Dagblaðið Vísir - DV - 22.05.1998, Blaðsíða 15

FÖSTUDAGUR 22. MAÍ 1998
15
Kjallarmn
Ármann
Jakobssson
íslenskufræðingur
Konungur nokkur
sagði: Ríkið, það er ég.
Sú var tíð að sagt var frá
þessu sem dæmi um ver-
öld sem var, þá fjarlægu
tíð þegar einn einstak-
lingur var allt ríkið í eig-
in persónu. Stundum er
þó engu líkara en við
séum samtíðarmenn
Loðviks 14. því að opin-
ber umræða árþúsunda-
mótanna virðist hneigj-
ast til að snúast jafnan
um menn fremur en mál-
efni.
Persónugervingar
Umræðunni á íslandi
er stjómað af einsleitum
hópi. Þegjandi samkomu-
lag virðist ríkja meðal
þeirra fáu sem hafa orðið rnn að
viðtakendur boðskapar þeirra, all-
ur almenningur, hafi ekki vilja
eða getu til þess að skilja hug-
myndir og hugsjónir. Þess vegna
er öll umræða á íslandi um ein-
staklinga en ekki hópa eða stefhu.
Umræða um fríðindi fyrir-
manna og meðferð opinbers fjár
er áður en varir tekin að snúast
um einstaklinga á borð við Jó-
hönnu Sigurðardóttur og Sverri
Hermannsson. Enginn botn fæst í
hið raunverulega mál, hvort til sé
forréttindastétt á íslandi sem ekki
lýtur sömu lögum og almenningur
og býr við lífskjör sem era svo frá-
brugðin því sem venjulegt fólk
þekkir að óhætt er að kalla hana
„hina þjóðina."
Eins er með stjómmálin. Aldrei
er rætt um grundvaUarmálefnaá-
greining vegna þess að oddvitar
stjómmálaaflanna em orðnir að
hálfgerðum kvikmyndastjömum.
Kosningar í Þýskalandi em „ein-
vígi“ miili Kohls og Schröders.
Enginn spyr um stefnu Verka-
mannaflokksins, aðeins um
stjómunarstíl Tonys Blairs.
Afleiðingar þessarar persónu-
gervingar allrar umræðu eru í
auknum mæli að koma í ljós. Hún
getur leitt til þess að frambjóðend-
„Eins er með stjórnmálin. - Aldrei er rætt um grundvallarmálefnaágreining vegna þess að oddvitar stjórnmála-
aflanna eru orðnir að hálfgerðum kvikmyndastjörnum."
ur sem hafa veika
málefnastöðu eða
hugsjónir sem
falla kjósendum
ekki nógu vel í
geð og virðast
vera að tapa kosn-
ingum fari að
reka áróður gegn
öðmm einstak-
lingum í framboði
í von um að kosn-
ingarbaráttan fari
óðar að snúast
um það - enda er
það yfirleitt raun-
in.
Rógsherferöin
Skýrt dæmi um
rógsherferð af
svipuðu tagi er
umræðan um Bertolt Brecht.
Mörgum er illa við þann komm-
únisma sem hann fylgdi og þá
hefst rógsherferð gegn honum.
Rógsherferðin þekkist frá mál-
efnalegri gagnrýni á þvi að ekki
er látið nægja að agnúast í hug-
sjónir Brechts heldur skal hann
hafa verið kvennabósi lika og rit-
þjófur ofan á allt saman. Þá hefur
umræðan fjarlægst tilefni sitt,
skoðanir Brechts á stjómmálum,
og er orðin að níði um einstak-
linginn sem er þá lýst sem nánast
alvondum manni.
Önnur afleiðing persónugerv-
ingar umræðunnar getur verið að
einstaklingur sem þykir ekki hafa
sýnt nægilega gott siðferði getur
varið sig með því að segja að um
rógsherferð sé að ræða. Þannig
gæti stjómmálamaður sem hefði
fært sér aðstöðu sína í nyt til þess
að auðgast stórkostlega á kostnað
almannahags drepið allri umræðu
um málið á dreif
með því að vísa
til þess persónu-
níðs sem vissu-
lega einkennir
samfélagsum-
ræðuna.
Það hlýfur að
vera hlutverk
alira sem tjá sig
opinberlega
sem fá orðið - að
hætta þessari
stöðugu persónugervingu umræð-
unnar. Það þarf að skapa á íslandi
umræðuhefð, hefð fyrir því að
málefni séu rædd opinberlega,
óháð foringjum og öðrum einstak-
lingum. Annars er lýðræðið í
hættu.
Ármann Jakobsson
„Þegjandi samkomulag virðist
ríkja meðal þeirra fáu sem hafa
orðið um að viðtakendur boðskap-
ar þeirra, allur almenningur, hafi
ekki vilja eða getu til þess að
skilja hugmyndir og hugsjónir."
