Lesbók Morgunblaðsins - 29.05.1977, Blaðsíða 10

Lesbók Morgunblaðsins - 29.05.1977, Blaðsíða 10
Til htegri: Gugga og verkfæriS. Ætimynd eft- it Kjartan Ólason. Fall- ega unnin mynd — en virSist full greinilega sótt f smiðju til annars listamanns, sem Lesend- ur Lesbókar þekkja vel. Eftir myndlistarvertíðina heldur minna spunnið í vatnslita- myndir en þær, sem unnar voru í oliulit. Ekki þarf þó að kenna lélegn arfleifð um þetta viðhorf og nægir að benda á sumar teikningar Kjarvals og vatnshtamyndir Ásgríms. Að minu mati er gerður alltof mikill verðmunur á myndverkum eftir því, hverskonar liti, eða hverskonar efni listamaðunnn kausað nota. Góð vatnshtamynd kynni að kosta 80 þúsund krónur, en mynd unnin í oliulit' eftir sama mann gæti ef til vill kostað þrefalt meira án þess að nokkrar likur séu á, að þar sé betra listaverk á ferðinni. I annan stað gætir þess um of, að verðlagnmg fari að því er virðist einvörðungu eftir stærð. Vestmannaeyingunnn Guðni Hermannsen er eina undantekningin, sem ég man eftir í svipinn. Sumar dýrustu myndirnará sýningu hans að Kjarvalsstöðum í fyrrahaust voru ein- mitt frekar litlar. í þessu sambandi mætti minna á, að margar dýrustu og eftirsóknarverðustu myndir listsög- unnar eru fremur litlar; þar á meðal allar þærfáu myndir, sem varðveittar eru eftir Vermeer og snilldarverk Rembrandts eru sum næsta lítil. Verðlagning er einlægt það, sem stendur í mönnum að ákveða og flestir sýnendur skjóta henni á frest unz enginn frestur er eftir. Þá er stærðin látin ráða: Hálfur fermeter kostar 100 þúsund, heill kostar hann 200 þúsund bg svo framvegis. I þessu efni eins og öðrum taka menn mið hver af öðrum og hæpnar venjur geta skapast. Sem betur fer hefur ýmislegt sést í vetur og vor, sem minnisstætt getur talizt og skal hér hlaupið á nokkrum atnðum: Norræna vefjarsýningin á Kjarvalsstöðum opnaði rækilega augu áhorfenda fynr því, að vefnaður og hverskonar notkun á textíl er full- gilt efni i myndlist. Að minnsta kosti hef ég ekki fyrr gert mér Ijóst, hvað textílkúnst er viðfeðm. Kannski hent- ar hún yfirleitt betur til abstrakt út- færslu, en aungvu að siður hægt að vinna á hlutlægan hátt eins og dæm- in sönnuðu. Margbreytileiki efniviðar- ins er í ætt við náttúruna sjálfa, allt frá grófasta hrosshári til silkis. Hringur Jóhannesson hefur verið vaxandi málari frá því er hann byrjaði að sýna og sem stendur skipar hann nokkuð sérstak- an bás. Hann vinnur í anda ný- raunsæisstefnunnar, sem komið hef- ur í kjölfar popplistarinnar úti í heimi. Innan þeirrar stefnu rúmast þó tölu- verð breidd, allt frá Ijósmyndaáferð eða ..hyperrealisma" til aðeins grófari og stílfærðara raunsæis, líkt og séð verður hjá Hring. Nýja raunsæið er ekki hvað sizt fólgið í að sjá hlutina og umhverfið frá nýjum sjónarhornum og nú verður það myndefni, sem hefði þótt næsta fjarstæðukennt fyrir svo sem tveimur áratugum. Hjá er- lendum ný-realistum er umhverfi borgarinnar oftast viðfangsefnið, en Hringur sækir sínar fyrirmyndir í ís- lenzka sveit; gjarnan norður í Aðal- dal. Hann sér myndefni í sólarglætu, sem fellur inn um þakglugga á hlöðu; í þotu, sem klýfur heiðan himinn yfir grænni húsarúst, —• eða landinu séðu úr glugga þotunnar. Sýning Hrings var mjög ánægjulegur listvið- burður. Baltasar sýndi á Kjarvalsstöðum i mars og voru liðin rétt þrjú ár frá siðustu sýningu hans þar. I þetta sinn komu að minnsta kosti fimm þúsund manns á sýningu Baltasars og gefur það vissulega hugmynd um vinsældir hans. í teikningu er Baltasar „virtuos" eins og