Lesbók Morgunblaðsins - 08.05.1977, Blaðsíða 16

Vr
tnwsheti
Woodg
^llra'
(... ÉG BÚST V>& Þv>, *Ð
' pESSIFZ VlHS/e.LP/1-
J.ISTA/Z séu RANGIR
£FT1R ALLT SAMA/J... j
Ó,ÉG HAFDI ENGA,
FU&MyNP UM,AÐ BG
FEBÐ! 'AHEVREHPUR
HÉR ÚT!...
þÚ ERT M7ÖG
V/HSÆLí-
HÉR UM
SLÓÐIR. j.
JT,
EG SE6t þER EATT,
HVER ElNASTI Py/ZA-
VÖRÐUR ÍGÖTUNN!
KEMUR T!L AP
HLUSTAÍ—
Hb
Föng Laxness . . .
I 'ninihalil ;if hls 11
kokkáhi mij;. II ;i n n scin |icssi
slclp;i l;ij;Ois| incrt i fixiinIiúsiiiii
ártnr cii lii'm var iiiaiinlia'i . . . Ilór-
kona. . . amiKvafi <laj; hcfuróii lif-
a<> incó mcr án |icss art <-lska ann-
an iiiaiin—. .." (II. hls. I I).
AIIivkIísvciI cr. a<> llalldór
l.axncss l;dur Majfin'is koma inn
lil Sna-fiíóar hl:cjan<li. cu í soj;ii
Torriiildar lilar IYIaj;iiijs |icj;ar
liaiin svfviróir l>ór<lfsi. I háóuin
soj; ii n ii iii j>crir „IVIaj;iiiis f
l(r:córalinij;ii" lilraim lil.aó mis-
liyrnia konu sinni. I aniiaii slaó
l:clur Tiirfliildur l>ór<lfsi rcvna aó
<lraj;a slfj;vcli!i af lYlajjiiúsi áóur
cn liaiin sofnar f olvfiniilllii. |»<*j;-
ar llalhlór l.axncss hclur Sn;c-
frfói <lraj;a slfj;vcliii af júnj;k;cr-
aniini |icj;ar liaiin cr sofnaóiir.
I söj;ii Torfhildar s<-j;ir frá þvf,
aó Arni lYlajjiujssoii oj; Jón hisknp
Yfdalfu sif ja f sfofu í Skálholti oj;
r;cóas( vió; ,.1'jTi Sij;ríóur j;ckk þá
f stofiiua oj; iucó licnili l>órdfs
sysfir hciinar frá Kr;córaliinj;ii.
þruuj;iii af liariní. I rúin j;ckk aó
liiskupi oj; saj;ói: ..Nú vcróuróu
aó rcynasf mjcr vcl. Jón iiiinn!
I’ónlís syslir infn cr farin alfarin
frá Kr;córaf iiiij;ii oj; lcilar al-
hvarfslil okkar". (I)raiipnír IKil.j.
hls. 127).
I*clla alriói í söj;u Torfliildar cr
ckki incó ollu ólíkf fr;js<ij;ii llall-
dórs l.avncss f áttiiuda kafla aun-
ars hindis. Yrnas Armcus hiskup-
inn oj; fli-iri sifja vió inathoró f
Sfóriislofu i Skálliolti: „l>á nckk
hiskupsfrú ásaint syslur sinni
Sincfrfói f salinn". „Systir iiifn cr
koiuin f ky imisfcró. saj;ói
liiskupsfrúiu lirosandi. Ilún ajlar
aó v<‘ra hjá mcr f nokkra daj;a“.
(II. hls. CtO oj> l.ll).
I.ýsinj; Torfhildar á lilraunum
IYlaj;núsar í Kr;córatunj;u til aó
liáfa lal af hórdfsi f Skálholti. cr
tiiii siiiiiI <-kki ólík fr;isöj;ii Ilall-
dórs I.axucss af alfcrli siij;u-
pcrsóiiu hans, IYlaj;núsar, þcj;ar
liann rcvndi aó ná. fiiiidum Sn;c-
frfóar f Skálholli.
