Lesbók Morgunblaðsins - 08.04.1962, Blaðsíða 9

Lesbók Morgunblaðsins - 08.04.1962, Blaðsíða 9
!ÍR ÆVINTÝRA TÆKNINNAR I slendingar hafa margir hverj- ir áhuga á tækni, ekki síður en aðrar þjóðir. En vegna þess hve fátt birtist á íslenzku um mörg þau tæknilegu ævintýri, sem nú eiga sér stað á degi hverjum, kynni að vera gaman að nefna örfá dæmi um þau. Er hér gripið niður af handahófi, því að úr ógrynni er að velja. Vegna þess hve rúm er takmarkað verða þetta sundurlaus dæmi: JOTUN-PRESSUR ITressur til þess að móta ýmsa (hluta flugvéla úr magnesium og alum- inium, voru fyrst byggðar 1940. En 1&55 var tekin upp notkun á TITANIUM- málmunum til þess að auka nothaefni þotuvéla. Á síðustu árum hefur viðleitn- in beinzt æ meir að því að framleiða efni og form sem hæfa eldflaugum og geim- förum hverskonar, sem mjög reynir á. Haía verið framleidd'ar ýmsar teg- t*ndir efna, svo sem beryllium og titan- ium-blöndur, nikkelblöndur, eldfastar gteinefna-. og málmblöndur, ryðfríar 6'táltegundir o.fl. Til þess að geta þrýst út þau form, sem þörf hefur verið fyrir, hefur orð- ið að byggja risavaxnar pressur. Kin slik pressa er eins há og 12 hæða skrifstofubygging, ef með er talin und- irstaða hennar. Er undinstaðan rúmir unina rétt áður en hlekkurinn hrekkur. Myndin er í fullri stærð. Ástæða er til að ætla að í framtíð- inini verði efni þau, sem mestur kraft- ur reynir á, úr monokrystöllum, en gall- inn á þeim er að þau eru stökk. tækUíi öc vísinöi Astæðan fyrir hinum mikla styrk- leika þessara efna er sú, að fjarlægð frumeindanna í þeim er minni en í ókrystal'linskum efnum, en samdráttur- inn milli frumeindanna eykst mjög eft- ir því sem þær nálgast meir hver aðra og loða þær þá betur saman þegar á reynir. Jl msar vélar, svo sem háiþrýsti- katlar, mjög hraðgengar skilvindur, rennistál, hraðgengar eim- eða gassnæld- ur ,kasthjól o.fl., takmarkast af efnis- styrkleikanum. Með notkun hinna nýju efna yrðu stórkostlegar framfarir mögu- legar. Önjnur margbrotnari vélakerfi myndu njóta góðs af, svo sem flugvélar, flaugar og ýmiskonar farartæki. Einfaldir vélahlutar Ohringir) hafa verið smíðaðir úr silicon monokrystalli til þess að reyna og.staðfesta þessa mögu- leika. Reyndust hringirnir bola 500.000 punda tog á fertommu —r eða sem svar- ar 30.000 kg eða 30 tonn á fersentimetra. Mældur hefur verið styrkleiki allt upp í 120 tonn á fersentimetra. 40 þumlunga pípa, fyllt helíum og neon, með sterkum spegluir. í báða enda. Þetta áhald framleiðir ljós, sem er milljón sinnum sterkara en sólin. 23 metrar á hæð, en sjálf vélin 15 metr- ar á hæð. Þungi vélarin'iiar er rúm 7 þúsund tonn og þrýstikrafturinn 50 þúsund tonn! Það er einkennilegt að nafn verk- smiðjunnar sem smíðaði vélina er „MESTA" MACHINE COMPANY! OFSASTERK EFNI Jr að er nú sýnilegt að í framitiðinni verður unnt að framleiða- ofsasterk efni, margfalt sterkari en stál. Nokkra hugmynd um styrkleika þess- era efna má fá af meðfylgjandi mynd. Myndin sýnir spennu eða hlekk sem myndaður er úr 1/16 tommu ferköntuðu efni, þ.e.a.s. rúmlega 1 mm á hvern veg »g 1% tommu eða oa. 33 mm á lengd. Efnið í þessum hlekk er svokallað silicon monokrystal efni. Við 225 tonna átaksþunga opnast hlekkurinn aðeins um fáeina millimetra eins og sést á tnyndinni, sem sýnir opn- MASER-ljósið búið til af mönnum er milljón sinn- um sterkara ea sólin i\haldið sem framleiðir betta