Lesbók Morgunblaðsins - 20.05.1956, Blaðsíða 16

292
LESBÖK MORGUNBLAÐSINS
STÓRT IÐJUVER — Glerverksmiðjan í Reykjavík er stórt fyrirtæki. Þar starfa 65 menn og er unnið nótt og dag. Bygg-
ingar eru miklar og vélakostur margrbrotinn og dýr. En verksmiðjan getur líka skilað 12 smál. af rúðugleri á dag. Eru
það meiri afköst en þörf er fyrir hér á landi sem stendur, en miklar líkur taldar til þess, að glerið geti orðið útflutn-
ingsvara. Hráefnin, sem flytja þarf inn, eru tiltölulega mjög ódýr, en helmingur framleiðslukostnaðar er vinnulaun.
— Myndirnar hér að ofan eru úr verksmiðjunni. í kassanum fyrir framan manninn, sem stendur nær, er hráefnið og er
flutt þangað með tækjum, er hinn maðurinn stjórnar. tlr kassanum fellur hráefnið niður í bræðsluofninn, en upp úr
honum kemur aftur glerþynna, eins og sjá má á seinni myndinni. Svarta strykið, sem sést í glampanum í miðju, er gler-
þynnan og sér i röndinni á henni. Þessi þynna rennur upp jafnt og þétt, og á næstu hæð er hún skorin í hæfilegar
lengdir. (Ljósm. Ól. K. Magnússon).
FYRSTA VATNSLEIÐSLAN
í Lesbók 25. marz var sagt frá vatns-
leiðslunni í Hlíð undir Eyafjöllum og
talið að þetta mundi fvrsta vatns-
leiðsla á sveitarbæ. En svo mun ekki
vera. Árið 1888 fluttist Þorsteinn Jóns-
son frá Eystri Sólheimum að Drangs-
hlíð undir Eyafjöllum. Þar var þá erfitt
vatnsból, brunnur uppi í fjalii. Þor-
steinn var þjóðhagasmiður bæði á tré
og jám og miög hugkvæmur. Kom
honu:n nú til hugar að leiða mætti
vatniC heim að bæ í járnpípum gerð-
um úr þakjámi. Smíðaði hann svo
pípurnar og voru þær grafnar í jörð
nema efst í brekkunni, þar sem klöpp
var undir, þar var hlaðinn garður ofan
á þær. Við þetta verk unnu þá tveir
unglingar, sem nú eru alþekktir borg-
arar í Revkjavík, Daníel Þorsteinsson
skipasmiður og Jóhann Árniann Jóns-
son úrsmiður. Þetta mun hafa verið
haustið 1889 eða vorið 1890, og mun
þarna því um elztu vatnsleiðslu í píp-
um að ræða. Dugði hún vel og fraus
aldrei í henni, þvi að sírennsli var í
pípunum.
FYRSTI SÍMINN
25. júlí 1837 var rafmagnaður sími
notaður í fyrsta skipti. Það var seint
um kvöld að náttúrufræðingarnir
Whesterstone og Cooke gerðu fyrstu til-
raunina. W. var í Eusten, en Cooke í
Camden-Town skammt frá London og
var vegarlengdin milli þeirra um 2V2
km. — Þá þótti þessi tilraun svo ó-
merkileg að járnbrautarsíjórinn, sem
hafði léð Cooke herbergi á stöðinni í
Camden-Town á meðan á tilrauninni
stóð, bað hann eftir fáa daga að hafa
sig á brott með sinn nýmóðins hé-
góma.
FÁTÆKUR BARNAMAÐUR
kom eitt sinn að haustlagi til Einars
á Kollafjarðamesi og bað hann að ljá
sér kú um tíma, þvi að hann hefði enga
mjólk fyrir bömin sín. Þá var ekki
nema ein kýr borin hjá Einari og var
uppóhaldsgripur húsfreyunnar. Einar
fór til konu sinnar og sagði henni frá
vandræðum mannsins. Taldi hún tor-
merki á því í fyrstu að ljá kúna, þar
sem þau ætti ekki aðra snemmbæru.
Sagði þá Einar að hægara væri fyrir
þau að komast af mjólkurlaus en fá-
tæklinginn. Samsinnti hún þessu og
sagði: „Hvaða gagn hefir hann af að
fá kúna, ef hann þarf að skila henni
aftur. Þú verður að gefa honum kúna“,
og gerði Einar það. — (Vestfirzkar
sagnir).
50 ÁR
eru nú liðin síðan Góðtemplarar
keyptu Hótel ísland, sem áður hafði
verið mesti áfengissölustaður í land-
inu. Hófu þeir þar gistihúsrekstur og
veitingar ón áfengis. — Nú er ekkert
Hótel ísland til lengur, heldur er nú
bílastæði þar sem það var.
BLÖNDUÐU SAGNIRNAB
Eiga, mega, knega, unna, kunna, þurfa,
muna, munu, vita, vilja,
valda og skulu, — ei undan skilja.
Gróa, róa, núa, snúa, nefna ég geri;
ri-sagnimar svo réttar veri.
EINAR BOGASON
frá Hringsdal.