Dagblaðið Vísir - DV - 02.08.2001, Blaðsíða 14

Dagblaðið Vísir - DV - 02.08.2001, Blaðsíða 14
$ 14 FIMMTUDAGUR 2. AGUST 2001 FIMMTUDAGUR 2. ÁGÚST 2001 19 Útgáfufólag: Útgáfufélagiö DV ehf. Útgáfustjóri: Eyjólfur Sveinsson Framkvæmdastjóri: Hjalti Jónsson Ritstjórar: Jónas Kristjánsson og Óli Björn Kárason Aöstoöarritstjórar: Jónas Haraldsson og Sigmundur Ernir Rúnarsson Fréttastjóri: Birgír Guomundsson Auglýsingastjóri: Páll Þorsteinsson Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaoaafgreiðsla, áskrift: Þverholti 11,105 Rvik, simi: 550 5000 Fax: Auglýsingar: 550 5727 - Ritstjórn: 550 5020 - Aörar deildir: 550 5999 Grœn númer: Auglýsingar: 800 5550. Áskrift: 800 5777 Stafræn útgáfa: Heimasiba: http://www.netheimar.is/dv/ Fréttaþjónusta á Netinu: http://www.visir.is Ritstjórn: ritstjorn@dv.is - Auglýsingar: auglysingar@dv.is. - Dreifing: dreifing@dv.is Akureyri: Strandgata 31, sími: 460 6100, fax: 460 6171 Setning og umbrot: Útgáfufélagið DV ehf. Plötugero: ísafoldarprensmibja hf. Prentun: Árvakur hf. Áskriftarverb á mánubi 2050 kr. m. vsk. Lausasöluverð 190 kr. m. vsk., Helgarblað 280 kr. m. vsk. DV áskilur sér rétt til aö birta absent efni blabsins í stafrajnu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. DV greiðir ekki viðmælendum fyrir viötöl vib þá eða fyrir myndbirtingar af þeim. 1-2 milljarða tnengun Robert Watson, sérfræðingur Alþjóðabankans í meng- unarmálum, metur verðgildi mengunarréttar fyrir koltví- sýring á 15-30 dollara tonnið. Það eru tölurnar, sem bank- inn miðar við, þegar hann er að reyna að meta mengun- arþátt stórverkefna, sem hann fjármagnar. Mengunarskattur er á næsta leiti í Evrópu. Frakkland byrjaði að nota slíkan skatt í tilraunaskyni fyrir ári. Bú- izt er við, að staðfesting Kyoto-bókunarinnar um takmörk- un á útblæstri koltvísýrings og annarra gróðurhúsaloft- tegunda leiði til samevrópsks mengunarskatts. Stórfyrirtæki eru byrjuð að búa sig undir skattinn, þar á meðal olíufélögin Shell og BP. Stjórnarformaður British Airways er formaður brezkrar nefndar af hálfu viðskipta- lífsins, sem hefur mælt með mengunarskatti í Bretlandi. Menn hafa þegar sætt sig við hugmyndina. Verðgildi mengunar með koltvísýringi er mikilvæg reikningseining, þegar ríki og fyrirtæki fara að verzla með réttinn til að menga. Flestir sérfróðir menn telja slíka verzlun með mengun gagnlega til að gera minnkun meng- unar í heiminum sem hagkvæmasta í kostnaði. Verðgildið ræðst auðvitað að lokum af framboði og eft- irspurn. En nota má spátölur Alþjóðabankans til að verð- leggja ýmis atriði, sem varða ísland. Þannig er verðgildi íslenzka ákvæðisins í tengslum við Kyoto-bókunina frá 2,5 milljörðum upp í 5 milljarða króna á hverju ári. Mengunarverð Reyðaráls eins verður samkvæmt tölum Alþjóðabankans 1-2 milljarðar króna á hverju ári. Það er skatturinn, sem Reyðarál þarf að bera, ef íslenzk stjórn- völd taka á sama hátt og aðrar ríkisstjórnir á Vesturlönd- um á kostnaði við nýja mengun stórfyrirtækja. Þótt ísland fái ókeypis mengunarkvóta við frágang Kyoto-bókunarinnar, er ekkert, sem segir, að gefa eigi Reyðaráli þennan kvóta. Sjávarútvegurinn mun vafalaust telja sig standa nær slíkri fyrirgreiðslu rikisvaldsins. Og bíleigendur telja sig þegar borga miklu meira. ísland verður fyrr eða síðar að leggja á