skýrð í nýrri Lykilbók að fjór-
um skáldsögum eftir Halldór Lax-
ness. Guðrún Ingólfsdóttir bók-
menntafræðingur og Margrét
Guðmundsdóttir málfræðingur
tóku hana saman og Vaka-
Helgafell gefur út.
Bókin er sett upp eins og
venjuleg orðabók með ai-
fræðiívafi, þar eru skýrð yfir 5000
orð, orðasambönd og tilvitnanir og
deili á persónum, stöðum og bókmenntaverk-
um. Halldór var glöggur og áhugasamur orða-
safnari og gróf mörg orð úr þjóðardjúpinu sem
hvergi eru til á prenti nema i bókum hans.
Hann var líka óragur viö að sletta, einkum orð-
um úr göfugum málum, eins og lesendur ís-
landsklukkunnar kannast vel við. Þau eru öll
skýrð í Lykilbókinni.
Tónlist og heimspeki
Er samsvörun milli tónlistar og heimspeki
hvers tíma? spyrja Atli Heimir Sveinsson tón-
skáld og Þorsteinn Gylfason heimspekingur á
námskeiði hjá Endurmenntunarstofnun Há-
skóla íslands í haust. Þeir ætla að leiða saman
það sem hæst ber í tónlist og heimspeki fimm
tímabila, endurreisnar, upplýsingar, klassíkur,
rómantíkur og 20. aldar, kynna og leika verk
tónskálda og fjalla um hugmyndir heimspek-
inga - og athuga hvort samsvaranir eru þarna
á milli. Námskeiðið hefst 21. október.
Öryggishandbók sjómanna
íslenska bókaútgáfan (áður Öm og örlygur
bókaklúbbur) hefur gefið út bókina
Sjómennska og siglingafræði, ör-
yggishandbók fyrir sjómenn. Þetta
er aukin og endurbætt útgáfa af
Sjómannahandbókinni frá 1993.
Ritstjóri er Öriygur Hálfdanar-
son og Vilmundur Víðir Sig-
urðsson hafði umsjón með
þýðingunni.
Miklu hefur verið bætt við
um stöðugleika,
nýtt fræðsluefni er
fyrir nýliða, viðbót-
arefni er i kaflan-
um um neyðar- og
hættuástand um
björgun með þyrlu
þar sem hífingar
frá skipi eru skýrð-
ar í máli og mynd-
um. Bætt hefur
verið við efni frá
Slysavarnarfélag-
inu
Örlygur Hálfdanarson afhend-
ir Guöjóni Á. Eyjólfssyni,
.... skólameistara Stýrimanna-
um bjorgun Skólans, fyrsta eintakiö af
með fluglínutækj- bókinni.
um og einnig er
birt farsímaskrá skipa og báta.
3.5% af andvirði hvers selds eintaks af bók-
inni rennur í Þyrlusjóð Stýrimannaskólans.
Lokatónleikar RúRek-hátíðarinnar á Sögu
vora með tríói píanistans Jacky Terrasson.
Hann er rétt liðlega þrítugur, fæddur 1965,
og er einn af þeim ungu tónlistarmönnum
sem búist er við að verði í fararbroddi í
framþróun djassins í Bandarikjunum. Hann
er reyndar fæddur og uppalinn í Evrópu en
fór tvítugur til náms í Berklee í Boston, skól-
ann sem fóstrað hefur margan íslenskan
djassmanninn. Hann hefur síðan unnið mest
í New York, sem er suðupottur nýrra hug-
mynda í djassi.
1993 féUu Monk-verðlaunin honum í
skaut, og í kjölfar þess stofnaði hann tríó
sitt og gaf út fyrstu plötu þess. Síðan þá
hefur hann skipt um trommuleikara, en
meðleikarar hans á Sögu voru þeir
Ugonna Okegwo bassaleikari og Ali
Jackson trommuleikari. Þeir hafa unnið
sér ýmislegt til frægðar, tU dæmis kom
Okegwo hingað á RuRek 1992 og lék þá
með John Hendricks, og Jackson heftu
átt í samstarfi við báða Marsalisbræður
undanfarið.
Það voru því bundnar miklar vonir við
tónleika þeirra fyrir fram, og aðsókn því
sem betur fer góð. Er skemmst frá því að
segja að þeir stóðu vel undir vænt-
ingum.
