Lesbók Morgunblaðsins - 07.07.1973, Blaðsíða 14

Lesbók Morgunblaðsins - 07.07.1973, Blaðsíða 14
| RÆÐU Geirs Hallgrímssonar, þáverandi. borgarstjóra, á áttrœðisafmœli Kjarvals 14. okt. 1965 segir hann aö þá um daginn hafi „borgarráð samþykkt samhljóða á fundi sín- um" ályktun sem fœrð var til bókunar. Sé þessi ályktun í samrœmi við fyrri ákvaðanir borg- arstjórnar. í ályktuninni er lýst tillöguupp- drœtti að myndlistarhúsi á Miklatúni „og verði byggingarnar tengdar nafni hans (þ. e. Kjarvals)". Síðan segir þáverandi bor-g-- arstjóri að ályktunin sé gerð listamanninum til heiðurs. Enginn myndlistarmaður hafði sýnt málefninu jafnmikinn áhuga og sjálfur oddviti íslenzkrar myndlistar, J. S. Kjarval, enda var það honum einkar hjartfólgið eins og kunnugt er. Aftur á móti hafði hann fremur lítinn áhuga á svonefndu Kjarvalshúsi á Sel- tjarnarnesi, þótt það sé vafalaust ágcett hús, og mætti vel breyta nafni þess að skaðlausu. En án lífsstarfs Kjarvals hefði myndlistarhúsið á Klambratúni (ég er alinn upp við það nafn) ekki risið, a.m.k. ekki með þeim hætti sem raun varð á. Hitt er annað mál að þáverandi borgarstjórn undir forystu Geirs Hallgríms- sonar á heiður skilið fyrir áhuga sem breytti draumi Ustamanns í veruleika. fslendingar eru nánast sérfrœðingar i að daufheyrast við óskum listamanna sinna, en hafa venjulega dýrkað þá dauða, kannski af ainhverri duldri gleði yfir því að þeir séu hætt- ir að flœkjast fyrir „venjulegu fólki" og láta að sér kveða, svo að notaður sé minningagreina- stíll. Kjarval haföi þó þá sérstöðu að hann naut hylli í lifanda lífi. E.n þá gerist það, að honum látnurri, að reynt er að svíkja gefin lof- orð við hann og minningu hans — og ekki sízt fólkið í landinu sem ann honum og list hans: t stað þess að standa við gefin loforð og tengja sýningarhúsið nafni hans, eins og greinilega er komizt að orði í fyrrnefndri ályktun borgar- ráðs, er gengiö á gefin loforð og reynt að klína hlutlausri innanbúðarkurteisi á húsið: „Mynd- listarhúsið á Miklatúni" er það nefnt í nýút- gefnum bœklingi í tilefni af opnun þess 24. marz s.l., en þess þó geiið á titilsíðu að húsið sé „reist í tilefni af áttræðisafmœli Jóhannes- ar S. Kjarvals". enda tók hann fyrstu skóflu- stunguna. Hver leyfir sér að ganga svo á gefin loforð og samþykktir borgarráðs? Mér er sagt að deilur eða óskiljanlegt stapp hafi orðið af nafni hússins og ættu einhverjir menn úti í bœ sem aldrei hafa verið bendlaðir við listir að- ild að þeim, auðvitað vegna „pólitískra áhrifa". Kjarval kunni betri skil á slíkum leikbrúðum en ég og mega þœr þakka sinum sœla fyrir að hann er ekki lengur ofar moldu. En síðan hvenœr hefur þáð þótt gott siðgœði á landi voru að brjóta gefin loforð, jafnvel loforð sem gefin eru í opinberum ályktunum og iilkynnt hátíðlega á afmœlisdógum? Er enginn hlutur svo mikils verður á voru landi lengur að ekki þyki sjálfsagt að drepa hugsjónina að baki honum með þeim andlega þurrafúa sem