mengunarskatta og leyfa verzlun með mengun eins og nágrannaríkin. Þar með verður fyrr eða síðar ekki komizt hjá því að skatt- leggja Reyðarál um 1-2 milljarða króna á ári, jafnvel þótt núverandi ríkisstjórn vilji gefa skattinn eftir. Nauðsynlegt verður fyrir íslenzka lífeyrissjóði og aðra stórfjárfesta í Reyðaráli að gera sér grein fyrir, að fyrr eða síðar kemur þessi skattur á fyrirtækið. Engin pólitísk samstaða er í landinu um að veita þessu fyrirtæki meng- unarlegan forgang fram yfir önnur fyrirtæki. Á allra næstu árum munu Vesturlandabúar vakna til meðvitundar um vandræðin í tengslum við gróðurhúsa- lofttegundir. Öll vísindaleg rök hafa á síðustu misserum hneigzt að sömu niðurstöðu, sem segir okkur, að minnka verði mengun til mikilla muna á næstu árum. Evrópskir og amerískir framleiðendur mengunar í álfyrirtækjum munu ekki sætta sig við til lengdar að keppa við dótturfyrirtæki Norsk Hydro á íslandi, sem hafi þá samkeppnisaðstöðu umfram önnur slík fyrirtæki að þurfa ekki að borga mengunarskatt á koltvísýring. Þeir, sem gæla við hugmyndir um fjárfestingu í Reyðar- áli, þurfa að gera ráð fyrir, að fyrirtækið verði fyrr eða síðar að borga 1-2 milljarða króna á ári fyrir réttinn til að menga andrúmsloftið í heiminum. Umheimurinn setur annars innflutningsbann á afurðir verksmiðjunnar. Hingað til hafa málsaðilar ekki reiknað með að þurfa að borga slíkar upphæðir. Þeir hafa verið að leika sér með óraunhæfar tölur um rekstrarkostnað Reyðaráls. Jónas Kristjánsson I>V Skoðun Hafi samband við ríkisstjórnina Kjallari Ritstjóri DV, Óli Björn Kárason, gerir fjarfestingar lífeyrissjóða í stóriöju að umræðuefhi i leiðara fyrir fáeinum dögum. í leiðaran- um gerir ritstjórinn trúverð- ugleika minn einnig sérstak- lega að umræðuefni og fer þess á leit að ég skýri út hvar raunveruleg skil á millí stjórnmálamannsins og stjórnarmanns í lífeyrissjóði liggi. í upphafi skal upplýst að í stjórn LSR, þar sem ég á sæti, sitja átta einstaklingar. Þeir eru annars vegar skipaðh af samtökum launa- fólks í BSRB, BHM og Kennarasam- bandi íslands og hins vegar af fjár- málaráðherra. Ákvarðanir sem teknar eru þurfa að byggja á meirihlutavilja stjórnar. Innan stjórnar LSR hefur ekki reynst vera meirihluti fyrir því viðhorfi fjármálaráðherra sem fulltrú- ar hans í sjóðsstjórninni báru fram um að teknar skyldu upp könnunar- viðræður um fjárfestingar í álveri. Ef til vill hefði legið beinna viö fyrir rit- stjóra DV að beina spurningu sinni til fjármálaráðherra í stað mín. Þegar allt kemur til alls þá er það ég sem hef fylkt mér með þeim sem hafa reynt að Ogmundur Jónasson stjórnarformaöur LSR verja lífeyrissjóðinn gegn pólitiskri afskiptasemi. Ég er nefnilega sammála því meg- insjónarmiði sem fram kem- ur í upphafsorðum fyrr- nefnds leiðara. Þar segir: „Uppbygging stóriðju, hvort heldur er álvers eða annarra orkufrekra fyrirtækja, er í eðli sínu áhættufjárfesting. Þeir sem leggja fram fé til slíkrar starfsemi eru því að taka verulega áhættu - mun meiri áhættu en tekin er í fiestum öðrum atvinnurekstri." Hvers kyns leynimakki hafnað Lífeyrissjóðir eru myndaðir til þess að halda utan um lífeyrissparnað landsmanna. í samræmi við landslög og heilbrigða skynsemi einnig ber þeim að sýna mikla ráðdeild og var- færni í fjárfestingum og forðast alla áhættu. Hart hefur