Hrókað langt í Landsbankanum
Sagan segir að fýrir nokkram
árum hafi ungir menn í skóla
bundist í fóstbræðralag og heitið
því að styðja hver annan til valda
í íslenskum stjómmálum. Þeir
völdu sér mesta sérhagsmuna-
flokkinn, Framsókn, sem vett-
vang, enda vitað mál að þar þrífast
vel ýms misjöfn öfl, og því vænlegt
til fanga.
Þá gerðist það óvænta fyrir
tveim áram, að Sjálfstæðisflokkur-
inn tók að sér að endurreisa Fram-
sókn eina ferðina enn, og nú
skyldi hraða einkavæðingunni af
kappi. Framsókn tók að undirbúa
þátt sinn í henni, og bankaráð
Landsbankans samþykkti því
strax í fyrra að kaupa einskis-
verða hlutdeild í lítryggingarsviði
VÍS fyrir 3,4M (Milljarða). Fyrir
þann greiða fékk fyrrverandi for-
maður bankaráðs LÍ m.a. stjórnar-
sæti í VÍS en Framsókn fékk allt
„eigið fé“ Landsbankans til að
kaupa sér hluti í fyrirhugaðri
einkavæðingu. í Landsbankanum
hafði alltaf verið tefld skák með
þrem kóngum, eymamerktum F, S
og J. Þar gilti afdráttarlaus sam-
staða og hver kóngur um sig hafði
neitunarvald eða vetó. Ef einhver
sagði nei féll málið. Ef allir sögðu
já var það framkvæmt.
Laumuspil Framsóknar
Um síðustu áramót tók Fram-
sóknarmaðurinn Helgi S. Guð-
mundsson við formennsku í bank-
aráði Landsbankans. Hann var
fjölmiðlaglaður og kom strax í
Sjónvarpið til að krefjast þess að
Landsbankinn félli frá samningn-
um um kaup líftryggingaskorar á
vegum VÍS sem
hann skýrði með
þvl að Lands-
bankinn ætti
ekki „eigið fé“ til
að mæta þeim
skuldbindingum
sínum við VÍS.
Þetta hentaði
ekki innsta
kjarnanum í
Framsókn því að
hann ætlaði að
nota féð í einka-
væðinguna á eig-
in vegum og Framsókn munar um
minna en 3,4M. Landsbankinn
hafði áður greitt 11M gjaldþrota-
skuldir SÍS og 2.4M til Hambros-
banka en SÍS hafði áður tekið það
lán án heimildar eða vitneskju
Landsbankans. LÍ hafði þegar
greitt og afskrifað þessar skuldir
SÍS og þvi augljóst að Helgi var nú
að misstíga sig því að þetta var
„Öll hafa þessi bankasambönd
verið notuð í eiginhagsmunaskyni
af Framsókn, ekki síst LÍ og nú
Seðlabankinn. Nú vill Framsókn
ná enn frekari tökum á banka-
kerfínu í sambandi við einkavæð-
inguna og er yfírtaka LÍ mikilvægt
skref íþá átt.u
nýtt fé og nýtt blóð fyr-
ir Framsókn. Nú vom
góð ráð dýr.
En þegar neyðin er
stærst er hjálpin næst.
Dagblaðið Dagur á Ak-
ureyri skýrði frá því
að „tveir hátt settir"
menn I Framsókn
hefðu gengið hart
fram I að láta Halldór
Guðbjamason (F)
segja af sér sem
bankastjóra I LÍ hf.
enda heitið því að
hann skyldi ráðinn að-
albankastjóri LÍ hf. og
hvítþveginn af öllrnn
fyrri syndum, sem og
bankaráð LÍ allt. Þá
urðu félagar hans,
kóngamir S og J, ber-
skjaldaðir því að það var gegn
leikreglunum að einn kóngur véki
sér undan og opnaði skákina á
hina tvo. Laumuspil Framsóknar
tókst þannig til fullnustu. Með eig-
in afsögn urðu S og J réttlausir,
enda var tekið að ausa þá auri
bæði á Alþingi og I fjölmiðlum.
Sótrauður heflr S verið að böðlast
I reiði sinni I fjölmiðlum en ekkert
haft upp úr því nema andstreymið.
Dagur upplýsi um fráskákina
Jónas frá Hriflu stofnaði Fram-
sóknarflokkinn fyrir 70 árum.
