Lesbók Morgunblaðsins - 13.01.1946, Qupperneq 4

Lesbók Morgunblaðsins - 13.01.1946, Qupperneq 4
4 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 150 ÁRA MINNING SKÚLA FÓGETA: SÍÐUSTU ÁR ÁTTUNDA GREIN. SKÚLA Eftir S.K Steindórs úXj « jjjfí*** > Ji-rln'L *£>,toJ' X<- %-n »»i trrn. ~ /r^ n r ’//---7 forrr^- J^jyrrry, 'rn\ -<m(m y Rithönd Skúla Magnússonar. Öllu bágbornara varð samkomu- lagið milli Skúla og Levetzow, er Stiftamtmaður var hjer árin 1785— 90. Yar hann hrokafullur og drembi látur og vildi ekki vita neinn jafn- snjallan sjer. Var hann svo hjegóm- Jegur, að hann heimtaði stjórnar- úrskurð um hvor væri meiri virð- ingarmaður Ilannes biskup Finns- son eða hann, og varð sá tirskurð- ur honum til lítillar gleði, því að stjórnin úrskurðaði þá jafna að jnannvirðingujn. Dr. Jón biskup Ilelgason, segir í danskri ritgerð, að Levetzow hafi verið: „Ftddblods Hofjunkertype”. — En Magnús Jvetilsson segir: „Að hann forþjeni ekki eftir nýja titlinum, að kallast náðugur“. — Var því varla von á góðu, því að oflátungar, voru ekki menn að skapi Skúla fógeta. Enda fór brátt svo, að þeir máttu helst ekki sjá hvorn annan. Byrjaði á- greiningur milli þeirra, með því, að Levetzau, vildi fá Viðey, til ábúð- ar, sem var betur hýst og betur setin en nokkur bújörð á landinu. Að sjálfsögðu aftók Skúli með öllu, að rýma sæti fyrir stiftamtmanni, svo að hann varð að gera sjer Bessastaði að góðu. ÞAÐ hafði alla tíð verið metn- aður Skúla, að embætti landsins væru skipuð íslenskum mönnum, og taldi hann þjóðinni sýnda óvirðingu með því, að sénda hingað, útlenda menn upp og ofan að ágætum, til að skipa æðstu embætti landsins. Er óhætt að fullyrða, að engum manni ber að þakka til jafns við Skúla fógeta, þá breytingu sem varð á skipan þeirra mála. Brátt harðnaði rimman milli, þeirra svo, mjög, að snemrpa árs 1786, setti Levetzow, Skúla frá em- bætti: — „Fyrir ranga embættis- færslu og óhlýðni gegn skipunum yfirboðara síns“. En ekki vildi þó stjórnin fallast á þessa ráðstöfun stiftamtmánns. Enda var vinur Skúla, Jón Eiríksson, þá ekki fall- inn í valinn, og máttu orð hans og tillögur sín mikils. — Var það eitt hið mesta áfall, sem Skúli varð fyrir, er Jón andaðist með svipleg um hætti ári síðar. Enda varð Skúla svo mikið um, er hann fregnaði harmtíðindin, að talið er, að þá þaf ihonum hrokkið af vörum hin einustu æðruorð, sem vitað er til að hann mælti um dagana: — „Þar gátu þeir farið með hann! — Nú er úti um ísland“. — Kveður nokk- uð við annan tón, í Annál Pjeturs sýslum. á Ketilsstöðum, um lát Jóns en hjá Skúla: — „Mælt er að þessi fregn ekki hafi hrygt vorn stiftamtmann Levetzow, því hann þafi áður, bæði í Skúla sökum og öðrum, fengið þungt „repriment“ af „Kamereí' hverju Eyríkssen se'm Skúla svarinn ,.patron“ meinast oll- að hafa. En þará móti hjeldu menn, að Skúli og amtmaður Stefán (Thor- arensen) mundu hafa borið harm sinn í hljóði út af þessu tilfelli, því þeir einir íslendskir áttu eftir vor- um dómi, Eyríkssyni mikið að þakka“. — Þannig voru þakkirnar, lir þessari átt, sem .Tón Eiríksson fjekk, fyrir fórnarlund sína. Mörg voru ágreiningsatriði þeirra Skúla og stifamtm. og hafði Skúli einkar gott lag á því að erta hann

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.