lesendur Lesbókar ættu að þekkja og tækni hans við olíumálverk er mikil. í þetta sinn sýndi Baltasar miklu lausmálaðri myndir en áður og litaskalinn var bæði Ijósari og hástemmdan. Margir létu í Ijós nokk- ur vonbrigði og töldu, að listamaður- inn hefði ekki gefið sér nægilegan tíma. En það er nú einu sinni svo þegar leitað er að nýrri fótfestu, að þá er við búið að eitthvað mistakist. En eru ekki dálítil mistök endrum og sinnum betri en kyrrstaða? Vissulega hefði verið ékjósanlegt að öll verkin hefðu jafnast á við portrettin, sem báru af hvað vinnubrögð áhrærir. I þeirri grein þýðir tæpast neinum hér- lendum málara að etja kappi við Baltasar og hann hefur átt mikinn Til vinstri: Ein af mynd- um Braga Ásgeirssonar á sýningu hans I Nor- ræna húsinu. Að neðan: Frá graffksýningunni; akvatinta eftir Richard Valtingojer Jóhannsson. þátt í að hefja portrettmálverkið til þess vegs og virðingar, sem því ber. Haukur Dór Sturluson hefur svo að segja einbeitt orku sinni að keramik og náð markverðum árangri þar. Hann fór þó á sinum tima utan til Edinborgar með það fyrir augum að nema myndlist og hefur á seinni árum gert myndlistina að gild- ar! þætti í starfi sínu. Sýning Hauks Dórs á Kjarvalsstöðum bar með sér staðfastan vilja hans til alvarlegrar myndsköpunar, þar sem engin mála- miðlun við stofulist og smekk góð- borgara kemur til greina. Þetta er heiðarleg og aðdáunarverð afstaða, einskonar lúxus, sem þeir einir geta veitt sér er byggja afkomu sína á einhverju öðru. Það var hressilegt og karlmannlegt tak í myndum Hauks Dórs, en notkun hans á gleri yfir olíumyndir virtist mér vafasöm og drap alveg niður áhrifin af þykkri áferð litarins í sumum myndunum. Þorbjörg Höskuldsdóttir sýndi um leið og Haukur Dór að Kjarvalsstöðum og var sú sýning hin athyglisverðasta. Eins og fram kom þar er Þorbjörg afbragðs teiknari og notfærir sér þann styrkleika með réttu. Hún hefur haslað sér völl í súrrealiskum farvegi, sem gefur henni verulegt svigrúm — jafnvel til að koma skoðunum á framfæri. At- hyglisverðar voru frumgerðir mynd- anna en því miður tókst ekki alltaf að ná sömu áhrifum i hinni máluðu útfærslu. í lit hættir Þorbjörg sér ekki út í nein vafasöm ævintýri, en allt um það hefur hún náð þvi eftirsóknar- verða marki að ávinna sér persónuleg einkenni i myndum sinum, sem eru auðþekkt. Gunnlaugur Stefán Gíslason sýndi i Norræna húsinu i apríl og var þetta fyrsta sýning frá hans hendi. Vakti þessi sýning verðskuld- aða athygli og var mál manna, að svo jafngóð vinnubrögð væru næsta fátíð ef ekki óþekkt hér á fyrstu sýningu. Hins ber þó að geta, að Gunnlaugur Stefán er enginn byrjandi þótt dregizt hafi á langinn að koma upp sýningu. Gunnlaugur Stefán hefur kosið að einbeita sér að vatnslitum og er búinn að ná góðu valdi á þeirri vandasömu tækni. Hann skipar sér undir merki nýrealismans og fer út í nákvæmni i útfærslu, sem ég man ekki eftir að hafi sézt hér áður. Hitt er svo annað mál, að hægt er að ganga ennþá lengra i því efni eins og hægt væri að sanna með dæmum. Myndefnið og sjálf útfærslan minnir óneitanlega á þann frábæra realista Andrew Wieth, en ekkert er athugavert við það. Allir verða fyrir áhnfum sem ekki eru steingeldir og það er sannarlega hægt að velja sér lakari lærifeður en Andrew Wieth. Gunnlaugur Stefán hefur þó valið sér nokkuð aðra lita- notkun en þessi frægi Bandarikja- maður og nær á þann hátt að höndla þá tæru birtu, sem svo mjög einkenn- ir ísland og önnur norðlæg lönd.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.