ljós, t.d. í rúbinstöng, eða í pípu, sem fyllt er t.d. helium og neongasi, nefnist á út- lendu máli OPTICAL MA'SER, en orðið MASER er skammstöfun og þýðir mögn- un mikrobylgja m'eð hvattri geislun. Rúbininn, eða roðasteinninn, er rauð- ur vegna þess að króm-íónar sem eru í aluminium oxidi því, sem er meginefni rúbinsins, gleypa grænt ljós og breyta hluta þess í yarma en varpa hinu fxá sér sem rauðri geislaorku. í venjulegu fluóriserEindi ástandi stefna þessir rauðu geislar í ýmsar átt- ir í stuittum gusum frá hinum einstöku króm-íónum. "En MASERÍNN samræm- ir starf íónanna og raðar þannig geisl- uninni saman á reglubundiinn hátt. Til þess að þetta megi takast eru not- aðir tveir speglar við sinn hvorn enda rúbinstafsins og hinir rauðu geislar sendast nú fram og aftur milli spegl- anna. Og ef bylgjutakturinn er réttur vekur þetta æ fleiri króm-íóna til þess að gefa frá sér rauða Ijósorku. Þannig magnast ljósorkan í stafnum og hluti hennar sleppur út um gagnsætt op á öðrum speglinum, og verður af skin með geysilegum styrkleika, sem stöðugur og ofbjartur ljósgeisili, sem sjá má jafnvel að degi til um marga tugi kílómetra. Ljós þetta dreifist sára lítið og er unnt að einbeita hinum hárbeitta geisla á lítinn punkt og valda miklum hita. Er hugsanlegt að hinir svokölluðu „da'uðageislar", sem stundum er rætt um að teknir kunni að verða í notkun, bygg- ist á svipuðum geislum og hér er lýst. oi wm ora ¦ IWW'I iitH 'BP^—m* ©1 1 ^l n^tjn'i^W M, Til vinstri: hlekkurinn án þunga. — Til hægri: hlekkurinn með 225 tonna þunga. mulated Emission of Radiation eða skammstafað MASER. lASER Ijósið er svipað útvarps- rafsegulbylgjum í stöðugleika raf- og segulsviðanna og miklu stöðugra og jafnara en venjulegt ljós, sem ekki helzt jafnit lengur en 1/1000 úr sekúndu í senn. En 'hinn mikli munur á MASER Ijós- inu og útvarpsbylgjum, eins og t.d. RADAR bylg.ium, er að tíðni MASER Ijóssins er 10.000 sinnum örari en hæsta RADAR bylgjutíðni. MASBR tæknin byggir á kvanta Ifheoríunni og því, að elektrónar sem falla frá ytri braut um kjarna inn á innri 'braut nær kjarnanum gefa um leið frá sér orku í Ijosformi, með bylgju- lengd sem fer eftir lögmáli Plancks. Með því að beita rafsegulsviði með réttri tíðni má hvetja eða magna straum elektrónanna frá ytri til innri kjarna- brauta, og um leið geislunina frá efn- inu. Það er þetta sem er gert og nefn- ist Microwave Amplification by Sti- M< leð MASER Ijósinu karun að vera f undin' leið til f jarskipta, sem minni truflunum veldur heldur en verður með núverandi aðferðum, því að mjög er nú orðið þröngt um bylgjulengdir á fjar- skiptasviðum, bæði útvarps- og sjón- varpssviðum. Hin háa tíðni MASBR (4xl014 bylgjur á sekúndu) liggur langt utan við öll núverandi bylgjusvið viðskipta. En spurningin er, hvort unnt reynist að forma — eða modulera eins og það heitir á máli sérfraeðinganna — MASER ljósið, þannig að með því megi bæði flytja tóna og tal og sýna sjónvarp ám þess að um truflanir verði að ræða. En ekki er vafi á, að MASER Ijósið má einnig nota til ýmissa rannsókna og jafnvel lækniniga, sem framtíðin ein kann skil á. Gísli Halldórsson. ^ 12 hæða bygging. Jötunpressan. Til vinstri 12 hæða hús. Til hægri pressan og undirstaða hennar. --------------------------------------— LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 9

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.