Lesbók Morgunblaðsins - 05.02.1956, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 05.02.1956, Blaðsíða 3
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS /f*r if Gankstaðasklpið í hauginum veriðj né hvernig skípið hefir verið skjöldum skarað. En það er ein- kennilegt, að þetta skip er breið- ara en hin, og halda menn að það hafi verið gert vegna þess hvað það var borðlágt, svo að það skyldi vera stöðugra í sjó, enda má sjá á því, hve ramlega hefir verið frá siglutrénu gengið, að meira hefir verið treyst á segl en árar. Eigi er unnt að ákveða hve gamalt skipið er. En allt bendir til þess að konungur hafi verið heygður í því. Halda menn að konungsætt hafi setið í Hrolfsey um skeið, og draga það af inum mörgu og stóru haugum, sem þar eru. En A. W. Brögger prófessor telur allar líkur til þess, að Hrólfseyarættin hafi ekki verið upp runnin í þessari byggð, heldur muni þar um að- komu konunga að ræða, er lagt hafi undir sig héraðið og ráðið fyrir þvi um nokkurt skeið á 9. öld. Hitt er ekki vitað hvaðan þeir konungar voru, en ekki þykir ólíkiegt að þeir hafi verið ckuiskir, og draga menn það af því, að þarna hafa fundizt samskonar grafir og gröf Þyri drottningar hjá Jalangri í Dan- mörk, enda þótt þessar grafir séu eldri en drottningargröfin. Nokk- urn stuðning fær þessi tilgáta og í Heimskringlu, þar sem sagt er frá dauða Eysteins Hálfdanarson- ar konungs á Vestfold. „Þá var sá konungur á Vörnu, er Skjöldur hét; hann var allmjög fjölkunnugur". Varna hét héraðið, þar sem Hrólfs- ey er, og nafn konungsins virðist danskt. Og þar sem segir að hann hafi verið fjölkunnugur, þá gæti það bent til þess, að Norðmenn hefði haft skömm á honum. GAUKSTAÐASKIPIÐ Vestan fjarðarins gegnt Austfold er Vestfold. Þaðan eru komin bæði hin skipin, Gaukstaðaskipið og Ásubergsskipið. Gaukstaðir eru skammt írá bæn- um Sandefjord. Þar á grasbala hjá Neðri Gaukstað stóð stór haugur og var kallaður Konungshaugur. — Fylgdu honum þau munnmæh, að þar væri konungur heygður ásamt öllum gersemum sínum. Árið 1880 fóru einhverjir að grafa í hauginn og ætluðu að ná í dýrgripina. Þetta verk var stöðvað, vegna þess að nauðsyn þótti til bera að það væri unnið af mönnum, sem þekkingu höfðu. Og sama árið fór svo N. Nicolaysen fornfræðingur þangað og braut hauginn. Fann hann þar skip, og var það merkilegasti forn- leifafundur Norðmanna um heilan mannsaldur og er inn merkilegasti að sumu leyti enn. Þegar á öðrum degi rakst hann á skipið, og eftir 10 vikur var uppgreftrinum lokið. Haugurinn var þó stór, um 50 metra í þvermál og um 5 metrar á hæð. Þarna var ið annálaða Gauk- staðaskip, sem nú er á saíninu á Bygdöy. í líkhúsi á þiljum uppi fannst beingrind af manni. Hann haí'ði verið lagður i rúm si-tt, í skrautklæðum og með vopnum sínum. Er ekki talinn neinn vafi á þvi að þetta hafi konungur venð. Rannsókn á beinunum sýndi að hann mundi haf^i verið um firnm- tugt og 1,78 m. á hæð. Það kom einnig í ljós, að hann mundi hafa þjáðst ai' liðagigt, einkum i vinstra kné og þess vegna átt erfitt um gang. Út af þessu kom Brögger prófessor fram með þá tilgátu, að þarna mundi íundinn Ólafur kon- ungur Geirstaðaálfur. Dró hann þá ályktun einkum af því, að Þjóð- ólfur skáld í Hvini segir í Yngl- ingatali, að Ólafur konungur hafi andast úr fótverk. Síðar hefir þetla þó verið dregið í efa, enda segir Þjóðólfur í kvæði sínu að Qlafur konungur hafi verið heygður á Geirstöðum. Kvæðið var orkt fyr- ir Rögnvald heiðumhæra, son Ólafs, og mátti ÞjóðóKur því vel vita hvar Ólafur varheygður. Menn Asubergsskipið i bauginum • d.sr-*m ¦- !>¦*• irsik* «!**"¦ ¦

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.