verið lagt að lífeyr- issjóðunum að gefa i sumar fyrirheit um fjárfestingu í Reyðaráli. Slík lof- orð yrðu hins vegar ekki „innheimt" fyrr en í upphafi næsta árs, svo vitn- að sé í orð talsmanns fjárfesta á fundi með lífeyrissjóðsmönnum í vor. Fljót- lega eftir þennan fund var stjórnum lífeyrissjóðanna kynnt svokallað „Secrecy agreement" eða sam- komulag um þagnarskyldu til undirritunar. Ekki reyndist meirihluti stjórnar LSR ginn- keyptur fyrir vinnubrögðum af þessu tagi. Sjálfur skal ég fúslega játa að ég hef miklar efasemdir um rétt- mæti þess að verja fjármunum lífeyrissjóða í fjármögnun á stór- iðjudraumum stjórnvalda. Það sjónarmið liggur hins vegar ekki að baki þeirri ákvörðun fulltrúa stéttarfélaganna í stjórn LSR að fallast ekki á tillögu um að setj- ast nú að viðræðuborði með fjár- mögnunarhópnum. Menn töldu einfaldlega að forsendur væru ekki fyrir hendi fyrir slíkum við- ræðum hvað sem því máli svo aftur liði ef það yrði ofan á að virkja og reisa álver. Þá efast ég ekki um að innan sjóðsstjórnar- innar kynni að skapast meiri- hluti fyrir því að skoða þann fjár- festingarkost eins og aðra. Þessi fjárfestingarkostur er hins vegar ekki til og óeðlilegt að lífeyrissjóðirnir séu á þessu stigi notaðir í pólitiskum tilgangi beinlínis tn að styðja stóriðju- áform stjórnvalda. Ég ætla að ____(ÚI!»tw<««»0V«w. faahuUart! Eyjóilw Svaitiswi t&, rflalti Jóficson n ug Öi, rjjoiii Kaasfj" *IHM^Mft%w| JOJfcf/ it»'/«X*öÍ' °t SiartiuiitJuf PflBf RúnatsiO'i tíi!M,M'.. (.kíi'MoJuf, ausiýsmsai, smaaiJílýiiifigflf. H*6jláfgt«tf6*ið. askJift: ryiitirtll 11.101 avík, aawu uo M00 Faa; AWCtyJtflíat: 550 8727 - Ritstfötn 5f>0 W70 - A&af íteiltJir: S&O StWð «ft»> aéMts *«rr»lnífjf: 800 5550. attfift: 800 6777 a: Haifliasloa. ttltp.//vivfw,naltifjiritar.tvrjf/ frmtfftifðnuau.' Natmu*. ftttp:/,'www.vi»if.i» MtatJðfTU 'it*ö0fn*fjv.is - ftugiyalnfier auttvslnj^i»tfv.i*. - DtoiJina: aewl'fttfifti* ' Slranðgata 31. aiipi; 460 6100, Iíja: 460 6171 íatnJafí oi fiatfciot; ÚtgfSfufeJaKMJ OV afif. iaafofcjíifjxeimmtójjj hf. Priat/m Afvahor hf. AsXjifíarvwo a mflrajoi 301:0 ki m vsv.. UuMsöttivti<0 180>:r. m. vsk.. Ileus.nu: jí, 260 W m. vsfc, Dv ðskilui sft ifjit tll oð hkta oosftnc «fm tjlaotmj, I stat'ajrtu fofmi og i |ajnaUim<um ðn t ftijgiyjaioi, ÐV fjfjioir fjWsi vtomanonijwii fyrir laínoi vlfj fja ffjðjytf nivijfJOHliriiíaf af Þaim Álver og lífeyrissjóðir Uppbygglng stðriðju, hvort heldur er álvers eða annarra orkutrekra fj'rlrtækja, er t eðlí sínu áhættuíjártestlng. Þetr sem leggja fram fé ttl uppbyggingar slikrar sturfsemi eru þvi að taka verulega áhættu - mun meirl átiættu cn tekin Ég œtla að leyfa mér að óska eftir þvi við Óla Björn Kárason að hann beini spurningu sinni um trúverðugleika til þeirra sem vilja nota lífeyrissjóðina í pólitiskum tilgangi en ekki til mín sem reyni eftir fremsta megni að hamla gegn slíku. leyfa mér að óska eftir þvi við Óla Björn Kárason að hann beini spurningu sinni um trúverðug- leika til þeirra sem vilja nota líf- eyrissjóðina í pólitískum tilgangi en ekki til mín sem reyni eftir fremsta megni að hamla gegn slíku. Vopnaiðnaður, barnaþrælk- un og umhverfismál Hitt er svo annað mál að spurn- ingu ritstjórans er engan veginn auðsvarað: Hvar liggja skilin á milli stjórnmálaskoðana okkar og svokallaðra faglegra