Lesbók Morgunblaðsins - 29.05.1977, Blaðsíða 13

Lesbók Morgunblaðsins - 29.05.1977, Blaðsíða 13
MATA HARI var tekin af lífi fyrir 60 árum en frægð hennar lifir Hinn fagri njósnari á hátindi frœgöar sinnar. Styttan af Mata Hari. sem nú hefur veriS sett upp í fœðingarbœ njósnar- ans, Leeuwarden t Hollandi. Enn er dularfullur ævintýrablær yfir sögunni af Mata Hari. Er 100 ár voru iiðin frá fæðingu hennar, var afhjúpuð stytta af henni i fæðingarbæ hennar, Leeuwarden norðarlega í Hollandi. Og jafnvel þann dag bárust ferða- skrifstofunni þar bréf, sem ýmist for- dæmdu hina frægu „óheillakonu" eða lofsungu hana. Mata Hari, skólastúlka f Leouwarden. 60 árum eftir að Mata Hari féll frammi fyrir franskri aftökusveit eru menn enn ekki á eitt sáttir um það, hvers konar hlutverk hún lék. Sú skoðun mun vera al- mennust í heiminum, að Mata Hari hafi verið austurlenzk dans- mær, sem hafi gerzt njósnari fyrir Þjóðverja í fyrri heimsstyrjöld- inni. En var Mata Hari í reyndinni njósnari eða flæktist hún óafvit- andi inn í net njósna og undir- ferla? Nýjar upplýsingar eru enn að koma fram og gera málið að- eins enn dularfyllra. Hún fæddist 7. ágúst 1876 og var sklrð Margaretha Geertruida Zelle. Hún var enn í skóla, þegar foreldrar hennar skildu, og frænka hennar i Utrecht tók hana að sér og ól hanan upp. Að lokinni skólagöngu var hún kennari um hríð. En hún var 18 ára að aldri, er hún svaraði hjónabandsauglýs- ngu, sem höfuðsmaður í nýlendu- her Hollendinga hafði sett I dag- blað. Hann hét Rudolph MacLeod, • Hollendingur af skozkum upp- runa, og var tuttugu árum eldri en hún. Hann valdi hana úr hinum mikla hópi, sem svaraði auglýs- ingunni, og brúðkaupsveizlan fór fram I amerlska hótelinu i Amsterdam. Þau héldu til hol- lenz.ku Austur-India og eignuðust tvö börn — annað var drengur, sem sagður var hafa verið drep- inn með eitri af hefnigjörnum þjóni, en hitt var stúlka, sem dó 21 árs gömul I Hollandi. Hjónaband þeirra MacLeods leystist upp, og Margaretha sneri aftur til Hollands — án fram- færslueyris fráskilinnar konu. Hún varð að vinna fyrir sér sjálf og freistaði gæfunnar á leiksvið- inu. 13. marz 1905 kom hún fyrst fram opinberlega sem dansmær í Parls og vakti gífurlega hrifn- ingu. Hún tók upp nafnið Mata Hari sem er indóneslska og þýðir „Auga dagsins", og það komst brátt með stærsta letri á ieikskrár leikhúsa um alla Evrópu, frá Olympia I París til Scala i Mllanó. Mata varð goðsagnapersóna og átti elskhuga og aðdáendur á æðri stöðum. En hún hafði þá áráttu að segja hinu og þessu fólki alls kon- ar sögur og virðst hafa talað meira en heppilegt var fyrir hana. Kennari hennar I Leeuwarden, sem dó fyrir f áum árum, minntist þess, að Margaretha hefði haft „furðulegt hugmyndaflug" og „búið til leikrit, leiki og sógur fyrir hin börnin". Þegar Margaretha fullorðnaðist þroskaðist ímyndunargáfa henn- ar einnig, og hún tók að lifa enn meira i sínum imyndaða heimi. Hún virtist ekki geta greint á milli hvar hugmyndaflugið end- aði og raunveruleikinn tæki.við, og það var hennar ógæfa. Hún var ásökuð um að fara með hreinar ®

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.