Alþýðublaðið - 23.09.1977, Blaðsíða 7

Alþýðublaðið - 23.09.1977, Blaðsíða 7
*lþyt)u- Maöið Föstudagur 23. september 1977 7 „Hann er hér, en upptekinn sem stendur. Hann tekur á móti sjúklingum". t ljós kom aö Bartulin hafði skipulagt ókeypis læknisþjón- ustu I Chilehúsinu. Allir chil- enskir læknar, búsettir I Mexi- co, taka þar á móti sjúkum löndum sinum tvisvar I viku, án endurgjalds. En aöalstarf Bart- ulins, er útgáfa fréttablaös sem andtasisk öfl standa ao. Þegar ég hitti Bartulin spurði ég hann strax hver ungi mað- urinn væri, sem stendur fremst á myndinni meö skotvopn i höndum. Ennþá hafði ég ekki fengið svar við þessari spurn- ingu, þdtt ég hefði viða spurt. — Þetta er Muricio, einn af lifvörðum forsetans. Hann var 22 ára. Hann féll I La Moneda, barðist við hlið forsetans uns yf- ir lauk. — Hvernig stóð á þvi að þessi mynd var tekin, og hver tók hana? — spurði ég. — Þyrlur hersins voru á sveimiyfir höllinni. Allende var tilkynnt að Pinochet hershöfð- ingi vildi hafa tal af honum. „Skiliöþvitilhershöfðingjans — svaraði Allende þá — að forset- inn veiti áhyern i forsetahöll- inni. Ef Pinochet vill tala við mig getur hann komið hingað." Við bjuggum okkur undir bar- daga. Þá kom allt i einu ljtís- myndari hlaupandi á móti okk- ur og fór að taka myndir. Þetta var einn af ljósmyndurum fjöl- miðladeildar hallarinnar. Hann hafði ákveðið að verða eftir i höllinni ásamt fleiri starfs- . mönnum forsetaembættisins. Þegar Allende hafði ávarpað þjóðina i útvarpi i siðasta sinn sneri hann sér að okkur og sagði: „Nú verðum við að berjast. Dreifum okkur um höll- ina." La Moneda var þa um- kringd og hringurinn þrengdist stöðugt. — Hvernig tókst að koma filmunni undan? — Þrátt fyrir skriðdreka og fótgöngulið tókst dvininum ekki að hertaka höllina strax vegna mótstöðunnar sem við veittum. Þá var okkur gert úrslitaboð: „Ef þið gefist ekki upp verða gerðar loftárásir á höllina". Eftir þessa hótun skipaði Allende konum sem viðstaddar voru, svo og vopnlausum karl- mönnum, að yfirgefa La Mon- eda. Þetta var mögulegt vegna þess að skriðdrekarnir og fót- gönguliðið fjarlægðust höllina fyrir loftárásirnar. Allende bað mig að fylgja konunum, en meðal þeirra voru dætur hans tvær, Isabel og Beatrice, og koma þeim á öruggan stað. Ég svaraði: „Nei, það get ég ekki. Minn staður er við hlið yðar". Forsetinn hélt áfram að telja mér hughvarf og sagði að þetta væri mikilvægt verkefni, en ég sat við minn keip. Þetta var i eina skiptið sem ég óhlýðnaðist fyrirmælum forsetans. Ég fylgdi konunum fram að hliðar- dyrunum sem liggja út að Mor- ande-götu, og sneri aftur inn. En I þetta skipti fóru út úr höllinni nokkrirstarfsmenn hallarinnar, og þ.á m. Ijósmyndarinn, og tókst honum að komast óséður framhjá hermönnunum. — Hvað gerðist næst? Allir sáu greinilega hvert stefndi. Við vissum að okkar beið ekkert nema dauðinn. Aður en loftarásirnar hófust tdkst mér að hringja heim og kveðja konuna mfna og börnin. Raddir þeirra hljómuðu enn I eyrum mér þegar fyrsta loftarásin hófst. Ég kastaðist til hliðar og blóð rann eftir höndum mlnum, enþaðkomekkiivegfyriraðég gæti mundað vélbyssuna, enda var ég aðeins Htillega særður. Það sem á eftir kom var hrein- asta hclviti. Höllin logaði og hvarvetna var reykur og tára- gas. Forsetinn hélt áfram að skjóta af annarri hæð La Mon- eda. Viö hlið hans voru nánustu vopnabræður hans: Pupan, Paredes og ég. (Þeir féllu báðir i bardaganum). Peredes hafði rétt í þessu bjargað úr logunum handriti Sjálfstæðisyfirlýsingar Chile, sem var söguleg gersemi og geymd I höllinni. Skothriðin Ur