viðhorfa? Nú er það svo að lifeyrissjóðir víðs vegar um heiminn leyfa sér - og þessi sjónarmið eru að ryðja sér til rúms - að hugsa pólitískt að því leyti að sumir þeirra vilja ekki flárfesta í vopnaiðnaði, svo dæmi sé tekið, eða í fyrirtækjum sem byggja á barnaþrælkun. Aðrir sjóðir horfa til umhverfisþátta og erum við þar farin að nálgast það viðfangsefni sem hér er til um- ræðu. Ég skal játa að ég er hallur undir þessi sjónarmið. Það er hins vegar ekki komið að því að á þau reyni. Ögmundur Jónasson Kyoto í dauðateygjunum Það hefur verið mikið að gera hjá íslenskum sendimönnum á alþjóða- vettvangi. Þeir standa í miðjum hring- leikahúsum alþjóðlegra rástefna en reyna samt að beita einfbldum skyn- semisrökum búmannsins. Það gengur ekki lengur á alþjóðavettvangi, þar ráða umhverfisöfgahreyfmgarnar og skriffinnar sem þurfa að gera sig mik- ilvæga svo þeir missi ekki vinnuna. Alþjóða hvalveiðiráðið hefur verið með skemmtilega sýningu; þar virðast vera komnir fósturforeldrar hvalanna sjálfra sem umhverfisöfgaiðnaðurinn fær fjármagn frá. „Loftslagsráðstefn- an" í Bonn er þó mun stórkostlegri - þar sátu þúsundir skriffinna að gera skammarstrik á kostnað skattgreið- enda. Gagnslaus samningur Kyotobókuninni var beint fyrst og Margt bendir til að koltvisýringsmagn- ið í loftinu fari eftir hitastiginu, ekki starfsemi mannanna. fremst gegn alþjóða iðnaðarauð- magninu og aðallega því bandaríska. Evrópuþjóðir hafa, ásamt umhverf- isöfgaiðnaðinum, hagsmuni af að gera samkeppnisstöðuna verri hjá bandarísku stóriðnaðarfyrirtækjun- um sem eru leiðandi og vaxandi á að heita má öllum sviðum. Nú hafa Bandaríkin dregið sig úr og ætla ekki að samþykkja Kyoto. Japönum finnst Kyoto of dýr og fengu sérþarf- ir frá sér samþykktar. Það er í raun búið að afhema áform um refsingar fyrir þá sem gerast brotlegir. Og ekki einu sinni Evrópuþjóðir geta staðið við Kyotobókunina nema með því að byggja upp meiri kjarnorku- iðnað. Það eru erindrekar umhverf- isöfgahreyfinganna, Græningjar, sem sitja í helstu umhverfisráð- herrastólum Evrópu og þegar raun- veruleikinn kemur fram geta hinir stj órnmálamennirn- ir ekki staðið við lof- orðin sem Græn- ingjarnir gáfu. Óþarfa upphlaup Það er enginn sem veit hvort mennirnir geta haft einhver teljandi áhrif á loftslagið. Koltvísýringsút- blástur mannanna er eins og dropi í hafið í hinni tröll- vöxnu hringrás koltvísýringsins á jörðinni. Margt bendir til að koltví- sýringsmagnið í loft- inu fari aðallega eft- ir hitastiginu, ekki starfsemi mannanna. Hita- aukningin sem varð á 20. óldinni var milli 1920 og 1940. Það er kaldara núna en þá þó að koltvísýr- ingslosun mannanna nú sé um tíföld á við það sem var um þær mundir. Reiknilík- ön fræðinganna eru svo ónákvæm að þau sýna ekki einu sinni rétta mynd af loftslaginu eins og það er núna. Þróuðustu vísinda- stofnanirnar i Bandaríkjun- um hafa kveðið upp úr með að spárnar séu óöruggar og hvili á veikum vísindagrunni. Það eru hug- myndafræði og hagsmunir sem reka Kyöíobókunina áfram, ekki vísindi. Og það versta: Ef „gróðurhúsaáhrif- in af mannavöldum" skyldu nú fara að sýna sig einhvern tíma yrðu þau jákvæð fyrir fiesta jarðarbúa, sér- staklega íslendinga! Okkar menn tll fyrirmyndar Islenska ríkisstjórnin hefur staðið sig betur en aðrar Evrópustjórnir og hefur