Fyrsta verk hans var að rægja
gamla íslandsbanka og Framsókn
tókst að fá honum lokað 1930 og yf-
irtaka stjórn hans (sem síðan
nefndist Útvegsbankinn) þótt
Kjallarinn
Önundur
Ásgeirsson
fyrrv. forstjóri Olís
hann ætti þá vel fyr-
ir skuldum. Síðan
hefir Framsókn
stjómað öllum ríkis-
bönkunum og átti
auk þess Samvinnu-
bankann ein. Öll
hafa þessi banka-
sambönd verið not-
uð í eiginhagsmuna-
skyni af Framsókn,
ekki síst LÍ og nú
Seðlabankinn. Nú
vill Framsókn ná
enn frekari tökum á
bankakerfinu í sam-
bandi við einkavæð-
ingima og er yfir-
taka LÍ mikilvægt
skref í þá átt. Eng-
inn skyldi halda að
bankamálaráðherr-
ann hefði ekki gengið vel og
tryggilega frá því máli nú þegar
settur hefir verið einn bankastjóri
yfir allan bankann, þótt sá hafi
aldrei komið nálægt bankamálum
nema sem gestur í fáa mánuði í er-
lendum banka, og geta allir skilið
það mál. Það er meira mál að
koma sínum manni í rétta stöðu,
enda mun ætlunin að hann gegni
þar „réttu" hlutverki. Sprikl Jó-
hönnu á Alþingi um laxa- og
risnumál fv. bankastjóra LÍ er að-
eins leikur í skák Framsóknar og
hentar þeim vel en kominn er tími
til að Dagur upplýsi hverjir það
vora sem skipulögðu fráskák Hall-
dórs Guðbjamasonar. Þar liggur
hundurinn grafinn enn.
Önundur Ásgeirsson
Með og
á móti
Á að leggja Útflutningsráð
niður?
Óþarft
Þessi skattheimta, þ.e. inn-
heimta markaðsgjalds sem fer í
að reka Útflutningsráð, er hættu-
leg og óraunveruleg, ekkert
ósvipað og kirkjugarðsgjaldið. Ef
stjómvöld telja að Útflutningsráð
eigi að vera til
á að fjármagna
það á fjárlög-
um. Tímarnir
hafa breyst síð-
an Útflutnings-
ráð var stofn-
að. Utanríkis-
þjónustan hef-
ur tekið að sér
markaðsfull-
trúa í sendiráð-
um sínum er-
lendis sem hefúr verið okkur út-
flytjendum og samtökum versl-
unarinnar mjög gott og er mikið
framfararspor að okkar mati.
Tækninni hefur einnig fleygt gíf-
urlega fram sem hefur orðið til
þess að mjög auðvelt er að kom-
ast í samband við viðskiptavin-
ina. Svo finnst okkur sárgræti-
legt að verslunarmenn borga
meira en helminginn af öllu
þessu gjaidi en hafa samt aðeins
einn fuUtráa af níu í stjórn ráös-
ins. Ég vil samt taka fram að við
höfum átt ánægjuleg viðskipti
við Útflutningsráð og þar eru
mjög hæfir menn við störf. Við
teljum þetta ráð sem slíkt hins
vegar óþarft og eðlilegt að starf-
semi þess sé hluti af utanríkis-
þjónustunni. Auk þess er betra
að fagmenn sjái um það sýning-
arhald sem nú er í höndum ráðs-
ins.
Nauðsynleg
þjónusta
Svipuð starfsemi og Útflutn-
ingsráð hér á landi er i gangi í
öllum okkar nágrannalöndum.
Ef eitthvað er þá fer stuðningur
opinberra aðila við atvinnuveg-
ina vaxandi og einnig er mikið
reynt að laða
erlenda fjár-
festa í löndin
en það er sú
starfsemi sem
við höfum haft
með höndum.
Útflutningsráð
hefúr einskorð-
að sig við það
að aðstoða fýr-
irtæki við að
koma sinni
vöra og þjónustu á framfæri er-
lendis og verið með fjölbreytta
þjónustu á því sviði, meðal ann-
ars sýningarhald erlendis. Við
svörum um 1.000 fyrirspumum á
dag frá erlendum aðilum um ís-
lensk fyrirtæki, vörur og þjón-
ustu. Við eram með kennslu í
markaðsfræðum sem við höfum
rekið i átta vetur samfleytt þar
sem tæp 60 fyrirtæki hafa lært
markaðssetningu. Við emm með
fimm markaösráðgjafa erlendis
og höldum nú í haust fjárfest-
ingaþihg annaö árið í röð.
Þannig mætti léngi telja. Okkar
Qármögnun er í gegnum svokall-
að markaðsgjald og við teljum
því vel varið. Starfsemin kostar
svipað og t.d. Ferðamálaráð og
sýslumaðurinn á ísafirði. Það er
rétt að ákveðið var í fyrra að við
hættum sjáifir að reka okkar
fóstu skrifstofur erlendis og þær
yrðu hluti af starfsemi utanríkis-
þjónustunnar og það er af hinu
góða. Það er hins vegar svo
margt annað sem heyrir undir
sölustarfsemi erlendis heldur en
það sem hægt er að gera í erlend-
um sendiráðum. Þjónusta Út-
flutningsráðs er að mínu mati
nauðsynleg og henni verður
haldið áfram í einu formi eða
öðru. -HI
Jón Ásbjörn&son,
formaöur Samtaka
verslunarlnnar.