Vísir - 24.06.1971, Blaðsíða 9

Vísir - 24.06.1971, Blaðsíða 9
VISIR. Fimmtuaagur 24. júní 1971. Reykjavík árið 1862. Myndina geröi A.W. Fowles. Bæjarráismmn w; lífi, góssi og blóBi Blaðað í titinu „Bæ'jarstjórn í mótun 1836-1872" í eina tíð voru reykvískir bæjarráðsmenn pligtugir til að vilja voga Iífi, góssi og blóði fyrir danskan kóng, og sömuleiðis unnu þeir eið að því að hlýða ávallt rödd sam vízkunnar um sannleika, rétt Iæti og almenningsheill og forðast drottnunargirni og valdasýki, hlutdrægni, hatúr og öfund. pMtthvað hefur þessi eiðstafur breytzt, að minnsta kosti hvaö varðar skyldur og hollustu við einvalda Danmerkur. Og fleira hefur breytzt varöandi bæjarstjórn Reykjavikur. Nú er komin út hjá Sógufé- laginu bók, sem heitir „Bæjar- stjórn í mótun 1836—1872", og er annað bindið í ritröðinni Safn til sögu Reykjavíkur. Fyrsta bindið heitir „Kaup- s'taður 1 hálfa öld 1786—1836". í „Bæjárstjóm í mótun 1836 —1872" er sagt frá því, hvern- ig Reykjavík breyttist úr dönsk- um kaupstað í íslenzkan bæ, og þar er greint frá mótun fyrstu bæjarstjórnar í Reykjavík. ADar kjörskrár Reykjavíkur eru birtar í bókinni og kosn- ingaúrslit, einnig allar fjárhags- áætlanir og fundargeröir bæj- arstjórnar. Ennfremur eru i bókinrrf umriBeSuiB..toía«stj^*nRr.) -ttm1' brímavarnir, hafnarbætur, ¦ gatnagerð og. .vatnsþói o. fl. í þessari miklu bók er sem sagt mikinn fróðleik aö finna, þannig að fræðimenn fagna útkomu hennar örugglega. En þar fyrir utan er bókin hin skemmtilegasta lesning fyrir leikmenn og gutlara. Kannski ekki beint tilvalin bók til að byrja á blaðsíðu eitt, því að spennan eykst lítið þegar aftar dregur. og endirinn kemur ekki fyrr en á bls. 488. Samt sagði forseti Sögufélagsins, Björn Þorsteinsson, sagnfræðingur; að útkomutími bókarinnar hef Öi' éf til vill verið valinn méð tilliti ti! þess að um þessár m'undir er lengstur sólárgangur,- svo að menn þurfa ekki að eyða Ijós- meti við að kynna sér sögu höfuðborgarinnar. Það er margt, sem kemur manni spánskt fyrir sjónir, þeg- ar blaðað er í þessari fróðlegu bók. Fjárhagsáætlunin er býsna kyndug lesning, svona yfirleitt. Fyrir réttum hundrað árum voru niöjrstöður bæjarreikning- anna eða fjárhagsáætlunarinnar 5302 ríkisdalir og 16 skildingar. Tekju- og útgjaldaliðir eru *mW,nog sumir be^rra^dálíti𠦕 skrýtmr emsvog 35 daia-tekjúr af vathsbólunum og-4^ríkisdala "téKjÍir af aktólunum. Sama ár, eða 1871, haföi næturvörður Reykjavikurbæjar 210 ríkisdali f árslaun, og af þeirri upphæð var honum uppálagt að kaupa sér yfirhöfn. in reinilegt er að bæjaryfir- völdiAi hefur fundizt það rausnariegt að veita nætur- verði fé til kaupa á skjólgóöri fiík, en það kom á daginn, að sjaldan launar kálfur ofeldi, því síðár um árið hefur næturvörð- urinn fært sig upp á skaftið og fer þess á leit, við bæjar- stjórnina, að hún skaffi skýli, sem. hann geti hafzt við 'i að næturlagi. Stiftamtmannsbústaður og Mylla 1862. Auk þessara húsa