staðfastlega neitað að skrifa undir Kyoto nema ísland fái að byggja upp iðnað með íslenskri orku. Það lenti líka á herðum okkar manna að koma ráðstefnufulltrúum í skilning um að gróðurinn á jörðinni bindur koltvísýringinn, jafnvel þó að það standi í skólabókunum, a.m.k. á hér íslandi. (Gróðurinn þiggur reyndar með þökkum allan fcoltví- sýring sem hann getur fengið og bindur þeim mun hraðar sem menn- irnir blása meiru út.) Sjálfskipaðar siðalögreglur heimsins, Norðurlönd- in, ætluðu að ganga á undan og leika góðar ömmur, eins og þau eru vön Friðrik Daníelsson efnaverkfræðingur aö gera á alþjóðavettvangi, og undirrita meiningar- lausa stuðningsyfirlýsingu við Kyoto. Umhverfisráð- herrar Norðurlanda ætluð- ust til að Siv skrifaði undir en okkar kona sagði „nej tack", sjálfsagt með sínu bjarta brosi, enda færi henni illa að leika ömmu heimsins. ísland er ekki í sömu stöðu og Evrópulönd. Hér er vaxandi þjóð sem missti af aldaþróun meðan iðnað- ur óx upp í Evrópu. ísland á meira sameiginlegt með þróunarlöndunum en Evrópu að þessu leyti og iðnaðar- uppbygging á íslandi er ekki stöðnuð eins og í Evrópu. Evrópuþjóðum fækkar og þær geta aðeins haldið í horfinu með innflutningi fólks frá öðrum heimsálfum. íslendingar framtíðarinnar þurfa frelsi til að eiga bíla, skip og flugvélar eftir þörf- um vaxandi fjölda landsmanna. ís- lendingar þurfa að byggja upp margs konar iðnað, ekki bara orkufrekan iðnað: Það þarf verksmiðjur til mat- vælaframleiðslu eða fóðurfram- leiðslu sem senda frá sér koltvísýr- ing. Efnaverksmiðjur og lifefnaverk- smiðjur, m.a. til að vinna úr íslensk- um hráefnum sem senda frá sér koltvisýring. Olíuhreinsunarstöðvar - nú er meira segja farið að leita að olíu hér við land. ísland á samleið með Bandarikjunum - þar er vöxtur og efnahagsuppbygging. íslendingar geta því ekki samþykkt Kyoto þar eð það mundi setja hömlur á framtíðar- uppbyggingu vaxandi þjóðar í land- ínu. Friðrik Ðaníelsson Ummæli Beltin bjarga „Þau eru fjölmörg til- vikin þar sem fólk í bíl- beltum hefur sloppið nánast án meiðsla en þeir sem ekki hafa verið með þau spennt hafa lát- ið lífið. Enginn vafi leik- ur á að bílbeltin geta bjargað mannslífum og þess vegna hafa flestar þjóðir krafist þess að notk- un þeirra sé skylda, eins og raunin er hér á landi. Þá má heldur ekki gleyma því að börn mega ekki vera laus í bíl- um og að þau yngstu þurfa að njóta verndar barnabílstóla sem hæfa stærð þeirra og þroska. Börn mega aldrei sitja i framsæti bíls með óryggispúða, það er lífshættulegt. Og svo er einnig rétt að árétta að öryggispúðinn gerir ekki fullt gagn nema við séum lika með bílbeltin spennt." Siguröur Helgason, upplýsingafulltrúi Umferðarráös, á Netdoktor.is Alltaf frjóir „Ég er ekki að segja að getnaðarvarnir eigi allar að vera þægilegar og fyrirhafnarlausar fyrir konur og óþægi- legar fyrir karla. En það á heldur ekki að vera öfugt. Ekki bara fyrirhöfn fyrir konur og þægindi fyrir karla. Það má vera meira úrval svo hægt sé að skipta þessu bróðurlega á milli para. Þetta snertir báða aðila jafnmikið, þó konan beri því miður oftar byrðina ef um ótímabæra óléttu er að ræða. Svo eru það jú karlmenn- irnir sem eru alltaf frjóir en við kon- ur aðeins nokkra daga í mánuði. Þess vegna ættu þeir líka að leggja sitt af mörkum í getnaðarvarnabransanum." Elva