„Aniliiyrahuróinni var nú
skclll f lás. svo Majfnús komsl
i'kki inn: liarói liann þá ulan hús-
in mcó svipu sinni. hiilvaói oj;
hannsoiij; öllu oj; öllum".
(Draiipnir IKÍI.j. hls. l(iK).
„Iliiröinni var ski'll aflur fvrir
viliim lians. Ilann slóö viö d.vrnar
slundarláilj;l cn n;csl þcj;ar liurö-
iiin var lokiö upp fyrir ööriim
j;cslum var lioniim skipaö aö
vcröa fyrir iilan. llaiin licll þó
áfram aö slanda oj> dánj;laöi í
huröina annaö vcifiö. cn þcir scm
inui voru vissu aö þaö var liaiin oj>
opiiuöu ckki". (II. hls. 172 —
171).
Sanira'öurnar viö horöhaldiö f
Skálholli. scm frá scjjir f áttunda
kafla anuars hindis Islandsklukk-
iiiinar. cru um siiml í sncrtinj;u
viö samra'öu Arna Mannússonar
oj; Jóns hiskups Yfdalíus f Skál-
holtsslofu f söj;ii Torfhildar.
„Jcj; licld aö viö jjcrum slund-
iim hvorHvcKKja. aö álykla oj;
ráöa". svaraöi Arni.
„Ilvaöa haruaskapur. Arni! Viö
crum vcrkf;cri í licndi j;uös lil aö
framkvujiia liaus vilja. — ckkcrl
aunaö".
„Yiljalaust vcrkf;cri! — l»aö cr
vissulcj;a cilllncrl óviöfcldiö viö
foijanaliúna ykkar nuöfra'öinj;-
anna. Jco Rd ckki fcllt mij> viö
liana".
„Yiö livaö j;cluröu þá fclll
þij;?" spuröi hiskup.
„Viö vcrkandi og sij>randi skyn-
scmi“.
„Trúir þú á máll þinn oj; mcg-
in?“.
„A sinn háll j>cri cg þaö“...
vjcr gdum hagaö scglum á ýmsa
vcgu. og cplir því fcr flcyiö scinl
cöa grciölcga, og vjcr gctum Ifka i
ofsavcöri sdl upp iill scgl og koll-
sigll oss. — Og á svó aö kcnna
guöi um?“ sagöi Arni“. (I)aupnir
1 «»:*. hls. 12j — 124).
Viö horöhaldiö í Skálholli scgir
Arnas Arna'us m.a.: „Mcnn skulu
ckki ajla scr þá ilul aö lcfla guös
iT'lllaji... 10n ckki fa1 cg sóö... aö
sú vitncskja lólli af oss skyldum
mannlcgs rclllajis. Kflir öllum
kristiium lcsningum var þaö jafn-
sncmma hcims upphafi aö vor
drollinn lcöi manninum skyn-
scmd aö grcina róll frá raungu...
þaö (cr) ckki gagnstajt guös ráöi
scm kóngur vill... glöggrýna
jafnl oflina scm ofstránga dóma,
licldur samvcrkandi þcirri skyn-
scmi scm vor skapari gaf oss aö
skilja róll og rángl og b.vggja á
þcim skilnfngi nokkurt crlcgt
skikk og rcgimcnt i voru lífi“. (II,
bls. lfnislcga ckki mjög ólík
sumu ( ra>öu dómkirkjuprcstsins
viö boröhaldiö.
„“Jcg kcnni guös götu í sann-
lcika Arni... stjórn og hand-
leiöslu guö í öllum hlutum....
Kn.. . vjcr cruni ckki vcrka vorra
ráöandi guö snýr þcini cptir vís-
dómsráöi sínu, — hvort svo scm
vorl áform hefur veriö — til
hcguingar cóa cndurgjalds á
hcntugasta og bcsta tíma. lOn nú á
þcssum síöuslu og vcrstu timum
vilja mcnn rifa sig undan yfirráö-
um lians og lifa cftir munni og
maga. — vcröa sinnar ga>fu smiö-
ir'*. „Kr þctta nú jcg?" spurói
Arni. „Þú og aörir leika sjcr aö
því, aö tæta trúna úr brjóstum
manna, og sctja eigin rjettlæti f
staóinn, vilja svo hrifsa rjctt-
lætissverö úr hcndi drottins og
svcifla því eftir eigin gcðþótta““.