höllinni varð stöðugt strjálari. Okkur er aftur gefinn kostur á að gefast upp. Forsetinn segir við mig: „Við gefumstekki upp. Farðu og seg- ðu öllum I höllinni að við mun- um berjast áfram. Látum alla búa sig undir að halda áfram." Ég fór niður á fyrstu hæð. A sama augnabliki ruddust her- menn þangað inn frá tveimur hliðum. Þeir gripu mig og hentu mér I gólfið. Þeir sem enn voru á annarri hæö héldu áfram að skjóta. rcg vardreginn Ut á götu. Þá var klukkan um tvö eftir há- degi. A þessari stundu vissi Danilo ekki að Salvador Allende átti aðeins örfáar minútur ólifaöar. A þessu augnabliki vissi hann ekki hversvegna fasistarnir drápu hann ekki, einkalækni forsetans. Daginn eftir var hann fluttur á „Leikvang dauðans" — einsog iþróttavöllurinn I Santiago var nefndur um þær mundir. Yfir- maður þessa griðastóra fang- elsis sem komið hafði verið upp á einni nóttu var Manrique majór. Þegar hann sá Bartulin sagði hann: „Skiljið hann frá hinum". Siðar sneri hann sér að öðrum fanga og sagði: „Þennan llka". Danilo trúði vart sinum eigin augum: þetta var enginn annar en Victor Jara, sögnvar- inn góðkunni. Þeir tveir voru saman I klefa I tvo sólarhringa, einangraðir frá samföngum sln- um. Þeir voru barðir með byssustingjum og hnefum og hermennirnir spörkuðu I þá með í þessu neroergi var bókasafn Allendes. Myndin er tekin eftir valdaránið. járnslegnum stigvélum. Blóðið lak niður ef tir andliti Victors og annað auga hans var svo bdlgið aö það sást varla. Strax fyrsta daginn reyktu þeir saman einu sigarettuna sem þeir áttu. Þeir töluðu margt saman. Söngvar- inn talaði um konu sina og börn, sem hann unni mjög. Hann tal- aði um nyja söngva, sem hann ætlaði að semja, og nýtt leikrit sem hann hafði ráðgert að setja á svið I háskóIaleikhUsinu. Hann var sjálfum sér llkur, þótt vissulega hefði hann áhyggjur af þvi sem hann vissi að yfir honum vofði. Þegar hermennirnir sáu Vic- tor lifnaði yfir þejm: Þetta er Victor Jara, söngvarinn! En yfirmennirnir þögguðu niður 1 þeim: Hannerekkisá sem hann þykist vera. Hann er leiðtogi öfgasinna. (Þetta var óspart notað sem stimpill til að rétt- læta morðin). Það var einmitt á Iþróttavell- inum sem Danilo skildi hvers- vegna hann var ekki drepinn við töku Lá Moneda, og hversvegna hann fór ekki sömu leið og Vic- tor Jara. Yfirmaður herlögregl- unnar sagði i hans áheyrn: „Þetta er hann. Hann þarf að veita okkur allar upplýsingar um Allende". Þarmeð hdfust endalausar yfirheyrslur og pyntingar. Reynt var að fá hann til að „viðurkenna" eitt og annað, sem allt m iðaði að þvi að sverta minninguna um forsetann. Þegar fasistunum skildist loks- ins að pyntingarnar fengu ekki áorkað þvi sem þeir vildu, stilltu þeir Danilo upp fyrir framan aftökusveit. „NU verö- urðu skotinn. Mundu eftir börn- unum þinum. Þau eru ennþá lit- il". Hermennirnir brugðu byssum sinum. Danilo þagði. Þá gall skothriðin við, en kUlurnar þutu fyrir ofan höfuð fangans. Danilo þurfti tvisvar I viðbót að ganga fyrir aftökusveit á þennan hátt. Ekkert gat þó fengið hann til að segja neitt það sem sett gæti blett á bjarta minninguna um Salvador Allende. Aður en Danilo tókst að kom- ast úr landi hafði hann verið í 14 fangelsum og fangabUðum. „Þetta er ekki aðeins min per- sónulega reynsla, — segir hann — Tugir þúsunda landa minna hafa lent I þessu sama." L.Kositsjef (APN) ''"*¦-" .-V-*--^\ ?;-.*'- Götumynd frá Santiago, tekin 11. september 1973. Svipmynd úr chileönskuiu fangabúðum herforingjastjórnarinnar. Salvador Allende i hójii stuðningsmanna sinna.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.