Dögg Melsted í pistli á www.strik.is Spurt og svarað Hvað œtlarþu að geraum verslunarmannáhelgina? Sigurpáll Árni Aðálsteinsson, handboltaþjálfari Þórs. Smíða, stilla, tengja og mála „Ég ætla að halda mig í heimaranni um komandi helgi enda vísast besti leikurinn í stöðunni þar sem spáð er rign- ingu. Engu að síður heillar Akureyri nú sem fyrr - og fjöldi ágætra vina minna í Reykjavík er á norðurleið og ætlar að líta við hjá mér. Síð- an er raunar í hundrað horn aö líta hjá mér, ég er nýlega búinn að kaupa mér hús hér í bænum og nú fara allir mínir peningar og stundir í að smíða, stilla, tengja og mála. Starfið er margt. Ef einhver eyða kemur í þéttskipaða dagskrá hús- byggjandans fer ég upp á golfvöll og tek einá sveiflu." íris Björk Árnadóttir, í 2. sœti sem fegurðardrottning. Akureyri eða Eldborg „Stefnan hefur verið sett á Akureyri, bæði er góð veðurspá fyrir Norðurlandið og eins á ég góða vinkonu fyrir norðan sem mig langar til þess að heimsækja. Mér finnst alltaf gaman að fara í sund á Akureyri og í ís- búðina Brynju. Þá hefur Kjarnaskógur alltaf heillað mig og jólabærinn á Hrafnagili. Það hef- ur lengi verið takmarkið hjá mér að fara norð- ur einu sinni á sumri. Og ef Akureyri klikkar þá fer ég á hátíðina á Eldborg því þar eru góðar hljómsveitir og ekki svo ýkja langt þangað héð- an úr Reykjavík." Árni Sigfusson, forstjóri Ako-Tœknivals hf. Vinnuhelgi - og garðurinn „Þetta verður vinnuhelgi hjá mér, enda að mörgu að hyggja vegna sameiningar Aco-Tækni- vals í eitt stórt fyrirtæki. Flutn- ingar úr Skaftahlíð og hingað niður í Skeifu standa fyrir dyrum á næstu tveimur vikum og einnig þarf að samkeyra upplýsingakerfi þess- ara fyrirtækja. Þá þarf einnig að ganga frá sex mánaða uppgjöri fyrirtækisins, sem er auðvitað nokkuð flókið þegar verið er að taka tölur frá tveimur fyrirtækjum og sameina þær í uppgjöri eins. Utan vinnunnar þarf ég síðan eitthvað að vinna í garðinum mínum, negla spýtur í vegg og leggja stétt. Þetta verður góð helgi." Finnur Árnason, framkvœmdastjóri Hagkaups. Rólegheit aust- anfjalls „Þetta verður rólegheitahelgi hjá fjölskyldunni og við höfum sett stefnuna austur yfir fjall þar sem bæöi foreldrar mínir og tengdaforeldrar eiga sumarhús. Við hjónin erum með fjögur börn og margt skemmtilegt hægt að gera nieð þeim; fara í sund, gönguferð- ir og fleira slíkt. Við í Hagkaupi erum með opið bæði laugardag og sunnudag en á mánudaginn - frídag verslunarmanna - er hins vegar lokað. Efalaust hefði starfsfólk okkar flest hvað kosið að eiga frí alla þessa helgi, enda vinnudagur þess yfirleitt langur - og ekki margir dagar á ár- inu þar sem allir geta verið í fríi á sama tíma." Ríkiseinkasala á hassi? Stærsta feröahelgi ársins er fram undan og þúsundir ver&a á faraldsfæti $ Það eru eiginlega orðin skilyrt viðbrögð hjá ansi mörgum þegar minnst er á frelsi á einhverjum svið- um og nauðsyn þess að hitt og þetta verði gefið frjálst að bregðast við með því að tauta í barm sér: „Já, það er nefnilega það. Og hverjir ætla nú að fara aö maka krókinn?" Og þessi viðbrögð eru í sjálfu sér ekki undarleg því hugtökin frelsi og frjálsræði hafa á síðustu árum nánast alfarið verið "™" notuð í tengslum viö viðskiptafrelsi af einhverju tagi, athafnafrelsi til að græða á einhverju sem ekki hefur verið hægt til þessa vegna