ein- kennir flesta framtóninga íslenzka $nú um stundir? Svik við listamenn œttu jafnvel að vera fordæmanlegt athœfi. En um það er víst ekki „þjóðareining"! Á þetta hef ég viljað benda. Og sannarlega er ástœða til að varpa fyrrnefndum spurning- um fram. íslendingar gœtu eignazt víðfrægan listmálara, ef rétt væri á spilum haldið og úr- val verka meistara Kjarvals (óviðeigandi er að nota þennan heiðurstitil un% aðra listamenn en þá Þórberg) vœru sýnd á skipulegan og vel undirhúinn hátt í 10—15 stórborgum víðs veg- ar um heim. Þá mundi gengi hans ekki lengur vera fljótandi eins og þeir virðast keppa að sem þora ektei eða vilja ekki gefa Kjarvals- stöðum nafn við hœfi — og samkvœmt gefnu loforði. Sem einhvers konar málamiðlun hef- ur verið klínt nafni á einn sal Kjarvalsstaða og stendur yfir dyrum hans: Kjarvalssalur, aö míg minnir. Þetta nafn má að skaðlausu falla niður eins og nafnið á Kjarvalshúsvnu, enda óþarfi þar sem Kjarvalsstaðir munu nœgja. En á Kjarvalsstöðum eiga myndir meistarans auðvitað heima, ásamt verkum annarra ís- lenzkra myndlistarmanna. (Getur verið rétt að einhverjir þeirra þoli ekki Kjarvalsnafnið á húsinu? ) Ég heiti á alþýðu manna sem lætur yfirleitt ekfci bjóða sér allt að nefna Kjarvalsstaði áfram aldrei annað en segir i ályktun borgarráðs: „og verði byggingarnar (bœði eystri og vest- ari byggingar sýningarhússins) tengdar nafni hans". KJARVALSSTAÐIR skal sýningarhúsið heita, en allra sízt hlutlausri málamiðlun eins og „myndlistarhúsið". Málamiðlun á kannski rétt á sér í stjórnmálum, en ekki í list. Ef al- menningur tékur af skarið og nefnir húsið aldrei annað en Kjarvalsstaði, mun það nafn verða ofan á og þá þurfum við ekki að bera kinnroða fyrir að svíkja minningu eins fremsta sonar þjóðarinhar. Eins og hann umgekkst lyng og rjúpu, þannig skulum við einnig um- gangast nafn hans og minningu. Að óðrum kosti munu huldar vœttir landsins kalla okk- ur til ábyrgðar. Það verður aldrei fljótandi gengi á list, lífsstarfi og minningu Jóhannes- ar S. Kjarvals. Matthías Johannessen. Andlitsmyndin Framh. af bls. 13 Skapaðan hlut! Hann gat baft tón listina sína og aíla marmaramol- ana! Hún kreppti 'höndina um töskuna undir kápunni. Mi'kið gat þetta leyndanmá'l hennar ver- ið skemmtilegt og aésandi! Hr. Bigger spennti greipar og hélt höndunum fast að brjóstinu eins og leikari á sviði. Hann Skemmti sér áigætíega. Hann beindi langa, íbyggna nefinu að gósseigandanum og brosti vi'n- gjarmlega. En gósseigandinin, fyr- ir sitt leyti, var ekkert nema at- hygilin. — Og hvað svo? spurði tiann. Hr. Bigger rétti úr 'höndunum og lét þær fáfla ofan á hnén. — Jæja, gondólinn lendir íiú við dyrnar 'hjá Giangolini, 1á- •,':,:• varðurinn ihjálpar ikonu sinni upp úr honum, 'leiðir -hana að dyr um málarans á fyrstu hæð, felur hana 'honum á hendur með venju legum kurteisisorðum, og leggur síðan af stað áleiðis á morgun- hljómilefkana 'hjá Galuppi í Mis- ericordia. Nú ihafa elskendurnir