Eins og búist var við
voru á efnisskránni þekkt-
ar djassperlur og lagasmíð-
ar Terrassons. Hann óf
gjaman saman eigin efni við
kunn lög á borð við „Smoke Gets in Your
Eyes“ og „Love for Sale“. Ekki var aUtaf
ljóst hvað var spunnið á staðnum og hvað
útsett og fyrir fram ákveðið, en Terrasson
réð aUtaf ferðinni utan sérstakra sólóa
hinna. Styrkleikaskalinn var þaninn tU hins
ýtrasta í báða enda og meistarataktar sýndir
á öU hljóðfæri, en það var þó píanóleikur
Terrassons sem öUu hélt saman og skipu-
lagði framvinduna. Tónlist hans er þannig
að einu gUdir þótt hann spUi útjöskuðustu
lög djassbókmenntanna eins og „Blue Monk“

og „Autumn Leaves", það auðveldar honum
aðeins að koma tónlist sinni til breiðari
áheyrendahóps, enda virðist honum umhug-
að um að fólk viti hvað hann er að fara í tón-
listinni. Þeir uppskáru enda gífurlega góðar
undirtektir, og voru þessir tónleikar glæsi-
legur lokahnykkur á RúRek-tónleikaröðinni
þetta árið.
Á Sögu hafði kvöldið áður verið boðið tU
afmælisveislu Austfjarðagoðans Áma ísleifs-
ið
Jacky Terrasson - vill að fólk viti hvað hann er að
fara.
sonar, sem er nú orðinn sjötugur. Árni var
þar heiðraður fyrir erUsamt og óeigingjarnt
starf að framgangi djassins, og má geta þess
að djasshátíðin á EgUsstöðum er elsta djass-
hátíð landsins, 10 ára í ár. Starf Áma fyrir
austan hefur síðan orðið til þess að menn
hafa séð að það er hægt að halda uppi djass-
lífi víðar en i Reykjavík, og era Selfoss og
Vestmannaeyjar dæmi um staði sem fetað
hafa í fótspor Áma og Austfirðinganna.
Tvennt þótti mér athyglisverðast við af-
mælisdagskrána. Ég hafði reyndar heyrt
Margréti Láru Þórarinsdóttur syngja áður
fyrir austan, en hún er efnileg söngkona sem
örugglega á eftir að heyrast oftar til sunnan
heiða. í lok dagskrárinnar dró sá gamli svo
upp trompet og blés „Basin’ Street Blues“ og
„Work Song“ í greinUegum anda Armstrong
gamla þótt meira væri þetta tU gamans
gert.
Ég vil að lokum þakka aðstandendum
RúRek 97 fyrir marga góða tónleika þetta
árið. En margt orkaói tvímælis í skipulagi
hátíðarinnar. Verst þótti mér hvað dag-
Djass
Ársæll Másson
skrárbæklingurinn var haugfuUur af viU-
um, og einblöðungurinn sem síðar var
prentaður innihélt takmarkaðar upplýsing-
ar. Sumt virtist einnig fara öðravísi en ætl-
að var, tU dæmis tónleikarnir á Kringlu-
kránni. Því miður var dræm aðsókn á
marga góða tónleika á Sögu og sýndi sig að
fólk leggur síður leið sína þangað en í mið-
þæinn á virkum degi. Auk þess voru auglýs-
ingar fyrir tónleikahaldið þar litlar og
ómarkvissar þó að aUir stærstu viðburðirn-
ir færa þar fram.
Ég held einnig að vantað hafi meiri kynn-
ingu á dagskránni í vikunni fyrir hátíðina
því ég varð var við að margir vissu ekki að
hátíðin stóð fyrir dyram. En upp úr standa
góðar minningar um frábær dagskráratriði
og eiga stjórn RúRek, Hótel Saga, Jakob á
Jómfrúnni og Kringlukráin þakkir skUdar
fyrir það, auk styrktaraðilanna, en Rúv,
Reykjavíkurborg, Ölgerð EgUs SkaUagríms-
sonar, Landsbanki Islands, Sjóvá-Almennar
og Flugleiðir áttu sinn þátt í að gera hátíð-
ina sem glæstasta.