Lesbók Morgunblaðsins - 08.04.1962, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 08.04.1962, Blaðsíða 3
Smásagan Jarðarför e pðntun Eftir Guðmund L Fribfinnsson W ið höfðum lengi verið vinir, vor um á svipuðum aldri og viðlika að stærð, og höfuðföt gátum við notað Ihvor af öðrum. Þegar við vorum yngri, tók ég einu sinni húfuna hans í mis- gripum og getkk með hana marga daga, áður en það rétta bomst upp. Sama er að segja um fæturna. Við notuðum ná- kvæmlega sama númer af skóm, svo þar hallaðist dkki á heldur. Hann hafði oftar en einu sinni keypt fyrir mig sikó og ég fengið notaða skó af honum og slitið þeim út. Þyngd okkar var svipuð. Mér er nær að halda, að bótt við hefðum setið á gramimavigt — í sinni skálinni hvor — hefði áihallinn alclrei orðið mikill. Af þessu sést, að mismunur okkar liggur eklti í þvd, sem mælt verð- ur á tömmustökfc eða reiknað út sami- kvæmt óhrekjandi staðreyndum þyngd- arlögmálsins, heldur í hinum dular- fyllri eiginleifcum otokar, ég meina — þessu, sem er handan við hæð og breidd og aldrei verður vegið í kíióum né Kiælt í lítrum. Hann er nefnilega heim- spekingur, guðfræðingur, stjórnmála- maður og skáld, að ég ekki nefni smá- imuni eins og til dæmis spíritisma og stjörnufræði. Geimferðafræðingur er hann, dulfræðingur og auðvitað bíl- stjóri. Hann er eiginilega allt, meðan ég er aftur á móti ekkert annað en ofurlítið óþekkt ég, reikandi og hulið þoku, sponlaust eins og halastjarna inn- an um heimsdjúpin. Og af þessum ástæð um var það ef til vill, sem við vorum vinir og þurftum hvor annars með. Án •þess litla verður það stóra nefnilega aldrei stórt og finnur því ökki sjálft sig. Og án þess stóra veit það litla ekki um smæð sína. Sitthvað höfðum við félagarnir átt saman að sældá um dagana, en þó ávallt þannig, að hann fraimfcvæmdi og réð, enda formaður klúbbsins. Ég var alltaf eins ög ofurlítill dvergur í skikkju fellingu risans. Mér er til dæmis minnis- stætt, þegar hann kallaði mig til sín fyrir fáeinum árum og fékk mig til að fjölrita fyrir sig kvæði, sem hann hafði ort. Við sátum saman í skrifstofunni hans, ég í gaimla, liðaða tréstólnum, sem ævinlega æpti og hrein eins og for- dæmd sál, en hann í leðurfóðraða stóln- um, sem Mútoburinn hafði gefið honum, þegar hann var þrítugur. Á skrifborð- inu ægði öllu saman, eins og vant var, blöðum og ritlingum, bálfskrifuðum pappírsörkum, jafnvel óopnuðum bréf- um. Hann vó pappítrshnífinn í hnedi sér Og hörfði á mig eins og þýðingarlítið vasabókarblað. Svo opnaði hann skúffu, dró fram pappírsork og renndi yfir hana augum, ýtti henni loks til mín af því lítillæti, sem sk&lduim er eiginlegt. „Það er kvæði", sagði hann, „kvæði til konunnar minnar á þrítugsaímælinu. Ég gerði það hérna á dögunum". Svo geispaði hann þeini langdregna g'eispa, sem f^'lgir jafneinfaldri atfhöfn og að yrkja kvæði, og bætti við upp úr geisp- anum: „Það er enginn annar eins snill- ingur í frágangi og þú, gamli vinur". Hann stóð upp og klappaði vingjarn- lega á 8x1 mér. Þar með var málið útrætt. Á blaðinu stóðu þrjár eða fjórar setn- lngar og nokkur samhengislaus orð, all mörg strifc og ekki svo fáir punktar. Ég skilaði kvæðinu á tilsettuim tíma. Frúin táraðist í veizlunni, þegar vinur mina las það upp og vin/konur hennar hvísluðu „dásamlegt" og horfðu á vin minn þeim augum, sem konur horfa á skáld. Seinna birtist það í blöðunum ásamt afmælisgrein um frúna. Þannig „Jarðsetja sjáifan þig", át ég orðrétt upp eftir honum, staddur í átbalausri eyðimörk skilningsskorts míns. Hvað eiginlega meinarðu?". liðu ár ofckar vinanna sérkennilega lygn. Ég kom til hans á skrifstofuna, og við fórum saman í klúbbinn, töluðuimst við á leiðinni — eða réttara sagt, það var vinur minn, sem talaði, ég samsinnti með já, og einmitt, alveg rétt Og öðrum álíka áherzluríkum smáorðum, sem fara þægilega í munni. Stundum hélt ég smá ræður í Múbbnurn að beiðni vinar míns, hann tilikynnti það ávallt hátíð- lega, en ég hagaði orðum mínum á þann veg, að vinur minn varð fyrstur til að klappa. Ég man ekki eftir neinum straumhnútum í sambúð ökkar, þangað til þetta undarlega kvöld, en það var líka því líkast, sem maður