Lesbók Morgunblaðsins - 05.02.1956, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 05.02.1956, Blaðsíða 2
" 70 r LESBÓK MORGUNBLAÐSINS á Bygdöy til afnota, og þar var safnið opnað hátíðlega 31. maí 1902. Og innan um skógarlundi, á grænum túnum, stendur nú breið byggð fornra húsa, sem sótt hafa verið út um land allt. Þar eru eigi aðeins íbúðarhús, heldur einnig iitihús og gripahús. Og þarna hefir verið safnað saman áhöldum, verk- færum og skartgripum í tugþús- unda tali. Þar er allt sem sýnir hvernig fólkið bjó um sig í inum gömlu húsum og má rekja sögu sýningargripanna allt frá víkinga- öld og fram á seinustu aldir. Hér er menningarsaga bænda- stéttarinnar. En norska þjóðin hefir eigi aðeins verið bændaþjóð. Hún hefir um aldir verið einhver mesta siglingaþjóð heimsins. Og hér er á öðrum stað sýnd sú saga. Þar er Sjóminjasafnið, sem sýnir þróun sjómennsku og siglinga frá vík- ingaöld og fram á vora daga. Þar exu einnig þrjú hús, sem allir gest- ir telja sér skylt að skoða. í einu þeirra er skipið hans Friðþjófs Nansen, „Fram". sem heimsfrægt er fyrir sighngar sinar i báðum ís- höfum jarðar. í öðru húsi eru geymd víkingaskipin þrjú. er fundizt hafa í Noregi. elztu norsku flcyturnar, sem til eru. Og í þriðja húsinu er in „íorkostuíega" fleyta „Kontiki", sem Thor Heierdahl og félagar hans fleyttu sér á ,yfir Kyrrahafið. Þetta er eftirliking af íornum fleytum Indíána i Suður Ameriku, en þó nýsmiði. einstakt í sinni röð og heimsfrægt. Bæði „Fram" og „Kontiki" hafa varpað ljóma á nafn Noregs og ina miklu siglingaþjóð. er það )and byggir. En þó mun íslendingum bykja mest til koma víkingaskip- anna. Þau minna oss á sögu for- feðranna og landnámssöguna. Þess vcgno skal nú sagt nokkuru nánar frá þeim. 4 Vikingaskipin teljast til forn- gripasafns háskólans. Húsið eða höllin, sem þau standa í, er rétt hjá Friluftsmuseet, og er eigi full- gert enn. Þetta er krossbygging, og þar sem álmurnar mætast, er hár turn og þar uppi svalir. Af þessum svölum getur maður horft niður yfir öll víkingaskipin þrjú í einu, þar sem þau eru sitt í hverri álmu. Fjórðu álmuna vantar enn, en þeg- ar hún hefir verið reist, á að geyma þar allan þann fjölda dýrmætra muna, sem fannst í Ásubergsskip- inu. Fyrsta alman var fullger 1926 og þá var Ásubergsskipið f lutt þang- að og haft til sýnis fyrir almenn- ing. Hin skipin tvö voru ekki flutt í húsið fyr en 1929, og vegna v;ð- gerðar á þeim var ekki hægt að hafa þau til sýnis fyrir almenn- ing fyr en árið 1932. Skip þessi eru. líklega öll eldri en saga íslands. Þeim svipar hverju til annars um byggingarlag, en eru þó ólík og mismunandj stór. Tvö þeirra liafa verið hafskip, en ið þriðja (Ásubergss.kipið). hefir víst aðallega veríð ætiað til ferða inn- fjarða og innan skerja, ef til vill sú tegund, er fornménn' kölluðu karia. Skipin eru kennd við þá staði, þar sem þau fundust. TUNKSKIPH) Austan við Víkina, þar sem aður hét Austfold, stehdur nú borgin Fredriksstad. Um 10 km. þaðan, á austanveröri svonefndri Hrolfsey, er bær sem Haugur heitir. Skammt frá honum var gamall haugur, sem kallaður var Báthaugen (Skips- haugur), en óvíst hve gamalt naínið er. Næsti bær þar heitir Hróarstaðir (eða Hróastaðir). Þar var annar stór haugur. Gratið var í hann 1751 og fannst þar fornt skip, en það l'ór allt forgörðum fyr- ir handvömm. Nú var það laust eftir 1860 að þeir á Haugi fóru að sækja mold í Skipshauginn, og árið 1867 rák- ust þeir þar á fornt skip, en skeyttu ekki um að tilkynna þann fund. — Var mikill hluti skipsins kominn undir bert loft þegar háskólinn fékk að vita um þetta og stöðvaði moldartökuna. Voru svo um haust- ið sendir þangað fróðir menn til þess að rannsaka þennan merka fornleifafund. Haugurinn var einn inn stærsti i Noregi, um 80 metrar í þvermál. Skipið hafði verið Játið standa á jafnsléttu, áður en haugurinn var orpinn og sneri frá norðri til suð- urs. Innan í það hafði verið lagt þykkt lag af eini og mosa, til þess að verja það fúa. Aftur á skipihu var likhús, er hvíldi á stoðum, sem reknar voru niður utan við skipið. Þarna fundust bein úr karlmanni og hesti og var auðséð að hestur- inn hafði verið grafinn standandi. Ýmsa muni höfðu bændur fundið þarna, en.þeir vpru .flestir .glatað- ir. En sýnilegt var einnig, að haug- urinn haíði verið rofinn einhvern túna i fyrndinni, pg þá hefir verið rænt þeim gripum, er nokkurs þótti um vert. Þ.að þótti mikill viðburður þeg- ar skip þetta fannst, en minna hef- ir þótt íil þess koma síðan hin skipin fundust, enda hafa mestar skemmdir orðið á því. Súðirnar til beggja stafna hafa fúnað gjörsam- lega, enda þótt þær hafi verið úr eik. Er því tæplega hægt að ákveða hvað skipið hefir verið langt. pn þó gizka menn á að það hafi verið 20 metra. Þar hafa ekki verið nema 11 eða 12 érar a borð. f'að hefir því \'erið styttra en liin skipin og einnig borðlægra, því aí Itorðin i súðinni hafa ekki verið riená 1'V en eru 12 í Ásuberu'sskipinu og 16 í Gaukstaðaskipinu. Af súöinni eru nú ekki ef'tir nema 8 horðin niióskipa og ofurlítil brot af 9 og 10 borði. Vegna þessa er ekki hsegt að sjá hvernig arastokkurinn hefir

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.