einhverra „úreltra" siðferðishugmynda, tak- markana og laga í samfélaginu. Þess vegna er það ekkert undar- legt, þegar umræða fer vaxandi um að kannski sé skynsamlegt að leyfa notkun fikniefna með tilteknum tak- mörkunum, að ýmsum fljúgi í hug að hagsmunaaðilar, einhverjir sem ætla að græða á málinu, hafi þar hönd í bagga. Og það er auðvitað ekkert nýtt að menn velti fyrir sér hags- munatengslum. Cui bono? spurðu Rómverjar til forna og enn er spurt á sömu nót- um. Ovæntir samherjar Ekki eru öll fikniefni ólögleg. Bölvað tóbakið er löglegt þó að því sé þrengt á ýmsum sviðum. Og áfeng- ið er löglegt þó margir sér- fróðir séu á því að það sé mun harðara og skaðvæn- legra efni en til að mynda hass. Og auðvitað þarf ekki að fara mörgum orðum um það að ýmsir græða ótæpi- lega á framleiðslu og sölu á tóbaki og áfengi. Hins vegar er alveg ljóst að þeir sem mest græða á sölu og dreifingu ólöglegra fikniefna gera það ein- göngu vegna þess að þau eru ólögleg. Þannig er nokkuð víst að eiturlyfla- barónarnir í Cali og Medellin munu berjast harkalega gegn auknu frelsi til fikniefnaneyslu og eiga örugglega eftir að leggja fé (svo lítið beri á) til Jóhannes Sigutjónsson skrifar: samtaka sem berjast gegn lögleiðingu fíkniefna þannig að bindindishreyfingar víða um lönd eiga von á öflugum stuðningi. í þessu máli fara saman hagsmunir andstæð- inga fikniefna og glæpa- mannanna sem selja þau og eru hér nokkuð óvæntir samherjar á ferð. Hass ehf.? En eru einhverjir sem telja sig geta grsett á lögleið- ingu fikniefna? Helstu tals- " menn þess hér á íslandi hafa verið ungir sjálfstæðis/frjálshyggju- menn og mætir lögspekingar á borð við Jón Steinar Gunnlaugsson. Þess- ir aðilar hafa fært fram margvísleg og oft á tíðum sannfærandi rök fyrir máli sínu. Erlendis hafa sams konar rök komið fram, m.a. í umtalaðri grein í The Economist á dögunum. Talsmenn lögleiðingar eru flestir á móti fíkniefnum en telja ástandið svo slæmt að það verði illskárra með því að leyfa þessi efni undir ströngu eftirliti þannig að viðskiptin og neyslan séu uppi á yfirborðinu en ekki í skúmaskotum samfélagsins. Og það styrkir auðvitað þennan málflutning að andstæðingar lögleið- ingar hafa margir óljósar hugmynd- ir um efnið (eða efnin) og gera kannski ekki greinarmun á heróini og hassi en á þeim er svona svipað- ur munur og á Musso-jeppa og Matchbox-bíl. Það er örugglega langt í að fleiri fíkniefni verði lögleidd á íslandi. En ef það gerist þá er grundvallarskil- yrði að salan fari ekki á frjálsan markað og verði sett í hendur á gróðapungum. Ef samkomulag næst einhvern tímann um takmarkaða lögleiðingu fíkniefna á íslandi þá verður hún alfarið að vera í höndum ríkisins, hvað svo sem öllu markaðs- frelsi líður, enda mun ríkið með ein- um eða öðrum hætti bera kostnað af aukinni fíkniefnaneyslu sem óhjá- kvæmilega myndi fylgja í kjölfar lög- leiðingar. En það myndi hins vegar kannski spara eitthvað á móti. Ríkiseinkasala á hassi kemur sem sé hugsanlega til greina en ekki Bræðurnir Hass og Kók ehf. Og áfengið er löglegt þó margir sérfróðir séu á því að það sé mun harðara og skaðvœnlegra efni en til að mynda hass. Og auðvitað þarf ekki að fara mörgum orðum um það að ýmsir grœða ótœpilega á framleiðslu og sölu á tóbaki ogáférígi.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.