Dagblaðið - 06.10.1981, Blaðsíða 17

Dagblaðið - 06.10.1981, Blaðsíða 17
DAGBLADIÐ. ÞRIÐJUDAGUR 6. OKTÓBER 1981. 17 Menning Menning Menning Menning Otrúlegfrétt! KJARVAL SELDUR UR LANDI Ótrúleg fregn. Nokkrum árum eftir að handritin eru komin heim eru uppi spádómar um að selja listaverk- ið „Lífshlaup" eftir Kjarval úr landi. Enn virðist sagan endurtaka sig og mönnum förlast minni. Eftir alda- reynslu í mistúlkun á sögulegum rétti íslenskra menningarverðmæta eru enn að ginnast úr landi íslensk lista- verk. I nafni frjálsrar verslunar er hluti af íslenskri Iistmenningu boðinn upp fyrir hæsta verð. Útflutningur á listaverkum Þegar málið er skoðað nánar kemur í ljós að hér er um að ræða at- ennfremur má minna á að eftirtalin listaverk voru seld á alþjóðlegum listamarkaði í september 1981: mál- verk á striga eftír Jean Honore FRAG ONARD, „La laitiere surprise" frá árinu 1777, stærð 0,58x0,71 m'fyrir 165.000 nýjar krónur. Pastel-mynd eftir Millet, „La gardeuse de vaches", 1855, stærð 0,305x0,465 m, seld fyrir toppverð, 343.000 nýjar krónur. Við sjáum því að íslensk listaverka- verðhefð hefur verið sprengd upp úr öllu valdi. Og síðan er freistað gæf- unnar á frjálsum markaði erlendis. í raun er ástæða að staldra við og rýna vel i eðli málsins, því það er burð, sem leiðir islenska nútimalist í sigti frjálsrar verslunar á alþjóða- markaði. Og í fyrsta skipti sem ís- lenskt nútímalistaverk af þessari stærð er vísvitandi boðið til kaups er- lendis. Eðli hinna frjálsu verslunar kemur skýrt fram. Það er ekki lengur spurning um íslenska menningararf- leifð heldur aðeins hver býður hæsta boðið. Uppboðshaldarinn setti, samkvæmt blaðaheimildum, upp lágmarksverð 3,1 milljón nýjar krónur. Við skulum hafa í huga að gangverð samtíma- listaverka í íslenskum gæðaflokki er um 20.000—30.000 nýjar krónur. Og kominn tími til að íslensk stjórnvöld geri sér grein fyrir stöðu nútima- menningarmála og setji hispurslaus lög gagnvart útflutningi á íslenskri menningararfleifð. Þetta er ekkert óþekkt fyrirbæri, hin frjálsa verslun gramsar víðar en á fslandi. Flest Evrópulönd hafa algerlega tekið fyrir útflutning á fornfræðilegum og list- rænum þjóðarminjum. Þá eru flestar vakandi menningarþjóðir að leita uppi og kaupa aftur áður „týnd" menningarverðmæti. Það er því furðuleg fregn að islenskur listspá- kaupmaður sé í þann veginn að selja úr landi merkilegan kapítula í Is- lenskri listasögu. KjOtbúöin 1965,236,68 X 252,1 X 121,9 cm, liæö mannsins er 158 cm. Listaverk eftir George SEGAL. ^f Lifslilaup Kjarvals. Tvírœð ráðstöf un Að sjálfsögðu áttu islensk menn- ingaryfirvöld að koma fyrr inn í myndina. Auðvitað hefði aldrei átt að taka listaverkin út úr sínu upp- runalega umhverfi. Það hefði aldrei átt að gefa neinum tækifæri til að klippa verkin úr umhverfi Kjarvals til að spila með á islenskum eða er- lendum markaði. Um leið og verkið var komið inn í sýningarsal Kjarvalsstaða varð flestum ljóst að átt hefði sér stað list- ræn fölsun. Listaverkið hafði skipt um eðli og í raun fengið tviræða formgerð og um leið nýjan tvöfaldan lestur. Annars vegar sem málverk eftir Kjarval og hins vegar sem forn- leifafræðileg hugmynd þess eðlis að- endurrcisa vinnustofu Kjarvals í framandi umhverfi. Hið „nýja lista- verk" er ekki aðeins málverk heldur einnig hlutir úr gömlu vinnustofunni. Hurð, dyrakarmur, miðstöðvarofn, borð og stóll eru orðin hluti af lista- verkinu. Við erum í raun komin inn í myndheim popp-listamannsins George SEGAL. Þeir sem stóðu að þessari „endur- reisn" hafa ekki áttað sig á ger- breyttu inntaki list- og sjónmennta- hugtaksins í samtímalistum. Hér er því ljóst að þyngdarpunktur verksins sem hugsað var á veggfleti hefur nú færst „út fyrir rammann" og gert verkið að umhverfislistaverki í þrívidd, þ.e.a.s. veggurinn sjálfur, hurðin og ofninn, sem höfðu fyrst og fremst praktískt notagildi fyrir lista- manninn, eru nú orðin hluti af lista- verkinu. Listaverkið hefur verið rifið út úr sínu venjubundna samhengi og þannig öðlast ámóta inntak og ready- made listaverk Duchamp. Þetta er eðlileg afleiðing þegar peningahug- leiðingar sitja í fyrirrúmi. Þessi verslunarbrella minnir okkur á að á íslandi er að vaxa fram harð- svífin listaverkaverslun og það er tími til kominn að íslenskir listamenn og íslensk stjórnvöld taki afstöðu gagn- vart þessum markaði og setji ákveðn- ar reglur um höfundarrétt og útflutn- ing á íslenskum listaverkum. Gunnar B. Kvurun. ^*SPENNUM J& BELTIN alltaf NOTUM LJÓS ... allan sólarhringinn að vetrariagi llœ FERDAR á besta staö í bænum. Þægileg vel búin herbergi. Lipur þjónusta. títóto RAUÐARARSTIGUR 18 SÍMI28866 .111 eropin allan daginn. Heitur matur, brauö, kaffi og kökur.Vistlegt umhverfi. lo'teíl .jifcln RAUDARARSTIGUR 18 SÍMI28866 leigöur út til funda og skemmtanahalds. Heitt eöa kalt borð, kökur, snittur og kaffi. toiei jnom; RAUDARARSTIGUR 18 SÍMI28866

x

Dagblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið
https://timarit.is/publication/260

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.