ræki nefið ofan í ískalda ölduna, áralaus úti á reginhafi og sæi hvergi til lands. Mr að var venjuleg óreiða á skrif- borðinu og eitthvað af óopnuðum bréf- um, þegar ég kom inn. Gamli tréstóll- inn hóf upp þrautákvein sitt, þegar ég settist. Hér áður hafði ég hálfpartinn vorkennt þessum fordæimda stálræfli og setzt á hann með varúð, en nú var ég löngu hættur því Og settist með sama hugarfari og sannnr nazistahöfðingi, sem varpar einni milljón Gyðinga í gas- klefa um það leyti sem sólin rennur upp. Allt var ákaflega hversdagslegt, fannst mér, og alveg eins og ég átti að venjast. Mislitar ljóshlífar laimpanna stráðu þægilega óraunhæfri birtu innan um skrifstofuna, og jafnvel hauskúpu- löguð stundaklukkan á hillunni beit eilífðina í smáagnir með kaldri kurteisi, alveg eins og nún var vön. Ég var svo fulikomlega ónæmur fyrir, að nokkuð gæti gerzt. að bversdagslegt jafnvægi mitt haggaðist varla fyrr en vinur minn hafði endurtefcið örð sin. En þá lak líka andlitið blátt áfram af mér eins og vax, og eftir varð gná flatneskja, sivo undrandi varð ég. Hann tófk þessu með kæruleysislegri axlaypptingu. ,Það er vegna klúbbs- ins", sagði hann, „fyrst og fretnst vegna klúbbsins og þín sjálfs, gamli vinur. -Það má kalla það formsatriði — nokkurs konar tákn". „Tákn?" Bg slefaði ósjálfrátt, og fejálkar mínir voru slappir eins og eitt- hvað hefði þegar komið fyrir. „Já, þú skilur, að baki sérhverrar fullvissu þarf að liggja eitthvert sýni- legt tákn, það er ekki fullvissan sjélf, heldur veiting hennar. Þegar þú finnur þig standa á víðavangi og sérð faúsin og göturnar að baki, veiztu til dæmis, að þú ert kominn út úr bænum. Tilfinning þín og sjónskynjun færa þér þá fuil- vissu". „En ég hef aldrei ætlað mér að fram- kvæma neina tegi-ind sjálfseyðingar Og kæri mig því ekki um neitt tákn, sem færir mér þá fullvissu". muldraði ég og kunni þó alls ekki við mig í þessari aðstöðu. Ég var farinn að mótmæla vini mínum aldrei þessu vant. Hann strauk örmjóa skeggröndina á efri vörinni með vísifingri og horfði á mig úr mikilli hæð. „Að grafa sjálfan sig er sama seim að eignast heiminn Og alla þá samkennd, sem því er samfara, enda er þetta eðlis- takmark alls lífs". Mér hefur ævinlega fundizt fullmikið af mannviti, þegar menn hafa með engu moti getað hamið vizíkuna innra með sjálfum sér, og því Móraði ég mér í höfðinu. Ég var meira að segja svo ókurteis, að ég fór með vísifingur niður með kraganum á peysunni minni, áður en ég stundi því upp, að stundum hefðu nú verið reyndar aðrar aðferðir til þess að eignast heiminn. „Ja, það er satt". sagði hann og var ekki alveg eins föðurlegur. „En Það er misskilningur — eintómur misskilning- ur. Enginn eignast neitt fyrr en hann hefur gefið afsal fyrir sjálfum sér, þá fyrst sameinast maður Múbbnuim". „Ég vii náttúrlega Múbbnum allt það bezta", sagði ég dræmt. „En mér er bara örðugt að skilja hvaða gagn klúbb- urinn hefur af þvi að vita mig grafinn, úr því aS þiS losnið engan veginn við mig oð heldur". „Klúbburinn óskar alls ekki að losna viS þig, kæri vinur", sagði hann ákafur og jafnframt örlítið óþoiinmóður. „Þú eignast hins vegar Múbbinn Og hann Þig". „Ég skil þetta víst efcki", sagði ég og fann auðmýktina koma til mín aftur eins og milda vorþoku. „Þér er ebki nauðsynlegt að skilja. Þú átt aðeins að trúa", sagði hann íiærri Frh. á bls. 12 Vermisteinninn Eftir Jakob Thorarensen Senn vorar, Jtví landsins vermisteinn hann vaknar á miðri góu, sá steinn er að vísu aldrei einn, það útboð er milljóna grúi hreinn, með atfylgi og afli nógu. Menn vita þess lífsteins völd ei smá — fátt virðist þar standa fyrir, því klakinn jörðunni flysjast frá, þá flykkjast að storð sem í mjúkri þrá þeir björtu og stilltu byrir. Því dýpra — eða neðar myrkri mold fer máttugur, hulinn straumur, sem ýtir við svefnugri frerafold, brátt fjörgast dýranna þústað hold, senn gefst oss og vatnaglaumur. — Og velkominn skal því vermisteinn, þó vors þurfi um hríð að bíða und moldinni grær hans mistilteinn, í mannsbrjóstum líka, því hrund og sveinn á huliðsmál steinsins hlýða. LESBOK MORGUNBLAÐSINS 3

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.