sjást hesthús stiftamtmanns, smiðja Jónasar Helgasonar og Bernhöftsbakarí (talið frá vinstri) Þetta mál var aö sjálfsögðú tekið föstum tökum af bæjar- stjórninni, sem eins og aðrar bæjarstjórnir var á móti öllu bruðli, því að á 221. fundi bæj- arstjórnar, 4. október 1871, er þessi málaleitan næturvaröarins afgreidd á svohljóðandi máta: „Næturvörðurinn hefur bréf- lega beiðst að fá skýli til að vera í á næturtima og finnur bæjarstjórnin ekk; ástæðu til að veita þessa beiðni." Svo mörg voru þau orð, og nætur- vörðurinn varð að láta sér ^BáíÉsU^Otólöiiisu I Næst á eftir synjuninrji til næturvarðarins hefur bæjar*. stjórnin afgreitt mál, sem kem- ur manni í fyrstu kunnuglega fyrir sjónir, því að þar er þess getið, að Sverri Runólfssyni hafi verið ávlsað 316 ríkisdölum og 64 skildingum fyrir vega- gerð í Öskjuhlíð. Liklega er þetta þó ekki neinn nákominn ættingi þess Sverris Runólfssonar, sem við þekkjum i dag fyrir áhuga á vegagerð ,og fleiri stórverkum. Cennilega er þessi yfirhöfn næturvarðarins einhver sú flik sem umræddust hefur verið hér í Reykjavík. Sýknt og heil- agt er bolla'agt um yfirhöfnina, til dæmis samþykkir bæjar- stjórnin það árið 1858, að næt- urvðrðurinn skuli ekki fá græn- an túskildiog tii fatakaupa það árið, því það hefur spurzt, að næturvörðurinn hafi fyrir skemmstu fengið sér nýja yfir- höfn. Að frátalinni yfirhöfn nætur- varðarins er einna oftast minnzt á „sigurverkið" i fjárhagsáætl- un bæjarins, og venjulegast er varið 10 dölum til gæzlu á sig- urverkinu Peningum er variö til snjó- moksturs og klakahöggs og á miðri síðustu öld þóttu vega- lengdirnar hér innan bæjar svo miklar, aö manni, sem bjó á Grímsstöðum var synjaö um vinnu við snjómokstur í Austur stræti á þeim forsendum, aö hann ætti of langt að sækja Það er ótal margt athyglisvert og skemmtilegt eða þá smáskrýt ið, sem maður rekst á, þegar blaöaö er í bókinni „Bæjar- stjóm í'mótun 1836—1872" og það er sannarlega lofsvert fram tak hjá Söguféíaginu að veita Reykvíkingum og öðrum !ands mönnum tækifærj til að Kynn- ast sðgu höfuðborgarinnar — ÞB — Hefðuð þér viljað búa í Reykjavík fyrir 100 árum? Lísa Pálsdóttir, sendill hjá Hafskip: Já, mjög gjarnan. Þetta hafa ábyggilega verið skemmti- legir tímar. Og ekki hefði ég saknað þægindanna, það er orð- ið alltof mikið af þeim. Pétur Snæland, skrifstofumað ur: Já, ég hefði frekar viljað búa í Reykjavík fyrir 100 árum, held ur en úti áv landsbyggðinni. Siguriaugur Þorkelsson, hjá Eimskip: Já, svipað sjónarmið, ef maður setur sig inn í aðstæð- urnar eins og þær voru þá. ¦ -,' i öm Tryggvi Gíslason, blað- sölustrákur Já, kahnski Ásgeir Arn^r Jónsson, Vinnu- veitendasambandinu: Mér væri alveg sama, en ég held að ég vildi frekar búa í Reykjavík nú á tímum. Daði Kristjánsson, sjómaður: Þessu get ég ekki svarað, ég get ekki svo vel gert mér grein fyrir þvi hvernig Reykjavik var fyrir 100 árum.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.