(I)raupnir 18!):}, bls. 126).
í íslandsklukkunni segir dóm-
kirkjuprcsturinn m.a.: „... vór
(vilum) aö alt scm framkcmur
viö oss ílt og gott orsakast í oss
sjálfum. Þaö er ckki manna aö
aflctla nauö þeirrar þjóöar scm
drottinn vill aga mcö sínu rctt-
læti: hún biöur um þá hluti scm
ckki fást fyrir bænastaó nokkurs
manns uns straff cr framkomió
fyrir hcnnar illu vcrk“: (II, bls.
140).
Ileimsókn Arna>usar og föru-
neytis aö Kcin cr aó nokkru hiið-
stæö heimsókn Jóns Vfdalíns
biskups til (iuómundar skálds
Bcrgþórssonar í sögu Torfhildar,
þótt þær scu um margt gjörólík-
ar. I sögu Torfhildar segir:
„Stúlka kom þá inn og
sagói:„IIingaó er kominn hópur
af vclkla'ddum mönnum, sem
vilja sjá (iuömund““. Á þeim tim-
um voru naumast aörir en hiifó-
ingjar vdkla'ddir. Oröalag stúlk-
unnar þýddi i raun að höfðingjar
vildu tala viö Kuömund. í Islands-
klukkunni segir: „Konan kom
hlaupandi i haöstofuua meó and-
köfuni svo mælandi: Drottinn
Jcsú vcrtu mér liknsamur, þaö
cru komnir höföíngjar". (I, bls.
31).
Torfhildur segir svo frá vió-
brögóum Guömundar viö heim-
sókn biskups: „Guómundur
hrökk viö „Til þess að bcra tign
sína saman viö eymd mfna" sagöi
hann". (l)raupnir 1893, bls. 137).
Ilalldór Laxness lætur Jön
Hreggviósson tjá hug sinn meö
þcssum oróum: „Kru þcir ekki
búnir að flá af mér húðina? Ilvað
vilja þeir meir? (I, bls. 32).
í sögu Torfhildar segir einnig:
„Kiskup staulaóist hálfboginn
inn um löng göng þar til hann
komst í baðstofu...“. (Draupnir
1893, bls. 138). í íslandsklukk-
unni segir: „... fótatak og manna-
mál barst innareftir gaungunum.
Gestirnir buöu sér inn“. (I, bls.
32).
Athyglisvert er, að þegar Jón
Yídalín i sögu Torfhildar reynir
aó sætta Guömund Bergþórsson
vió kröm sfna mcð því að segja, að
guóleg forsjón hafi ráóið, þá
bregst Guómundur illa vió því og
segir viö föóur sinn þegar biskup
hcfur gcngiö út: „Og svo kcnnir
hann guði um alla mæóu, hvort
scm mcnn cru valdir aó henni eóa
ekki. Jeg hef oróið svona af
hungri og nekt, og þar af leiðandi
veiki og fleiru". (Draupnir 1893,
bls. 139). 1 Islandsklukkunni seg-
ir séra Þorstcinn f baöstofunni á
Rein, aö fslendíngar hafi ekki
neitt „beskyn“ á fornum ritum
„fyrir húngurs sakir og annars
þess guölegs straffs sem áfellur
iórunarlaust fólk“, þvi svarar Jón
Ilreggviðsson, aö hann telji „þaö
ekki vera fyrir iðrunarleysi sem
Íslendíngar voru nú fallnir í vol-
æöi... Aftur á móti kvað hann
veióarfæraleysið miklu skæóara
en iörunarleysið". (I, bls. 36).
Reynist sú tilgáta rétt, sem hér
hefur verið sett fram, aó Ilalldór
Laxness hafi, auk þeirra fanga
sem hann hefur dregið um boró
úr „tfmans Stórasjó", tekiö miö af
sögu Torfhildar Hólm viö samn-
ingu íslandsklukkunnar, þá
minna vinnubrögó hans ekki lítiö
á aðferó Snorra Sturlusonar forö-
um viö samningu Ólafssögu
helga.