tvo klukkutí<ma ti'l að búa sig til ferðarinnar. — Þegar ganvla fíflið er tiorfiö sjónum, skýtur þarna upp vini málarans, grímuiklæddum eins og öllum öðrum. Allt Ihefur gengið eftir áætlun, enginn grunur vakn að. Frúin tekur skartgripasikrínið undan 'kápunni. Hún opnar það og herrarnir reka upp undrunar óp. Elskendurnir fa'Wast í faðma. En þá bendir viinurlnn þeim á, að enn sé ýmislegt smávegis ógert. Þau verði að undirrita vegabréfin s/ín hjá lögregilustjór- anum. Þetta sé bara formsatriði, en þurfi að gerast. Um leið ætlar hann að fara og selja einhverja skartgripi fyrir ferða'kostnaðin- um. Hr. Bigger gerði ofuriítið hlé til Iþess að ikveikja sér í sígar- ettu. Svo blés hann út 'úr sér reykjarstrók og hélt áfram sög- unni. — Svo fóru þau Iþá út, 011 grímuklædd, vinurinn í eina átt og elsikendurnir í aðra. Jó, þessi Feneyjaást! Hr. Bigger leit upp í loftið með hrifningarsivip. — Haf- ið þér nokkurn tíma verið í Fen- ÚtolUUH; Uf. Atnkw, MtytttnBt rramkT.ttJ.: HaralAur STtlaMM Rilrt|ír«r: IbtOilu Joh*nneM.« »jJ4irar XouU Mama Itrmlr Couinm ¦lugjur.i oua il«u<uM Au^lf.lmar: Aat GlHu Kllillimwi HMItn: Ahbtmu e. Btal WIM eyjum og éstfangin? spurðí hann igósseigandann. — Aldrei komið lengra en til Dieppe, svaraði hiinn og hristi hOfuðið. — Þá Ihafið iþér misst af mik'lu. Það þarf að koma á staðinn til þess að geta gert sér lí hugar- lund ti'lfinningar láfði Hurtmore og listamaninsins, þegar þau liðu eftir sikipaskurðinum og störðu hvort á annað gegn um augnagöt in á gríimunum. Kanns'ki hafa þau kysstst öðru hverju, enda þótt iþað 'hefði nú orðið erfitt nema taka af sér grímurnar og svo hefði Hí'ka einlhver getað þeikkt þau. Nei, Ifklega hafa þau látið sér nægja að horfa bara hvort á annað. En í Feneyjum get ur iþað nægt að ihorfa bara — bara horfa. Hann pataði út höndunum og llækkaði röddina og þagnaði. Svo saug hann sígarettuna þrisvar án þess að mæla orð. En þegar hann tók aftur tH imáls, var röddin tág og róleg. — Eitthvað hárftíma eftir að þau fóru, lenti gondölí við dyrn a>r hjá Giangolini, og maður með pappírsgrímu, svefpaöur svartri Ski'kkju og með þrfhyrndan hatt á höfði, steig út og gekk áteiðis tíl herbergis málarans. Þar var atlt autt og tómt. Málverkið brosti sætlega og dátítið ástleitið frá trömu'nni. En þarna stóð enpinr. málari fyrir framan Iþáð og tyrir- sætustóllinin stóð auður. Lang- nefjaða gríman leit um a'llt her- bergið með sviplausri forvitni. Loksins stöðvuðust augun við skrínið, sem hafði verið skílið eft ir á borðinu — galtómt. Hann hortfði ilengi á þetta, og virtist í þungum Iþönlkum. — Skömmu seinna heyrðist fótatak (í stiganum og svo tvær hilæjandi raddir. Grímumaðurinin sneri sér og horfði út wm glugg- ann. Að baiki ihonum opnaðist Ihurðin með harkl, og elskendurn- ir komu þjótandi inn, hlæjandi og skríkjandi. — Haha, góði vimur! Þú ert bara tominn aftur. Hvernig gekk með demantana?

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.